دال تهی فاشیسم

ترامپ تنها نیست ظهور راست افراطی، ریشهها و پیامدهای آن

Salnameh Shargh - - اندیشه -

گروه اندیشــه: متفکران، نظریهپردازان و تحلیلگران ترقیخواه در ســالهای گذشته بارها بر نشانههای راستگرایی افراطی و رگههایی از نئوفاشیسم در جهان انگشت نهادهاند. انتخاب ترامپ و برگزیت این نشانهها را برجسته کردند و به سطح آگاهی عمومی رساندند. اکنون همه به تکاپو افتادهاند و از خطر فاشیســم میگویند. اما آیا برآمدن ترامپ را میتوان با فاشیســم توضیح داد؟ پرونده پیشرو، ترامپ را به لحاظ نظری در یک تمامیت وسیعتر جهانی بررسی میکند، نه صرفا بهعنوان کســی که با هیاهو به کاخ سفید راه یافته است. ترامپ، برگزیت و جنبشهای نئونازی در اروپا تابع منطق مشــترک نظام حاکم بر جهاناند که با سیاستهای نولیبرال بــه تقویت ملیگرایی فاشیســتی میانجامــد و به گفتارهای پوپولیســتی خوراک میرساند. پدیده ترامپ محصول رسانههای شرکتی، بیگانههراسی، هویتطلبی و مالیشدن ســرمایه جهانی است؛ نتیجه منطقی نظام سرمایه که خود را در قالب استثنای فاشیستی آن جا میزند. اصطالح «فاشیســم» امروزه غالبا بهعنوان یک دال تهی برای اشاره به هر حزب، جنبــش، دولت و پدیدهای به کار میرود که آگاهی چندانی از آن نداریم اما خطر آن را حس میکنیم. حال آنکه برای شناخت راست افراطی باید از کلیگویی پرهیز کرد. ترامپ تنها نیســت. در سرتاســر جهان دولتها و احزاب راســت افراطی در حال ظهورند. حکمرانی ترامپ را باید در این چشــمانداز خواند: اردوغان در ترکیه، اوربان در مجارســتان، پوتین در روسیه، دوترته در فیلیپین، شاید مارین لوپن در فرانسه و دیگرانی در راه. این گروهی ناهمگن اســت ولی برخی ویژگیهای مشترک فاشیســم را دارد: تهدید به اخراج تودههای مهاجران، ایدئولوژی برتریجویی سفیدپوســتان، یــا در کاربرد عام آن خلوص نژادی و تعلق به یک ملت، قوانیــن اقتدارگرای پیشبینیناپذیر، تعلیق روالهــای حقوقی برای حمله به مخالفان، قوانین نظارتی گســترده، ارعاب و وحشتافروزی نسبت به زنان، اقلیتهای قومی، نژادی، جنســی و جنســیتی. بهرغم داشــتن این مجموعه ویژگیها باز هم نمیتوان آنها را بهســادگی فاشیستی خواند. آنچه میبینیم ترکیبی از نولیبرالیسم و ملیگرایی افراطی است که به پوپولیسم دستراستی میانجامد. پرونده حاضر، به مهمترین رگههای فاشیستی راست افراطــی میپردازد و در عین حال فهم آن را به فاشیســم گره نمیزند. مقاله آرون کوندنانی به ایدئولوژی خلوص نژادی میپردازد. جودیت باتلر، ترامپ را تجسم عینی صورت جدیدی از فاشیســم ميداند. مقاله یانیک ثیم مطابقت تاریخی فاشیسم با راست افراطی را زیر سؤال میبرد تا دریابد فاشیســتیخواندن ترامپ به ســود چه گفتاری است. سیاستهای نولیبرال فصل مشترک راست افراطی در کل جهان است. مقاله نانسی فریزر و ویلیام دیویس به درک بهتر نولیبرالیسم و تغییر شکل آن در دهه اخیر کمک میکند. اتیین بالیبار رشد جنبشهای پوپولیســتی در دو ســوی اقیانــوس اطلــس را در تناظر هــم میبیند و دعــوت میکند به «ضدپوپولیسم فراملی». سمیر امین سیاست بینالملل آمریکا را بعد از پیروزی ترامپ بررسي ميکند. همزمان درون آمریکا نیز نشــانههایي ظاهر شده از تالش دوباره براي محدودسازي آزادي بیان؛ نظیر انتشــار «فهرست استادان خطرناك» ســازمان راست آلترناتیو که در پرونده حاضر پاسخ جان بالمي فاستر به آن را ميخوانید.

طرح : علی رومانی، شرق

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.