روايت جزيره: بدون آزادی ديگر بدون برابری

Salnameh Shargh - - جهان -

ســودابه رخش: نيمقرن پس از انقالب کوبا و ســرنگونی ديكتاتوری باتيســتا، نســل اول انقالبیها يک به يک از دنيا میروند؛ همانها که شور و شعفشان در چشيدن و چشاندن جهانی ايدهآل جزيره را برای سالها به تنها کشوری بدل کرد که به دور از های و هوی سرمايهداری و نابرابری ناگزير حاصل از آن نفس میکشــيد و به رهبری کاســترو يکتنــه از کارآمدی يک ايده دفاع میکرد. با اين همه فيدل کاســترو اواخر سال ميالدی گذشته درگذشت تا آينده پروژه سوسياليسم در کوبا نامشــخصتر از هميشــه به نظر آيد. واکنشها به مرگ او هم، مانند همه ســالهای قدرتش، دوگانه کوبای خوب و کوبای بد را شكل داد. گروهــی با تكيه بر اقدامات رفاهــی و هزينههای اجتماعی حكومت او تــالش میکردنــد از او اعاده حيثيت کنند و برخی ديگر با تشــريح شرايط بســته سياســی و حكومت تکحزبی کوبا بر آن بودند چهره کاريزماتيک فيدل را نقض کنند. اما پس از مرگ فيدل کاســترو، آنچه بيش از همه رو آمد نياز به واگويی داستان کوبا از درون بود؛ نقصانی که از يکســو به رسانههای مسلط اجازه داد به نگاههای احساسی و منفعتمحور به نفع سرمايهداری و سازوکارهای بازار جهت دهند و از ديگر سو مدافعان کاسترو را هم در حد تحليلگرانی دمدستی پايين کشيد. اما هســتند فعاالن و تحليلگران اندکی که با دنبالکردن نگاه دقيق و موشــكافانه آنها از شــرايط کوبا میتوان جزيره را ملموستر و صادقانهتر روايت کرد. مرگ کاســترو فقــدان رهبری انقالبی از اين دست را نه تنها برای کوبايیها بلكه برای همه کسانی پررنگ کرد که هنوز و با وجود جهان همهگير سرمايهداری نمیتوانند از رؤيای رهايی دســت بردارند، اما کوبا از حدود يک دهه قبل يعنی از سال 2006 و با قدرتگرفتن رائول کاسترو پا در مسيری گذاشت که به باور بسياری در نهايت کوبا را يکسره از ايدهآليسم ابتدای انقالب دور میکند. ساموئل فاربر، تحليلگر کوبايی، يكی از کســانی است که کوبای زمان رائول را دوره فاصلهگرفتن اين کشــور از رفاه و عدالت اجتماعی میخواند و بر اين باور اســت که اقدامات رائول در جهت اجرای برنامه اصالحات ســاختاری کوبا را به شكلی از ســرمايهداری دولتی بدون دموکراسی نزديک میکند که همين حاال در روسيه اجرا میشود. کوبای رائول در اين مسير به الگوی روسی سرمايهداری میرسد: ترکيب دزدی گسترده اقليت حاکم از دارايیهای دولتی و اسمی بیمسما از «دموکراسی». در واقــع، رائــول با روی خــوش نشــاندادن به آمريكا و شكســت مقاومت نيمقرنی برادرش فيدل کاســترو در برابر همسايه متخاصم شــمالی تالش میکند آغوش کوبا را نه به رفتوآمد آزادانه بلكه به روی شــرکتهای خصوصی و بازار آزاد بــاز کند ولی همزمان دولتی تکحزبی را ابقا و هرگونه صدای مخالفی را ســرکوب کند. کوبايیها در حالی کاهش مزايای دولتی بیســابقه را در تاريخ چپ کشور خود تجربه میکنند که به گفتــه اقتصاددانان کوبايی توليد ناخالص ملی در ســال 2017 سه درصد کاهش میيابد و نخستين سال در ربع قرن گذشته است که با رشد منفی مواجهيم. اين يعنی کوبا که حاال در خفقان سياســی، برابری و رفاه اجتماعی را در بســياری از حوزهها از جمله آموزش و بهداشــت برقرار کرده، در آينده نزديک به ســمت فقدان توأمــان آزادی و برابری پيش میرود. با اين حســاب، دوگانه واقعی نه انتقاد يا دفاع از فيدل کاسترو و کوبا بلكه مخمصهای فراختر اســت؛ گويی ما همواره يا بايد به رژيمهای سوسياليســتی بســته تن دهيم يا به نظامهای نئوليبرال که تعادل و قرار آن در ثروتمندترشدن ثروتمندان و فقيرترشدن فقراست. ساموئل فاربــر، تحليلگر کوبايی، البته در مطلب پيشرو، که با اندکی تلخيص ترجمه شده، با نگاهی دستاول به واقعيتهای اقتصادی و سياسی کوبا بــه ما میگويد بديلی درکار اســت. بديلی سوسياليســتی برای بناکردن حكومتی دموکراتيک و همزمان برابریخواه در جزيره.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.