رسانهها و نجومیها

Salnameh Shargh - - جامعه - معصومه اصغری

رســانهها در دورههــا و اتفاقــات بــزرگ و کوچــک، منعکسکننــده عملکــرد و رفتارهــای ســازمانها و گروهها و مردم بودهاند و دراينميان به نوعی خودشان و عملکردشــان هــم آزموده شــده اســت. نمیتوان بهصراحــت و قطعيــت حکــم کلــی داد که بيشــتر رسانههای ما درصد يا بخش زيادی از استقالل تحريری خــود را به داليل مختلفی، از جملــه مصلحتگرايی، کســب درآمد يا همراهی و همگرايی يا آنچه خط قرمز تعريف میشــود، از دســت داده يا کنار گذاشتهاند، اما در برخی از مقاطع حســاس، نشــانههای اين وضعيت نسبتا آشکار، چنان گويا اســت که نمیتوان بهسادگی از کنار آن گذشت. در موضوعاتی همچون «فيشهای حقوقی» رســانههای مختلف اصالحطلب و اصولگرا و مســتقل ورودهــای متفاوتــی به موضوع داشــتند؛ اصولگرايــان از منظرهــای مختلــف به ايــن موضوع پرداختند؛ از جمله هجمه عليه دولت و اصالحطلبان در مقام بيــان واقعيت و نقد به دولــت؛ اما آيا همين اندازه از پوشــش يک اتفاق مهم را درباره ساير اتفاقات ســال جاری داشــتيم؟ آيا در موضوع مشــابهی که به «امــالک نجومی» معروف شــد و حتــی در عنوان هم شــباهت زيادی به ماجرای فيشهای نجومی داشت، رسانهها يکسان عمل کردند؟ موضوع شــفافيت در عملکرد مالی شهرداران از زمان حواشــیای که برای غالمحسين کرباســچی، شهردار تهــران، به وجود آمد تاکنون وجود دارد؛ اما آيا مطالبه و پيگيری رســانه و در ادامه مردم، برای شــفافيت، به همان اندازه هم واقعی و جدی پيگيری شده است؟ در اين ســالها مواردي از عملکرد مالی شهرداران تهران، از جملــه محمــود احمدینژاد و محمدباقــر قاليباف رســانهای شد. مواردی مانند 320 ميليارد تومان هزينه فاقد ســند دوران احمدینژاد در شهرداری تهران و در دوره قاليباف حسابرســی ســال 92 و پروندهای که به «امالک نجومی» معروف شد. در اين موضوع ويژه، آنقدر حواشــی و اتفاقات خاص وجود دارد که بررســی مجــدد برخــی عملکردهای رســانهای پيرامون مواجهه با آن خالی از لطف نيست؛

خبرنگارهــا عموما در ماجراهايی که برايشــان جذاب اســت، ســرنخ را میگيرند و جلو میرونــد؛ گاهی اين جلورفتن ســاعتی و گاه يک ســال طول میکشــد. در جريان آنچه رســانهها در ماجرای امالک واگذارشــده در شــهرداری تهران پيگيری کردند، با وجهی بيرونی و ديدهشده و وجهی ديدهنشده روبهرو هستيم. عموما اظهارات اعضای شــورای شهر تهران در صحن علنی، کليد ورود به يک ماجراست؛ يک عضو در صحن علنی تذکری میدهد و جرقهای به خرمنی میاندازد. «شرق» پيش از انتشار گزارش امالک نجومی، در جريان اين موضوع قرار داشت؛ اما پس از اعالم و اشاره ضمنی به موضوع در صحن علنی شورای شهر، با گرفتن چند گفتوگــوی تکميلی با ســاير اعضای شــورا، از جمله مهدی چمران، رئيس شــورا، اولين گزارش دراينباره را روز ســوم شهريور سال 95 منتشــر کرد. در آن گزارش به صورت کلی و بدون اشــاره به فردی خاص، به اصل موضوع و ادعاي مالی موضوعی که پيرامون آن بحث درگرفت، اشاره شــده بود. واکنش اوليه به اين گزارش اگرچه چندان جدی نبود، اما بازخورد آن در رسانههای ديگر و فضای شبکههای اجتماعی بسيار زياد بود. پــس از آن شــهرداری تهران، در واکنش بــه اين گزارش جوابيهای به «شرق» ارســال کرد که اين جوابيه در تاريخ هشتم شــهريور منتشر شد. يک روز بعد و در نهم شهريور هــم روزنامه کيهان در صفحه اول خــود تيتر دِو صفحه يک را با انتشــار مطلبی با تيتر «دستاندازی به بيتالمال خيانت است؛ چه در شــهرداری چه در دولت» به همين موضوع اختصاص داد. چند روز بعد و در دوازدهم همان ماه، شــهردار تهران در جلســهای با کارمندان شهرداری تهران پاســخی کوتاه درباره اين موضــوع داد، بااينحال تا پيش از آن، روزنامههای رســمی کشــور بهندرت به اين موضــوع ورود کردند. بخش عمده بــار خبری درباره اين موضــوع در خبرگزاریها و روزنامههــا (به جز تلويزيون) پيگيری شــد و پوشــش اخبار بــه نقل از افــراد و بهويژه اعضای شورای شهر تهران و پوشش تشنج در شورا بود. البته همين انــدازه ورود در موضوع هم در شــرايطی که بســياری از رســانهها هيچگونه پوشــش خبریای دراينباره نداشــتند، جالب توجه بود؛ بــه عنوان مثال حتی تعــدادی از روزنامههايی که بــه جريان مخالف شهرداری تهران شناخته میشوند، به اين موضوع مهم خبری توجه و درباره آن خبر يا گزارشی کار نکردند.

تفاوتهای نجومی

از جملــه موضوعات مشــابه پرونده امــالک نجومی که به رســانهها هم کشــيده شــد، ماجرای فيشها يا حقوقهای نجومی بود. در جريان پوشــش رســانهها (به جــز تلويزيون) از ماجــرای فيشهای نجومی که حتی تا امروز هم ادامه دارد، رسانههای منتقد و مقابل دولت، بهشــدت به اين موضوع پرداختند و اين مسئله را به موضوعات مختلفی ربط دادند. به عبارتی، رســانههای اصولگرا گاه تند و گاه طعنهوار در دورهای طوالنــی، موضــوع فيشهــای نجومی را اهرم فشــار کردند؛ اما درباره امــالک نجومی اغلب با جبههگيری يا حالتی تدافعی برخورد کرده و در اغلب مواقع، نهتنها هيچ اشــارهای به موضوع نکردند، بلکه در نقد و مخالفت با پرداختن ديگر رســانهها به آن نيز مطالبی را منتشر میکردند. دراينميــان تنها رســانههای اصولگرايی که بر خالف انتظــار، نگاهــی ميانــهرو در پرونده امــالک نجومی داشــتند، روزنامه کيهان و ســايت خبــری «رجانيوز» بود. اين رســانهها در دو، ســه نوبــت مطالبی در نقد ماجرای امالک نجومی نوشــتند. اگرچــه اين حجم از مطالب در برابر حجم بســيار پرشــمار مطالب درباره موضــوع فيشهای نجومی که هنوز هم انتشــار آنها ادامه دارد، ناچيز اســت، اما هميــن ميزان از پرداختن به موضــوع درخــور توجه بــود. در کنار ايــن، نحوه پوشــش رســانههای اصالحطلب و حامی دولت نيز درباره اين دو موضوع به نســبت رسانههای اصولگرا بسيار متفاوت و چشمگير بود؛ به عنوان مثال برخی از رســانههای اصالحطلب همانطور که موضوع امالک را نقــد میکردند، در موضــوع حقوقهای نجومی نيز ورودی جــدی و همهجانبــه در نقــد عملکرد دولت داشــتند؛ به گونهای که حتی تا حدی با نقد دولت هم مواجه شدند. در اين جدول تعداد تيترهای بازه زمانی ســوم شهريور تا 18 آبان در صفحه اول روزنامههای مختلف کشــور آمده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.