چرا «نیچر» 58 مقاله ایرانی را حذف کرد؟

Sanat Newspaper - - صنعت و پژوهش -

«حذف 58 مقاله ایرانی به دلی//ل س//رقت علمی، تقلب و تبانی درباره مولف و در رون//د بررس//ی علمی از 7 نش//ریه علمی» خبر دردناکی بود که به س//رعت در ص//در اخبار علمی و پژوهش//ی دنیا ق//رار گرفت و برخی نام رس//وایی بینالمللی بر آن گذاش//تند. البته این همه ماجرا نبود، چون چند روز بعد شایعه دیگری با ن//ام برخی از چهرههای ش//اخص علمی که بعضی مسئولیتهایی نیز داشتند، منتشر شد و واکنشهای زی//ادی را برانگیخت. گفته میش//ود این 58 مقاله از س//وی 282 پژوهشگر ایرانی نوش//ته شده و به دلیل جعل مدرک و مستندات علمی، دستکاری در مقاالت ...و مردود اعالم ش//دهاند. چیزی که ویراس//تار ارشد مجله نیچر در آخرین مقاله خود پرده از آن برداشت و گفت که این تقلبها از طرف ‪iranian scientists‬ انجام شده است.

‹ماجرا‹از‹کجا‹شروع‹شد؟‹ ‹

ریچ//ارد اس//تون، روزنامهنگار علمی برجس//ته و س//ردبیر بخش بینالمللی مجله س//اینس گزارشی دربارهتقلبهایعلمیدرایران،فروشپایاننامههای ارشد و دکترا در راسته خیابان انقالب، راه افتادن بازار فروش پروپوزال ...و با عنوان «بازار مش//کوک مقاالت علمی به رش//د ایران در علم صدمه میزند» منتش//ر کرد. اتفاقی که دکتر حسن روحانی، رییسجمهوری اس//المی در مهر 1393 در یکی از جلس//ات شورای عالی انقالب فرهنگی نسبت به آن هشدار داده و گفته بود: ش//ان علمی ایران باالت//ر از کپیبرداری از متون علمی اس//ت. او در این جلسه دستور برخورد با خرید و فروش پایاننامههای دانش//گاهی را صادر کرده بود اما به نظر نمیرس//د که از آن زمان تاکنون منع جدی در ای//ن زمینه ب//ه وجود آمده باش//د و اتفاقا برعکس ش//رکتهای تولیدکننده مقاالت تقلبی همچنان در حال افزایش است.

هنوز زمان زیادی از انتش//ار این گزارش نگذش//ته بود که مجله نیچ//ر نیز از محکومیت 58 مقاله ایرانی خب//رداد و اعالم ک//رد؛ 49 مقاله دیگ//ر همچنان در دس//ت بررسی اس//ت. تمامی مقاالتی که از سوی دو ناش//ر گرفته ش//ده به عنوان متخلف معرفی شدهاند ش//واهدی از دس//تکاری علمی در نویسندگان خود داش//تهاند، ب//ه طوری ک//ه در مراحل نش//ر مقاالت نویس//ندگانی به آنها اضافه شدهاند که با هدف تقلب و دس//تکاری در انتشار انجام ش//ده است. همچنین در برخ//ی دیگ//ر از ای//ن مقاالت ش//واهدی جدی از س//رقت علمی یا Plagiarism به چشم میخورد. در مقاالت//ی که به bmc ارائه ش//ده در تمامی موارد دستکاری در تالیف اولیه به وضوح به چشم میخورد که در 75درصد آنها بازنویس//ی محض و در 93 درصد آنها نیز سرقت علمی به چشم میخورد.

‹برخ/ورد‹قاط/ع‹وزیر‹بهداش/ت‹و‹قو ‹ل‹ ‹ پیگیری‹

انتش//ار این خبر و حواشی آن تقریبا مصادف با ایام برگزاری بیس//تودومین نمایش//گاه مطبوعات بود و وزیر بهداش//ت که برای بازدید از این نمایشگاه آمده بود، با سوال خبرنگاران رسانههای مختلف در زمینه رویکرد وزارت بهداش//ت، درمان و آموزش پزش//کی درب//اره مق//االت پژوهش//ی قالبی و نویس//ندگانش ک//ه بعضیهایش//ان عضو هی//ات علم//ی بهترین دانش//گاههای پزش//کی کشور هس//تند، مواجه شد. هاش//می در گفتوگو با خبرنگاران قول رس//یدگی جدی ب//ه این تخلفات را داد و گف//ت: «تاکنون برای 18 ی//ا 19 نفر از اعضای هیات علمی که اس//امی آنها در 3 تا 4 مقاله آورده ش//ده، پرونده تش//کیل ش//ده و ای//ن موضوع در دادگاه تخلف//ات اداری به طور جدی و قاطع رس//یدگی میشود. گزارش//ی در مجله نیچر درباره س//رقت علمی منتش//ر ش//د که ادامه گزارش قبلی س//اینس ب//ود که در زمینه ف//روش پایاننامه و مقاله در خیابان انقالب چاپ ش//ده بود. گزارشی که در زمینه س//رقت علمی ازس//وی مجله نیچر منتشر شده، درست بود. درواقع این گزارش از دانشگاههایی که اعضای هیات علمی آنها در دانش//گاه آزاد، وزارت علوم و برخی نیز در دانشگاههای علوم پزشکی کشور هستند، منتشر شده است. متاسفانه این اعضای هیات علمی مرتکب کاری خالف ش//دهاند، یعنی مقاالت را از شرکتهایی خریدند تا رتبه باالتری کس//ب کنند که این صددرصد تقلب است.»

براس//اس اعالم وزیر بهداش//ت، دکتر ملکزاده، معاون پژوهشی این وزارتخانه مامور ش//ده اس//ت تا آن بخش از گزارش مجله نیچر را که به طور مستقیم به وزارت بهداشت مربوط میش//ود، مورد بررسی و پیگیری قرار دهد. درحال حاضر به گفته هاش//می برای بیس//ت و چند نفری که نامشان در این گزارش آورده ش//ده و عضو دانش//گاههای وزارت بهداش//ت هس//تند، پرونده تشکیل شده و بررس//ی و مکاتبات در این زمینه ادام//ه دارد. تغییر در رتبه علمی، تنزل از درج//ه علمی در صورتی که فرد متخلف بر اس//اس تقلبهای افشاش//ده ارتقا پیدا کرده باشد و احتمال توق//ف فعالیت این افراد در محیطهای علمی ازجمله پیامدهایی اس//ت که به گفته هاشمی در انتظار افراد متخلف خواهد بود.

‹مشکالت‹را‹گردن‹«نیچر»‹نیندازیم‹ ‹

هاشمی در حالی تقلبهای انجامشده را تایید کرد که ش//اهین آخوندزاده، قائممقام معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در همین زمینه به مهر گفت: «نکتهموردنظردربارهآن85مقالهمشکلدارایناست که هر کشور دیگر دنیا بود، نام کشور را نمینوشت اما ن//ام ایران به طور کامل در گزارشها آورده میش//ود. البته باید دقت کنیم که نباید همه مش//کالت خود را گردن نیچر بیندازیم. من نوعی بهعنوان پژوهش//گر باید آنتنهای حساس//ی داشته باشم و حتی کارهای خاکستری و شبههبرانگیز هم انجام ندهم اما این 58 مقالهنوی//س به طور حتم کار اش//تباه انجام دادهاند و بدانیم که دیگران مشکالت ما را بزرگنمایی میکنند ضم//ن اینکه باید بین این 58 مقال//ه و جامعه علمی ایران یک خط قرمز بکشیم. آنها نماینده جامعه علمی ایران نیس//تند و حتی نویسندههای سرشناس علمی هم در میان آنها نیست.»

او همچنی//ن گف//ت: «قالب//ی بودن نویس//ندگان مق//االت، داوری تقلبی این مقالهها به این ش//کل که ارائهدهندگان مقاالت نام یک داور واقعی و شاخص را ب//رای انجام داوری اعالم کرده و در اقدامی فریبکارانه ی//ک ایمیل تقلبی با عنوان ایمی//ل این داور معتبر ارائ//ه دادهان//د (ایمیلی که متعلق ب//ه آن فرد نبوده و از س//وی خود ای//ن افراد و همراهانش//ان مدیریت میشد)، همگی مصادیقی از سرقت علمی در مقالهها به ش//مار م//یرود که 3 عل//ت اصلی جعلی بودن مقاالت یادشده را تشکیل دادهاند. عمده نویسندگان این مقاالت در ح//وزه وزارت بهداش//ت از اعضای چند دانشگاه کش//ور ازجمله دانشگاه دامپزش//کی تهران، دانشگاه بقیهاهلل، دانشگاهبیرجند،دانشگاهعلومپزشکی اراک، دانش//گاه علومپزش//کی ق//م و دانش//گاه عل//وم پزش//کی ارت//ش بودهاند. از ط//رف دیگر میتوان گفت ک//ه گروه//ی در داخل کش//ور پیرام//ون تقلبهای انجامش//ده اطالعاتی را به ناش//ر موردنظ//ر دادهاند بهوی//ژه در زمینه س//رقت علمی که به نظر میرس//د اطالعات دقیقی برای ناش//ر خارجی فرس//تاده شده است.»

‹پ/ای‹ی/ک‹ش/ریک‹خارج/ی‹در‹می/ان‹ ‹ است؟‹

او همچنی//ن در بخ//ش دیگ//ری از صحبتهایش احتم//ال وج//ود یک ش//ریک خارجی برای انتش//ار مق//االت جعلی ایرانی در این نش//ریات را مطرح کرد و گف//ت: «بخش عمدهای از ای//ن 58 مقاله متعلق به دانش//کده دامپزش//کی دانش//گاه تهران بوده است. ردپای دیگر این بود که یک نفر از داخل کش//ور ناشر «اش//پرینگر» را از این تخلف مطلع کرده درحالی که ناشر متوجه این تخلف نشده بود. ردپای دیگر اشکال کار ناش//ر بوده اس//ت. به طور معمول وقتی مقاالتی برای یک مجله ارس//ال میش//ود، مجل//ه آن را برای داوری به یک داور ش//اخص آن رشته ارجاع میدهد. درباره این مقاالت مجله اعالم کرده که یک داور به ما پیش//نهاد دهید، شرکت موردنظر یک ایمیل تقلبی از یک داور بینالمللی را به ناش//ر معرفی کرده اس//ت. درواقع به ناشر نیز کلکزده و داوری مقاالت در ایران انجام شده است.

اشکال دیگر ناش//ر این بود که بیشتر این 58 مقاله در فاصله دو هفته از دریافت، مورد پذیرش ناش//ر قرار گرفتهان//د که این موضوع در هیچ نش//ریهای در دنیا امکانپذیر نیس//ت و نش//ان میدهد اف//رادی که این مقاالت مش//کلدار را به چاپ رساندهاند، یک شریک خارجی دارند.»

‹الیح/ ‹های‹علی/ه‹پایا ‹ننام ‹هفروش/ی‹ب/ه‹ ‹ مجلس‹م ‹یرود‹

وحی//د احمدی، معاون پژوهش//ی وزارتخانه علوم، تحقیق//ات و فن//اوری اع//الم ک//رد: «وزارت علوم بر برخ//ورد قانون//ی با ای//ن تخلفها تاکید داش//ته و با قاطعیت این موضوعه//ا را پیگیری میکند. عالوهبر آییننام//های ک//ه به دانش//گاهها ابالغ ش//ده، پیگیر هس//تیم تا الیحهای که درباره پایاننامهفروش//ی به مجلس ارائه ش//ده از طریق نمایندگان تایید ش//ود. تالش ما این اس//ت ک//ه این موض//وع در اولویت قرار گرفته و هرچه زودتر در مجلس عنوان ش//ود تا دست مجموعه قضایی و اجرایی در آن بازتر ش//ود و بتوانند اقدامات الزم را انجام دهند.»

یک//ی دیگر از چهرههای علمی اس//ت که نامش به ای//ن گزارش راه پیدا کرده اما در اظهارنظرهای بعدی خود بدون اینکه به این مس//ئله اش//اره کن//د تنها از تش//کیل یک کمیته ویژه برای پیگیری آندس//ته از مق//االت که مربوط به اعضای هیات علمی دانش//گاه آزاد اس//ت، خبرداده است. مس//ئولیت این کمیته با معاونت پژوهش//ی و فناوری دانش//گاه آزاد اس//المی اس//ت و معاونت آموزشی و تحصیالت تکمیلی، دفتر حقوقی، حراست س//ازمان مرکزی و دبیرخانه هیات انتظامی رسیدگی به تخلفات هیات علمی اعضای آن را تشکیل میدهد.

رییسجمهوری اسالمی در مهر 1393 در یکی

از جلسات شورای عالی انقالب فرهنگی نسبت به بازار مشکوک مقاالت علمی هشدار داده و گفته بود: شان علمی ایران باالتر از کپیبرداری از متون

علمی است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.