2 دهه تاخیر سنگ محک کشتیسازان ایرانی

Sanat Newspaper - - صفحه اول -

کشتیس//ازیهای داخلی به دنبال امضای این قرارداد هجمههای رس//انهای گس//تردهای را علیه کش//تیرانی جمهوری اس//المی ایران آغاز کردند. آنها معتقد بودند در شرایطی که کشتیسازی در کش//ور با رکود جدی روبهرو شده و در سالهای گذش//ته برای توسعه این صنعت و زیرساختهای الزم هزین//ه فراوانی نیز ش//ده اس//ت، س//فارش ۰۱فروند کش//تی ب//ه کرهجنوبی هی//چ توجیهی ندارد.

رضاییان اصل، مدیرعامل ش//رکت کشتیسازی ایزویک//و حتی پای ۶ ه//زار و ۰۰۵نیروی کار این شرکت را پیش کش//ید و گفت تامین حقوق این نیروها که هر کدام مس//ئولیت ی//ک زندگی را به عهده دارند بر چیزهای دیگر اولویت دارد.

پس از اینکه تنشها بیش//تر ش//د، دو طرف در رسانه ملی به مناظره نشستند و کشتیسازیهای داخلی این کار را خیانت به کشور دانستند.

در مقابل، کش//تیرانی جمهوری اس//المی ایران سرانجام واکنش نشان داد و ماجرای قراردادهای ۲۱ س//ال پیش را مطرح کرد تا شاید مهر پایانی بر این داس//تان باشد. بر اس//اس اعالم کشتیرانی جمهوری اس//المی ایران کشتیسازیهای داخلی س//الها پیش بر اساس قراردادی متعهد شدند در مدتی مشخص که ۲ ساله بود، چند فروند کشتی بسازند اما با وجود دریافت مبلغهای سنگین پس از ۲۱ سال تنها دو کشتی تحویل داده شد.

این درحالی اس//ت که در صنعت کش//تیرانی و کشتیس//ازی زمان و مدیریت آن اهمیت بس//یار باالیی دارد. کش//تیرانی جمهوری اسالمی مدعی ش//د با این س//ابقه چگون//ه میت//وان در چنین قراردادی به صنعت کشتیس//ازی داخلی اعتماد کرد.

در حالی ک//ه فرمانده قرارگاه خاتماالنبیا نیز به این ماجرا واکنش نش//ان داده و خواستار لغو این قرارداد ش//ده بود، اسحاق جهانگیری، معاون اول رییسجمهوری با حضور در این قرارگاه نسبت به این اظهارات واکنش نش//ان داده و به دغدغههای آنها پاسخ داد.

به گفته جهانگیری این قرارداد مربوط به دوران پیش از تحریمهاست و کشتیسازی هیوندایی در آن زمان ۵۲درصد از مبلغ قرارداد را دریافت کرده ب//ود. در ادامه و به دلیل تحریمه//ا امکان انتقال باقی پول فراهم نش//د و این ش//رکت ب//ه دادگاه ش//کایت ک//رد، چرا ک//ه مدعی بود کار س//اخت کشتیها را آغاز کرده است.

بر اساس گفتههای معاون اول رییسجمهوری با رفع تحریمها، دولت ایران و کش//تیرانی جمهوری اس//المی ایران دوباره به س//راغ این کشتیسازی رفت و ن//ه تنها مبلغ اولیه را احی//ا کرد، بلکه در قرارداد جدید، کشتیسازی هیوندایی متعهد شد ساخت این کش//تیها را با فناوری جدیدتر و ۵۲ درصد ارزانتر از قرارداد اولیه تمام کند. در نتیجه این کار یک سود همه جانبه است.

حواش//ی مربوط به امضای ق//رارداد در روزهای گذش//ته حجم باالیی از خبره//ای بخش دریایی کشور را به خود اختصاص داد. مسئوالن، مدیران و مقام//ات متع//ددی در تمام س//طوح اظهار نظر کردن//د. البته این اظهارنظرها خلل و فرجها هنوز در نتیجه نهایی تاثیری نداش//تهاند و با گذش//ت چند روز از واقعه نخس//تین، به نظر میرس//د که کمی حواش//ی آرام گرفته و اینک میتوان نگاهی واقعیتر به مسئله پیشآمده داشت.

با مرور صحبتها و خبرهای روزهای گذشته در این زمینه به س//ادگی میتوان پی برد که اگرچه کشتیس//ازی داخلی در طلب توجه و حمایت بر حق است اما این موضوع هیچ تناقضی با خرید ۰۱ فروند کشتی آنهم براساس قراردادی که مربوط به قبل از تحریمها و در دوران تصدیگری دولت قبل میش//ود، ندارد. همچنی//ن باید در نظر داش//ت که اجرای ای//ن قرارداد میتواند بخشی از سرمایههای از بین رفته را زنده کند.

به عبارت دیگر نیازهای کش//ور در حوزه کش//تیرانی تنها به همین ۰۱ فروند مح//دود نمیش//ود. دولت به عنوان متولی ه//ر دو طرف میتواند با سفارش به کشتیس//ازی داخلی، گفتههای مدیران آنها را که معتقدند دیگ//ر دوران تاخیره//ا گذش//ته، عیارس//نجی کن//د. کشتیس//ازان داخلی اصرار دارد که توانایی ساخت کش//تیهای بزرگ و اقیانوسپیما را دارند، در مقابل کشتیرانی جمهوری اسالمی ایران به دلیل سابقه ناخوشایند همکاری ب//ا کشتیس//ازی داخلی ترجی//ح میدهد در این زمینه ریس//ک نکن//د چراکه با لغ//و تحریمها در دوران پسابرجام، این شرکت تالش دارد بازارهای از دس//ت رفته خود را بازگرداند و به توس//عه این خطوط نیز وارد ش//ود. در چنین ش//رایطی زمان اهمیت بسزایی دارد.

با این همه، هفته گذشته فرصتی فراهم کرد تا جدال چندساله کشتیرانی و کشتیسازی داخلی که به صورت آرام و گاه به شکل آتش زیرخاکستر بود، آشکار شده و دو طرف در مقابل افکار عمومی به ادعاهای خود پاس//خ دهند. فرصتی که اگرچه در برخی موارد تاس//فبار بود اما بسیاری نکات را روشن کرد.

‹سابقه‹کشتی‹سازان‹داخلی‹ ‹

تاری//خ صنعت کشتیس//ازی در داخل ایران به زمان//ی برمیگردد که هن//وز کش//ورهایی مانند ام//ارات، کوی//ت ...و در ح//وزه دریای//ی و بندری اقدامی نکرده بودند.

کشتیسازی در ایران حتی پیش از کرهجنوبی برنامهریزی ش//د، نخستین برنامه کشتیسازی در ای//ران مرب//وط به پیش از انقالب اس//ت که طرح آن از س//وی یک ش//رکت آلمانی به نام «بلوم اند فلوس» ارائه ش//د. در دهه ۰۷۹۱میالدی به دلیل ظرفیته//ای موجود در کش//ور، مانن//د نفتخیز بودن خلیجفارس، توس//عه صنع//ت دریایی باعث جذب این ش//رکت برای انج//ام فعالیت در ایران ش//د. پس از انقالب، دو ش//رکت «کشتیس//ازی خلیجفارس» و «کشتیسازی صدرا» سعی کردند همان برنامه کشتیسازی پیش از انقالب را ادامه دهند. ش//رکت ص//درا هم بر بنیانهای ش//رکت صنای//ع دریایی ملی ایران که در بوش//هر آغاز به کار کرده بود، اس//توار است. با این حال مشکالت زی//ادی در این زمینه وجود دارد که باعث ش//ده قرارداد س//اخت ۶ کش//تی کانتینری که از اواخر دهه ۰۷ امضا شده بود هنوز به نتیجه نرسد.

کش//تیرانی جمهوری اس//المی ایران در س//ال ۹۷۳۱ پ//س از ۴ س//ال مذاک//ره توانس//ته ب//ود ق//رارداد س//اخت ۶ فرون//د کش//تی کانتینربر با ظرفیت UET۰۰۲۲، ب//ا ایزوایکو به ارزش بیش از ۸۸۱میلی//ون دالر منعقد کند که براس//اس آن مجموعه ایزوایکو متعهد ش//د این ۶ فروند کشتی را در یک دوره ۴۴ ماه//ه تحویل دهد؛ قراردادی که در ادامه تغییرات زیادی داشت.

البت//ه نگاه به قراردادهای منعقدش//ده در بحث کشتیسازی نش//ان میدهد که نخستین قرارداد ساخت کشتی در کشور بین دو شرکت کشتیرانی جمهوری اس//المی و شرکت صدرا در سال ۲۷ و در شرایطی منعقد شد که ت//ا پیش از این فعالی//ت کارخانههای نهچن//دان پیش//رفته کشتیس//ازی داخلی، بیش//تر بر تعمیر و نوس//ازی ش//ناورها و در نهایت ب//ارج متمرکز بود، ب//ه عبارتی میتوان مدعی ش//د این قرارداد نخس//تین قرارداد ساخت کش//تی بود که متاسفانه هیچ وقت به عمل نرس//ید و پس از گذشت سالها مبلغ قرارداد ب//ه متقاضی بازگردانده شد و این دو کشتی ساخته نشدند.

کارشناس//ان درب//اره این ق//رارداد معتقدند پس از گذشت حدود ۸ سال مبلغ اولیه مرجوع شد و این در حالی بود که هیچ جریمهای برای سازنده درنظر گرفته نشد.

آنچه از پیش//ینه این قرارداد مش//خص اس//ت، اینکه کشتیس//ازی صدرا باید نس//بت به ساخت یک فروند کشتی کانتینربر با ظرفیت ۳۷۸۲تن و طول ۳۹متر در بوشهر اقدام کند اما صدرا پس از دریافت قسط نخست و ساخت یک بلوک فوالدی، این پروژه را بهدلیل نبود س//کوی مناسب متوقف کرد.

دومی//ن ق//رارداد، مرب//وط اس//ت ب//ه یکی از ش//رکتهای تابع کش//تیرانی، یعنی کش//تیرانی والفجر که در س//ال ۵۷ برای تامین ش//ناورهای مس//افری خود با کشتیسازی اروندان به پای میز مذاکره رفت، هرچند عملیات اجرایی این قرارداد (ب//ه ارزش ۳۱میلیون دالر به منظور س//اخت دو فروند کشتی مسافری کاتاماران)، در عمل از سال ۹۷ آغاز شد.

اگرچه براس//اس ق//رارداد اولیه کشتیس//ازی ارون//دان بای//د ش//ناورهای نامب//رده را در تاریخ ۱۳/۱/۱۸ ب//ه کش//تیرانی والفج//ر تحویل میداد ام//ا بازهم ب//ه دالیلی، موفق به تحوی//ل به موقع پروژه نش//د. از ای//نرو، براس//اس توافق دیگری که برای حمایت کش//تیرانی والفجر از سازندگان داخلی انجام میشد، تاریخ تحویلدهی به اسفند ۱۸۳۱ تغییر یافت. اگرچه دو طرف میدانس//تند که تحویل ش//ناورها در این تاریخ نیز امکانپذیر نخواه//د ب//ود، چرا که ع//الوه بر تکمیل نش//دن ساخت بدنه نخس//تین شناور، متعلقات مربوط به تجهیزات ش//ناورها مانند لولهه//ا، کابلهای برق، ماش//ینآالت ...و نیز ت//ا بهمن ۱۸ آماده نش//ده بود.

اما پایان دهه ۰۷ یعنی در س//ال ۹۷۳۱ قرارداد دیگری که وارد مرحله جدی شد، قرارداد ساخت ۶فرون//د کش//تی کانتینرب//ر بود که ای//ن بار بین کش//تیرانی و کشتیس//ازی ایزوایکو منعقد ش//د و ایزوایکو نس//بت به س//اخت ۶فروند کشتی هر کدام ب//ا ظرفی//ت ‪TEU ۰۰۲۲‬ کانتینر در یک دوره ۴۴ماهه متعهد ش//د؛ قراردادی که تغییرات زیادی داشت، از جمله تغییرات آن کاهش تعداد کشتیها و زمان قرارداد بود. نخستین کشتی پس از ۰۵۵ روز تاخیر در اسفند ۴۸ در حالی که بدون موتور، درهای انبار و محل اسکان کارکنان بود به آب انداخته شد. حال آنکه بسیاری از کارشناسان معتقدند هنوز بسیاری از شرکتها گمان میکنند با س//اخت یک حوضچه خش//ک میتوان در رده شرکتهای س//ازنده کشتی قرار گرفت درصورتی که این ش//رکتها هنوز قادر به قبول سفارش//اتی همانند شرکتهای رقیب خود نیستند.

موضوع س//اخت ۶ فروند کشتی کانتینری برای بس//یاری آشناست اما این قرارداد ابعادی دارد که شاید برای همه آش//کار نباشد. گسترش صنعت، برای بررسی ابعاد این قرارداد که قرار بود براساس آن تا س//ال ۳۸ این تعداد کشتی کانتینری به آب انداخته ش//ود، با محمدحسین داجمر، مدیرعامل و رییس هیاتمدیره س//ابق کشتیرانی جمهوری اسالمی ایران گفتوگو کرد.

داجمر درباره این قرارداد که با گذشت بیش از ۰۱ سال هنوز اجرا نشده است، گفت: این قرارداد اواخر دهه ۰۷ منعقد شد که براساس آن قرار بود یک کشتی را آلمانیها با حضور مهندسان ایرانی و ۵ کشتی دیگر را مجتمع کشتیسازی و صنایع فراساحل ایران بسازد.

وی افزود: پس از گذش//ت ۲ سال از قرارداد به دلیل اینکه مبلغ قابل پرداخت بر اساس پیشرفت زمان//ی تعیین ش//ده بود، نه براس//اس پیش//رفت فیزیک//ی، حدود ۰۹درص//د از کل قرارداد تحویل متجمع سازنده شد.

مدیرعامل و رییس هیاتمدیره سابق کشتیرانی جمه//وری اس//المی ب//ا اش//اره به اینک//ه جدول زمانبندی تحویل کش//تیها چن//د بار تغییر کرد، توضی//ح داد: در نهایت و پس از اتفاقاتی که افتاد قرار شد ششمین کش//تی در بهمن ۴۸۳۱به آب انداخته شود.

داجمر افزود: بهدلیل فش//اری که وزیر بازرگانی در آن زمان آورد قرار ش//د ساخت ۶ کشتی به ۴ کش//تی کاهش یابد. در این حالت یعنی ش//رکت س//ازنده باید ۳ کش//تی تحویل م//یداد زیرا یک کشتی را هم سازنده خارجی تحویل داده بود.

بر اساس این گزارش به نظر میرسد اگر قرارداد س//اخت کش//تیها با کرهجنوبی به دوران قبل از تحریمه//ا هم مربوط نمیش//د، س//فارش آنها به خارج از کشور برای دولت یازدهم رفتار اشکباری نبوده و ش//اید تا حدی بتوان به دولت حق داد که در ساخت کش//تیهای کانتینربر به کشتیسازان داخلی اعتمادی نداشته باشد.

امیر مهرزاد – گس/ترش صنعت: هفته گذش/ته پس از قرارداد خرید کشتی از کرهجنوبی، موج جدیدی از انتقادها به راه افتاد که باعث جنجالهای بسیاری در کشتیسازی کشور شد.

نهایی شدن قرارداد خرید ۰۱ فروند کشتی از هیوندایی کرهجنوبی حواشی زیادی را ایجاد کرد. این تنشها زمانی به اوج خود رسید که حمیدرضا رضاییاناصل، مدیرعامل ایزوایکو در نشس/ت خبرنگاران از ناراحتی به گریه افتاد. رفتار مدیرعامل یکی از بزرگترین س/ایتهای کشتیس/ازی در کش/ور، مسیر کشتیس/ازی را از وضعیت اقتصادی به رویکردهای سیاسی رساند. کشتیسازی صدرا باید نسبت به ساخت یک فروند کشتی کانتینربر با ظرفیت ۳۷۸۲تن و طول ۳۹متر در بوشهر اقدام کند اما صدرا پس از دریافت قسط نخست و ساخت یک بلوک فوالدی، این پروژه را بهدلیل نبود سکوی مناسب

متوقف کرد

اسحاق جهانگیری

محمد حسین داجمر

حمیدرضا رضاییان اصل

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.