کارخانه میسازیم برای کاهش معضالت نه رشد اقتصاد

گفت‹وگوی‹«گسترش‹صنعت»‹با‹نایب‹رییس‹انجمن‹کیفیت‹ایران

Sanat Newspaper - - صفحه اول -

درآمدهای نفت//ی در ایران باعث شده که دولت همچنان دیوانس//االری بزرگ//ی برای توزیع آن ش//کل دهد و تولید همچنان در س//ایه آن با کمترین کارک//رد قرار گیرد. در این مسیر ممکن است سازمانهایی همچون استاندارد و س//ازمان حمایت مصرفکننده کارکرد خود را در خدمت به تولید به درستی انجام ندهند. روزنامه گسترش صنعت در اینباره با فرش//ید ش//کرخدایی، نای//ب رییس انجمن کیفیت ایران گفتوگویی انجام داد و اعالم کرد: نخستین مشکل تکیه دولت به درآمدهای نفتی است که باعث شده ایران کارخانه بس//ازد برای کاهش معضالت نه برای رشد اقتص//ادی، از طرف دیگر حاکمی//ت نباید نقش نظارتی داش//ته باش//د بلکه باید قانون تدوین کند زیرا هماکنون سازمان حمایت مصرفکننده تنها با سرکوب قیمت ضد تولید عمل میکند در حالی که کارکرد استاندارد تنظیم روابط بین تولیدکننده و مشتری است.

‹اس/تاندارد‹و‹کیفی/ت‹در‹ای/ران‹از‹چ/ه‹ ‹ زمانی‹ش/کل‹گرفته‹و‹چه‹جایگاهی‹در‹نظام‹ تولید‹کشور‹ب ‹هدست‹آورده‹است؟

اس//تاندارد مقدمه کیفیت اس//ت و از س//الهای بسیار دور وجود داش//ته. در ایران س//ازمان اس//تاندارد پیشینه ۲۹ س//اله دارد و قدیمیترین س//ازمان خاورمیانه است و حتی ۲۱ سال از سازمان استاندارد آلمان قدیمیتر است که ابتدا با نام اداره اندازهشناس//ی با مفهوم کالیبراسیون فعالی//ت خ//ود را آغاز ک//رد و در متر بزازیه//ا تا ترازوی بازاریها نقش داش//ت. بازار در ایران ریشه قدیمی دارد و مفهوم استانداردسازی وقتی آغاز شد که تولید انبوه شکل گرفت؛ در واقع با انبوهسازی باید روابط بین مصرفکننده و تولیدکننده تنظیم میشد که به آن «استانداردسازی» میگفتن//د. چراک//ه با یکسانس//ازی بخش//ی از حقوق مصرفکننده نیز ضایع میش//ود و کس//ی که باید کفش اندازه ۵/۲۴ میپوشید در تولید انبوه فرد باید یک شماره کوچکتر یا بزرگتر بپوش//د بنابراین استانداردسازی یعنی یکنواختس//ازی که به نیابت از خریدار و فروشنده انجام میشود و در محصوالت مختلف با کارکرد سالمتسازی از مقولهه//ای زی//ان آور کنترل میکند از این رو کس//ی که محصول اس//تاندارد مصرف میکند مطمئن است که مصرف آن به س//المت او آس//یب نمیزن//د در نتیجه در استانداردس//ازی ابتدا انس//ان محور قرار داشت به طوری که مصرف محصول نباید به انس//ان آس//یب میزد اما بعد توسعه یافت که نباید مصرف آن به آب و هوا، محیطزیست ...و نیز آسیب وارد میکرد.

‹امروزه‹در‹دنیا‹اس/تاندارد‹چه‹کارکردی‹ ‹ دارد‹و‹در‹ایران‹چگونه‹است؟

در دنیا اس//ناد اس//تاندارد کارکرد جدی//د پیدا کرده و جزو مرجع رس//یدگی دستگاه قضایی است زیرا به عنوان یک س//ند حقوقی پذیرفته میشود. هرچند در ایران این موض//وع صدق نمیکند. از طرف دیگر اس//تاندارد رابطه مستقیم با بیمه پیدا کرده است برای نمونه شرکت توتال ب//ه ایران میآید و در قرارداد با وزارت نفت اعالم میکند محصول ایرانی را با اس//تاندارد «ایپ//یای» میپذیرد و ای//ن موضوع باعث میش//ود که همه محص//والت ایران ب//ه دنبال اخذ آن اس//تاندارد بروند یا اینکه از فهرس//ت کاالهای توتال حذف ش//وند اما چرا استاندارد برای توتال مهم اس//ت؟ اگر آن محصوالت اس//تاندارد نداشته باشند شرکت بیمه آن پروژه را بیمه نمیکند. در زمان تحریمها ایران نزدیک به ۴ هزار قطعه را اس//تاندارد داخلی کرد و هیچ شرکت بیمهای خارجی پاالیشگاههایی که با قطعات استاندارد ایران ساخته میشوند را بیمه نمیکند هرچند ش//رکتهای بیمه ایرانی ممکن اس//ت آن را بیمه کنند برای همین اس//ت که پیوس//ت قراردادهای ساختوساز دارای اس//تانداردهای زلزل//ه ...و اس//ت بنابراین کارکرد اس//تاندارد تنظیم رابطه بین مصرفکننده و تولیدکننده اس//ت. امروزه بیمهها جای بازرسان سازمان استاندارد را گرفتهاند از این رو در رویکرد جدید سازمان استاندارد به عن//وان رگوالتور عمل میکند و در دنیا نیز همین اس//ت به عبارت دیگر س//ازمان اس//تاندارد قوانین را مینویسد. اس//تاندارد روابط تولیدکنندهه//ا را در زنجیره تولید که ممکن است هر کدام از حلقههای تولید در کشوری باشند تنظیم میکند. از آن زمان موضوع تکمیل زنجیره ارزش و س//اماندهی آنها دغدغه سازمانهای استاندارد شد زیرا در زنجیره ارزش باعث تس//هیل روابط حلقههای مختلف تولید میشود اما باید توجه داشت که استاندارد در ایران هنوز دوگانه است.

‹اس/تاندارد‹چگونه‹روابط‹بین‹مش/تری‹و‹ ‹ تولیدکنن/ده‹را‹تنظی/م‹م ‹یکند‹و‹آیا‹در‹این‹ س/اختار‹ب/ه‹حق/وق‹مصر ‹فکنن/ده‹نیز‹توجه‹ م ‹یشود؟

در دنیا اگر محصولی به مش//کل بخ//ورد مبنای قضاوت استاندارد اس//ت و وقتی شرکت میخواهد اعالم کند تمام اس//تاندارد را رعایت کرده محصول خ//ود را بیمه میکند. در اروپ//ا به ازای هر خدم//ات یا تولید محصول باید تعهد به جبران خسارت ش//ود. در چنین شرایطی از طریق بیمهها عمل میش//ود بنابراین شرکتهای بیمهای استانداردها را ارزیاب//ی میکنند تا درصوت رعایت همه آنها را بیمه کنند. وقتی امروزه محصولی خراب شود میلیونها نفر خوشحال میش//وند زیرا میتوانند در قبال آن درآمد کس//ب کنند. برای نمونه بچهای که هنگام تاببازی به دلیل پاره ش//دن طناب تاب آس//یب میبیند با مستندس//ازی این آس//یب ش//رکت تولیدکننده تاب باید خس//ارت پرداخت کند که حتی ناظران پول گریه بچه را نیز جزو این خسارت به شمار میآورند. تصور ما این اس//ت که اروپاییها وقتی محصولی خراب ش//ود تعویض و عذرخواهی میکنند آدمهای خوبی هستند اما اینگونه نیست و آنها سیستمهای بهتری را پیاده میکنند تا از خس//ارت فرار کنند. در ای//ران اگر محصولی خراب ش//ود و به تعزی//رات مراجعه کنی//د تولیدکننده یا فروش//نده متخلف مش//مول جریمه ش//ده و پ//ول آن به حس//اب دولت واریز میش//ود و به فرد خس//ارتی پرداخت نمیشود. این موضوع باعث کاهش انگیزه پیگیری قضایی در تخلفات فروش//ندهها و تولیدکنندهها میشود. درواقع هیچ قانونی در کش//ور حمایت نمیکند که آس//یبدیده از مصرف یک محصول خس//ارت بگیرد و حتی اگر اثبات کند تنه//ا دولت جریم//ه دریافت میکند. گرچه ممکن اس//ت در ایران تولیدکنندهای در راس//تای مش//تریمداری دل زیانده را بهدس//ت آورد اما در قانون ما چنین چیزی دیده نش//ده است از این رو ابتدا باید قانون حمایت مصرفکننده اصالح ش//ود. چراکه وقتی محصولی باعث آسیب به فردی ش//ود اگر فرد ش//کایت کرده باش//د باید به همه کسانی که از مص//رف ای//ن محصول زی//ان دیدهاند و حتی ش//کایت نکردهاند خس//ارت پرداخت شود که چنین قانونی در ایران وجود ندارد. درحالحاضر تولیدکنندههای س//الم در بین تولیدکنندهه//ای خط//اکار زیان میکنند زی//را وقتی رب گوجهای وارد بازار میش//ود که تعدادی استاندارد وزنی را رعایت نکردهاند رسیدگی به کمفروشی تا زمانی که کشف ش//ود چند سال طول میکش//د و اگر در این مدت برای هر محصول ۰۵ گرم کمتر فروخته باشد در زمان اثبات تخلف میگوی//د از این به بعد اصالح میکنم؛ در چنین ش//رایطی تولیدکننده سالم ضرر کرده است.

‹آی/ا‹س/ازما ‹نهای‹نظارتی‹درب/اره‹تولید‹ ‹ و‹کیفی/ت‹ب/ه‹درس/تی‹عمل‹م ‹یکنن/د‹و‹چه‹ تغییراتی‹باید‹در‹این‹بخش‹دیده‹شود؟

استانداردس//ازی و س//ازمان حمایت مصرفکننده در ایران باید بروز و به هم متصل شوند. قانون جدید سازمان اس//تاندارد با همین رویکرد تدوین ش//ده که وظیفههایی همچ//ون اندازهشناس//ی، اعتباردهی ب//ه نهادهای ملی، تدوین استاندارد، نظارت بر بازار و نمونهبرداری را به عهده میگیرد تا محصول به سالمت مصرفکننده آسیب نزند. درواقع قاعده باید اینگونه باش//د که سازمانهای نظارتی رگوالت//ور و تنظیمکننده روابط بوده و به نوعی حکمیت بی//ن تولیدکننده و مصرفکننده باش//د اما از آنجایی که ماموریت س//ازمان حمایت مصرفکنن//ده و تولیدکننده ابه//ام دارد و رگوالت//وری نیس//ت و نقش ن//گارش قانون ب//رای تنظی//م روابط بی//ن مصرفکنن//ده و تولیدکننده ن//دارد اگر حذف ش//ود اتفاقی در کش//ور نمیافتد و باید این وظیفه به عهده س//ازمان استاندارد باشد زیرا سازمان حمایت مصرفکننده تاکنون تنها سرکوبکننده قیمت بوده که موجب آسیب دیدن کیفیت میشود؛ به عبارتی قیمتگ//ذاری پیامی ض//د کیفیت دارد زی//را کیفیت با قیم//ت باالتر مش//تری جذب میکند. ح//ال اگر قانونی بگذاریم که کت و ش//لوار با قیمت ۰۳ هزار تومان بیش//تر را ممن//وع کند درواقع تمام نش//انها حذف میش//وند یا درحالحاضر تعیین سقف برای رب گوجه باعث شده که تولیدکنندههای خطاکار نمک بیش//تری برای ماندگاری بزنن//د، پوره س//یب اضافه و محصول را به جای شیش//ه در قوطی بس//تهبندی کردند. رگوالتوری ش//دن سازمان اس//تاندارد، ب//روز کردن قوانین حمای//ت مصرفکننده و ارتق//ای عملکرد قوه قضایی//ه در حمایت از مصرفکننده نهای//ی میتواند به ص//ورت خودکار منجر ب//ه باال رفتن کیفیت شود. از همین رو انجمن کیفیت هم معتقد است حذف این س//ازمان آسیبزا نیست همانگونه که اگر در حوزه اقتصاد نقش دولت را حذف کنیم برندهایم.

‹چه‹موانعی‹باعث‹ش/ده‹ک/ه‹دول ‹تها‹در‹ ‹ ایران‹به‹موازات‹جهانی‹ش/دن‹اقتصاد‹رش/د‹ نکنند؟‹

نخست باید بگویم دولت نباید یعنی دولت باید کوچک شود. دولت ایران ۰۱برابر ژاپن است در حالی که جمعیت آن دو برابر ایران است. ما بروکراسی بزرگی ایجاد کردهایم که کانال توزیع درآمدهای نفتی اس//ت. درحالحاضر ۰۸ درصد بودجه کش//ور دس//تمزد کارکنان دولت است که ام//روز تا ۴ میلیون نفر کارکنان دولتی داریم و ۵ میلیون نف//ر بازنشس//ته. حال اگر برای هر کارمن//د خانوادهای ۴ نف//ره در نظ//ر بگیریم یعنی درآمد نفت//ی برای پرداخت حقوق کارکنان دولت به طور تقریبی بین ۰۴ میلیون نفر توزیع میش//ود و اقدام دولت نیز توزیع این درآمد اس//ت. درآمدهای نفتی در ایران ش//رایطی را به وجود آورده که ب//ه این مناب//ع تکیه کنیم مانند خان//واده ثروتمندی که برای بچهاش مغازه میخرد تا س//رش گرم ش//ود نه اینکه درآمدزایی کند زیرا اگر در آن مغازه درآمد نداشته باشد تعطیل نمیش//ود زیرا هدف از خرید آن س//رگرم کردن فرزند خانواده بوده بنابراین در ایران کارخانه برای کاهش معضالت ساخته میشود نه برای رشد اقتصادی.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.