شرح درد

Salnameh Shargh - - كتاب -

«مگر كالم چيســت جــز واالترين خياِل آدمــی و خالقي ِت هنری شــاعری كه به ياری هيچ، همهچيــز میآفريند...» ايــن همهچيز اما در دوران مدرن تنهــا میتواند خود را در ناممكنی شعر و تجربه شعری نشان دهد و اين ايده محوری كتاِب «شــعر مدرن» اســت، مجموعــهای از مقاالِت مراد فرهادپور از ترجمه و تاليف و ترجمه شــعرهايی از بودلر، ماالرمه، والری، رمبو، ِســالن، پســوا، بورخس، استيونس و ديگران، كه اينک در اين كتاب گرد آمدهاند. كتاب «مانيفست خاموشــان» تأمالتی درباره نيما است بهميانجی «افسانه» همراه با گفتگويی با مراد فرهادپور درباره شعر نو و نسبتش با سياســت در كار نيما، كه نشــر اختران منتشر كرد. همين دو نمونه را شــاهد بگيريم بر اينكه تأمالت بر شــعر و آثار نظری درباره شــعر نسبت به چند ســال گذشته دستكم وضعيت بهتری داشــته و در حوزه خوِد شعر اما بهسياِق ديگر ســالها با انتشــار انبوِه دفترشعرها مواجه بوديم كه از آن ميــان چند اثر مهم را میتوان برشــمرد. يكی مثنوی «بانگ نی» هوشــنگ ابتهاج، شــعرهايی كه «ســايه» در سالهای دهه پنجاه و شصت ســروده بود و ساليانی دراز در انتظار چاپ بود و يک دهه پيش كه چاپ شــد از توزيع بازماند تا امروز در نشر كارنامه درآمد و بهقوِل سايه «سالها ناگفته ماند اين شرح درد». مجموعه «شاهد عهد شباب» سروده محمدعلی موحد شامل اشعار او در خالل سالهای 1329 تا 1339 اســت و يادگاری از روزگاری كه ملیشدن صنعت نفــت همهچيز را تحتتاثير خود قــرار داده بود. شــعرهای اين دفتر همه حكايت از همين حالوهوا دارند و شايد بيش از آنكه اتفاِق شعری باشند، مستندی تاريخی به نظماند. اين دفتر با دو بخِش «شطيات» و «شطحيات» در نشر كارنامه درآمده است. نامهای بزرگی هم بودند كه تنها چند ماه بعد از آنكــه از جهان زندگان رفتند، آثاری از آنها بهطبع رسيد. يكی «شاعران آزادِی» محمدعلی سپانلو در احوال شــاعران آزادیخواه عصر مشروطه، ايرجميرزا، ميرزادهعشــقی، عارفقزوينــی، فرخیيــزدی، الهوتــی و ملکالشعرای بهار در نشر بوتيمار، كه البته پيشتر سپانلو چهار نفر از اين شــاعران را در كتاِب «چهار شــاعر آزادی» شناسانده بود، يک مجموعهشعر شام ِل آخرين شعرهای او: «بيمارستان كافكا». كتابی هم از قاسم هاشمینژاد با عنوان «بازخريد دياران گمشــده» در نشر بوتيمار، كه مجموعهای اســت از سه دفتر شــعر او: «پریخوانی»، «تكچهره در دو قاب» و «گواهی عاشــق اگر بپذيرنــد». از محمد مختاری هم پس از ســالها دو كتاب در نشــر بوتيمار بازنشــر شد. يكی «زادهی اضطراب جهان»، شــامل صدوپنجاه شعر از دوازده شاعر اروپايی ازجمله چزاره پاوزه، پل سالن، چسالو ميلوش، پيتر هوخل و جوزف برادســكی، «همه از نوآوراِن بنام ســرزمينهای خويش». كتابی كه به خاطِر اين نامها و ناِم بلند مترجمش، سال تمام نشده ناياب، و بازنشر شد. از بيژن الهی در سال نودوپنج يک ترجمه درآمد: «مستغالِت» هانری ميشــو، كه در فاصله بيش از ســه دهه از ترجمه و چاِپ آن بازنشــر شد. اين مجموعه شامل پنج بخش است بهاضافــه بخش آخر بــا عنوان «جداگانه». هجده شــعر اين مجموعه فضاهايی متفاوت دارنــد، خوِد الهی درباره انتخاب شــعرهای اين مجموعه مینويسد: «شعرها همه از گزينهيیســت كه ميشــو از آثار 27 تا 3٤ی خود ترتيب داده در مجموعهای كه مرج ِع الهی برای ترجمه نيز بوده.» در بخش پيونداِن كتاب نيز ســه شــعر آمده، ســه شعری كــه در اين چاپ تازه ضميمه دفتر شــده و بهروايت الهی «سهگانهی كوچكی میسازند تا نمونهيی بهدست دهد از مجموعهی پلومهای ميشو». بهاضافه دو مقاله مهم از دو منتقد مطرح ادبی، ريچارد المن و ژرژ پوله درباره ميشــو، جهاِن شــعری او و شعر. بازنشــر مجموعه «شعر معاصر ايراِن» نشــر نگاه در قطع و قالب تازه از ديگر اتفاقات حوزه شعر بود، كه جدا از قالِب تازه خبر از تجربهای میداد كه از دوران اين شاعران بهبعد رو به زوال رفت. مجموعه اشعار نيما يوشيج، احمد شاملو، سياوش كسرايی، حميد مصدق

و سيمين بهبهانی ازجمله دفترهای نخست اين مجموعه در شكلوشمايل تازه بودند. چاپ دهم «ذهن و زبان حافظ» اثر بهاءالدين خرمشاهی، حافظپژوِه مطرح معاصر با ويراست تازه در نشر ناهيد نيز اتفاق مهم حوزه شعر قديم بود. از حافــظ موســوی در آســتانه نمايشــگاه كتــاب مجموعهشــعرهايی بازنشــر شــدند: «شــعرهای جمهــوری»، «حاال حكايــت هدهدها» و «ماديان ســياه». از شــمسلنگرودی نيز مجموعهشــعر «واژههــا به ديدن من آمدند» در نشــر نگاه منتشــر شــد با هفتاد شــعر كه غالبشان درباره خشــونت حاكم بر جهان و زندگی است. از شاعراِن معاصر نيز مجموعههايی در جايزه شعر شاملو تقدير شــد و برخی هم نظر منتقــدان را به خود جلب كرد ازجمله: «اسب را در نيمه ديگرت برمان» عطيه عطارزاده، «بهدامانداختن نور در دو پرده» ميالد كاميابيان، «دوچرخه آبی» حســن عاليزاده، «زمين كرهای سياســی بود» سميه (شوكا) حسينی، «شــولگینامه و مومو» حبيبیبدرآبادی، «لشــكر شكســتخورده كلمات» آيدا عميدی، «مسافرت از اتاق تا بيرون و بالعكس» شــهريار وقفیپور و «و مابقی

همه ســكوت بود» اثر اميرهوشــنگ افتخاریراد كه زبان و بيان خاص خود را دارد كه ســاده نيســت و ازقضا عليه سادهنويسی هم هست. شــايد ازاينرو تا آستانه نامزدشدن در جايزه شاملو پيش رفت و از انتخاب نهايی اما بازماند. «مرثيههای دوئينو» اثر راينر ماريا ريلكه شاعر بزرگ آلمانی و «زاغی» اثر تد هيوز با ترجمه علی بهروزی نيز دو ترجمه در حوزه شعرند كه نشر نوپای فنجان آنها را منتشر كرده است. «مرثيههای دوئينو» ترجمه علی بهروزی از شــاهكارهای ادبی ريلكه، سوگوارههايی است در باب ستايش. ريلكه اين مرثيهها را در چنــد روز و بهدنبال گردبادی ذهنی و روحی سروده. «زاغی» بهگفته هيوز شعری اسطورهای است كه بنا دارد مصائِب سرنوشت انسان را روايت كند. از شعر كه بگذريم، نقد و نظريه در ديگر حوزهها نيز آثاری داشت. در ادبيات داســتانی «طنز و طنزينه هدايت» دكتر همايون كاتوزيان در نشر كتاب ايراننامه درآمد. كتابی كه دنباله آثار كاتوزيان درباره هدايت است كه عالوهبر بررسی طنز در آثار هدايت، شــرحی بر طنز و طنزينه در ادبيات ما نيز هست. «وزن شعر فارسی» ابوالحسن نجفی نيز در نشر

نيلوفر درآمد كــه درسنامه اين اديب فقيد درباره وزن شــعر فارسی است. در حوزه ادبيات كتاب مهم «جيمز جويس همراه با بخش 17 اوليس» با ترجمه منوچهر بديعی در نشــر نيلوفر درآمد، تنها كتابی كه بخشی از اوليس به زبان فارسی را دربر دارد و ساليانی ناياب بود. «يادداشــتهايی درباره كافكا» اثر آدورنو كه با ترجمه ســعيد رضوانی در نشر آگاه چاپ شد، ايدههايی درباره كافــكا و جهان داســتانی او طرح میكنــد كه درعيِن بداعت، در امتداد پروژه فكری او در زمينه زيباشناســی است. آدورنو از همان ابتدا، با انتقاِد تندوتيز به شارحان كافكا آغاز میكند كه كافكا را درک نكردهاند و «شــأن كافكا را تا حد باجه اطالعات مربوط به موقعيت ازلی/ ابدی يا امروزی انســان» فروكاســتهاند. در حوزه تئاتر هم نشــر بيدگل نقد و نظريههايی درخور انتشــار دارد ازجمله: «تنفس در هوای تئاتر» كه مقاالتی بود در باب درام مــدرن، با انتخاب و ترجمه علیاكبر عليزاد و رضا سرور و «فهم برشــِت» اثر والتر بنيامين با ترجمه نيما عيسیپور و ديگران.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.