نگاهی به تالشهای جعفر اخوان در بخش صنعت(بخش پنجم)

Sanat Newspaper - - صنعت و پژوهش -

نام اخوان با مونتاژ نخستین ماشینهای جیپ (در اواخر دهه )30 گره خورده اس/ت. با تاس/یس کارخانه جیپ در سال ‪11( 1338‬ سال پیش از تاسیس ذوبآهن و 59 سال پس از ورود نخس/تین خودرو به ایران) مونتاژ نخس/تین ماشین در کشور ما شکل گرفت.

اوجگیری انقالب با اعتصاب ۵۴ روزه کارگر جنرال موتورز ایران در دی و بهم//ن 7۵۳۱ هم//راه بود. در بهم//ن 7۵۳۱ اعتصاب بر همه جا حاکم و فعالیتهای تولیدی متوقف ش//ده بود. نیروهای فن//ی خارجی و مدیریت عالی از ش//رکت رفت//ه بودند یا در عمل نمیتوانس//تند کاری کنند. در این فضا، کارکنان شرکت خواستار حقوق عقبافتاده همین دوران بودند. در 22 بهمن 7۵۳۱ کمیته اجرایی کارگران، مدیریت ش//رکت را به زور، وادار به اس//تعفا کرد و خ//ود، مدیری//ت کارخانه را به عهده گرفت. فضای ضدامریکایی، ضدس//رمایهداری و قطبی شدن جریان سیاسی رادیکال، زمینه را برای خروج بسیاری از فعاالن صنعتی - که مدافع ثبات سیاسی و مخالف حرکتهای رادیکال بودند - فراهم کرد. از آنجا که شرکای اخوان، یک شرکت امریکایی و بنیاد پهلوی بودند هرگونه امید برای بهبود اوضاع به نفع ایندسته از فعاالن صنعتی به یأس مبدل شد؛ درنتیج//ه، اخ//وان قبل از پیروزی انقالب اس//المی از ایران خارج ش//د اما صنعتی را پایهگذاری کرد که بعد از ۵۳ س//ال همچنان به تولید خودرو میپردازد. همچنین ش//رکت جنرال موتورز با انتقال اندکی از دانش فنی، مدیریتی و تولیدی به جوانان کش//ور موجب رش//د سرمایه انسانی در این س//الها شد. چند ماه پس از انقالب (اواس//ط تی//ر ۸۵۳۱) بی//ش از ۰7درصد صنای//ع در کنار خودرو - ک//ه نماد تجملگرایی بود - مش//مول مدیریت دولتی ش//د. در ای//ن فضا تولید جنرالموتورز ایران که خودرویی باکیفیت و گران ب//ود بهعنوان مروج مصرفگرایی و فاصله طبقاتی تلقی میش//د. روزنام//ه کیه//ان در ۹2 فروردین ۱۶۳۱ در گزارش//ی با عنوان از «کادیالک تا اتوبوس» خواستار تعطیلی خودروسواری – به عنوان نم//اد تبعی//ض – و جایگزین//ی آن با خ//ودرو کار همچون وانت و خ//ودرو جمعی مانند اتوبوس ش//د. برخی صنع//ت خودرو را نماد وابس//تگی میدانستند و خواستار صنعتی بودند که تمام قطعاتش ساخت داخل باشد. تسلط صداهای بلند جوانان انقالبی بر مدیران س//پیدموی باتجربه امکان هرگونه گفتوگویی را منتفی میکرد. رادیکالیزم به یک دهه تسلط نیاز داشت تا نتایج رومانتیسم تخیلی صنعتگرایی دولتی را بفهمد. صنعت خودرو مشمول بند «الف» از قانون توس//عه و حفاظت از صنایع مصوب شورای انقالب شد. بعد از مدتی، تمام س//هام ش//رکتهای خودروسازی داخلی از سازمان صنایع ملی به س//ازمان گسترش و نوس//ازی صنایع ایران (ایدرو) منتق//ل و مدیریت بخش عمومی بر تمامی صنایع خودروس//ازی حاکم ش//د. ش//رکت جیپ در سال ۸۵۳۱ ۰۳درصد کاهش تولید داشت ولی قطعات باقیمانده در انبار کمک کرد تا ۳۶۴۰۱ دستگاه را در ش//رایط بیثباتی مدیریت (۶ مدیرعامل در طول س//الهای ۰۶۳۱-۸۵۳۱ عوض ش//دند)، بیثباتی کارگری و اعتصاب تولید کند. کارگران شرکت به ۰۰۳۳ نفر در سال ۹۵۳۱ افزایش یافتند. در س//الهای ۹۵۳۱ و ۰۶۳۱ تولی//د با ۰۵درص//د کاهش به مرز 2۸۳۴ دس//تگاه رس//ید. به تدریج انبار ش//رکت از قطعات جنرال موتورز و امریکن موتورز خالی شد. نام شرکت در ۰۳ آبان ۹۵۳۱ به ش//رکت خودروس//ازی ایران و در ۳۱دی همان سال به پارس خودرو تغییر کرد. در این زمان، وضعیت حقوقی سهام مصادرهای جنرال موتورز نامشخص بود. درنتیجه این شرکت به دادگاه الهه (بررسیکننده دعوای ایران و امریکا برسر ماجرای گروگانگیری) ش//کایت کرد. قطعات ۰۰27 دستگاه خریداریشده شورولت نوا و بی//وک در بندر کانادا توقیف ش//د. در این فضای ضد غربی امکان تامین قطعه از اروپا نیز وجود نداشت.

منبع: کتاب سرگذشت 50 کنشگر اقتصادی ایران

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.