شیب کند صادرات در خأل اقتصاد

گفتوگوی اختصاصی «گسترش صنعت» با رییس کنفدراسیون صادرات ایران

Sanat Newspaper - - صنعت و پژوهش -

ب//ا اجرای//ی ش//دن برجام خوش//بینیهای زیادی برای افزای//ش ص//ادرات کاالهای غیرنفت//ی ب//ه وج//ود آمده؛ تا جایی که پیشبینی ش//ده ت//ا ۰۲درصد این صادرات نس//بت به س//ال گذش//ته افزایش یابد اما این موضوع محقق نشده است. محمد الهوتی، رییس کنفدراسیون ص//ادرات ایران در گفتوگو با گس//ترش صنعت ضمن اعالم اینکه تنها ۱۳میلیارد دالر صادرات در ۹ماه نخست امس//ال داشتهایم اقتصاد دولتی، ارائه نشدن مشوقهای صادرات//ی، تدوین آییننامههایی ب//رای دورزدن قانون، حملونقل ضعیف، س//وءمدیریت و فس//اد اداری را خأل اقتص//اد ایران میداند که تنها اج//رای اقتصاد مقاومتی نسخه شفابخش آن است. €

کش//ورهای نفتخی//ز که به آنه//ا تکمحصولی اطالق میشود به دلیل اینکه درآمدهای حاصل از بهرهبرداری از ای//ن منابع خدادادی برای اداره کش//ور اکتفا میکند کمتر ب//ه تولید و صادرات میپردازند بهطوری که دیده میشود امروز عربستان با گذشت ۰۰۱سال از کشف این منابع هن//وز ۰۸درصد از اقتصاد آن به درآمدهای نفتی وابسته است و با کوچکترین نوسانات قیمت نفت، بودجه آنها نیز دچار نوس//ان میش//ود. با این حال امروز اقتصاد ایران شرایط متفاوتتری دارد زیرا بعد از انقالب سیاست خ//روج از اقتصاد نفتی جزو اهداف و اصول اولیه انقالب قرار گرفت تا به س//مت قطع وابس//تگی به اقتصاد نفتی حرک//ت کند. گرچه قب//ل از انقالب نیز از اوایل دهه ۰۴ کلید صنعتیس//ازی زده شد و حتی شرکتهای بزرگی همچ//ون صنایع کفش، خودروس//ازی، لوازم خانگی ...و ش//کل گرفت و نش//انهای صاحبنامی همچون کفش مل//ی، ای//ران ناس//یونال، آزمای//ش، ارج ...و ایجاد ش//د ام//ا پ//س از انقالب برمبن//ای سیاس//تهای کلی نظام س//رمایهگذاری، تمام بخشهای صنعتی، کش//اورزی و معدنی مورد توجه قرار گرفت و امروز شرایط ما نسبت به دیگر کشورهای نفتخیز متفاوت است و تنها ۵۲درصد از منابع بودجهای کشور وابسته به نفت است و بقیه از سایر بخشهای تولید، مالیات ...و تامین میش//ود. در بررسی س//یر اقتصادی ایران مهمترین چالش این است که چرا ایران نتوانس//ت به جایگاه واقعی خود برسد؟ از سال ۹۵ تا ۷۶ کش//ور درگیر جنگ تحمیلی بود و باعث ش//د که بسیاری از منابع خود را از دست بدهد و بهطور تقریبی ۸ سال دوران سازندگی منابع مالی کشور هزینه بازسازی و البته س//رمایهگذاری و اج//رای پروژههای صنعتی ...و ش//د. ادامه این روند در دولت اصالحات و سرمایهگذاری در بخشهای مختلف باعث رش//د صادرات کش//ور شد برای نمونه در منطقه عس//لویه در آن س//الها شروع به س//رمایهگذاری ش//د و در اواخر دهه ۰۸ به بهرهبرداری رس//ید و نتیجه این ش//د که صادرات ایران از ۴میلیارد دالر در س//ال ۳۸ به ۰۴میلیارد دالر در س//ال ۲۹ برسد ول//ی با تم//ام این اتفاقات به دلی//ل تحریمهای ظالمانه در ۰۱ س//ال گذشته اقتصاد کش//ور نتوانست به جایگاه واقعی خود برسد. از طرف دیگر سوءمدیریت، روشهای آزمون و خطا و پافشاری بر حمایتهای منسوخ شده از تولید ...و باعث ش//ده که تنها به تامین نیازهای داخلی توجه کنیم و چندان به صادرات رغبتی نش//ان ندهیم و این موضوع باعث ش//د که نگاه کیفیتمحور از بین برود و از یک طرف دیوار تعرفه وارداتی را به قدری باال ببریم ک//ه از تولید حمایت کنیم و از طرف دیگر مصرفکننده مجبور به خرید محصول داخلی با هر کیفیتی باش//د. از اینرو تا زمانی که باالترین تعرفه دنیا را داریم و بهجای مقاومس//ازی اقتص//اد و ایجاد بس//تر بهعن//وان وظایف حاکمیتی تنها راه حمایت از تولید را تعرفه باالی واردات یا ممنوعیت آن بدانیم نه تنها تولید حمایت نشده بلکه به افزایش قاچاق هم دامن زدهایم. €

ابالغی//ه اقتص//اد مقاومتی تمام مش//کالت کش//ور را بررس//ی و نسخه شفابخش//ی ارائه کرده؛ تا جایی که در تم//ام ۴۲ بن//د آن تولید را با هدف ص//ادرات و توجه به تولیدات دانشبنیان در نظر گرفته اس//ت. یکی دیگر از راهحلهای اقتصادی اجرای سیاستهای اصل۴۴ است و تا زمانی که اقتصاد ایران دولتی است نمیتواند شرایط کش//ورهایی مانن//د ترکیه و کرهجنوب//ی را پیدا کند. ما باید نس//بت به سیاس//تهای گذش//ته بازنگری کنیم و صنایع//ی ک//ه توجیه اقتصادی ندارن//د را تغییر کاربری دهی//م ی//ا بهطور کامل تعطیل کنیم. امروز بس//یاری از صنایع را که اقتصادی نیس//ت به دلیل مشکل اشتغال و مدیریتهای دولتی همچنان حفظ کردهایم و در مجموع این شرایط باعث شد به نقطه مطلوب نرسیم. در شرایط پس//ابرجام نخست باید به بزرگترشدن بخش خصوصی و کوچکس//ازی دولت بپردازیم که تصدیگری را دولت و فعالی//ت را بخ//ش خصوصی انجام ده//د. این موضوع محقق نمیش//ود مگر اینکه دول//ت به باور جدی درباره اجرای خصوصیس//ازی برس//د. اصل ۴۴ ابالغیه قانونی اس//ت که باید از س//وی دولت اجرا ش//ود ولی متاسفانه به نظر نمیرس//د عالق//های به واگذاری وجود داش//ته باش//د چراکه اگر در این زمینه جدی بودند مانند آلمان عمل میکردند. این کشور وقتی آلمان شرقی را تحویل گرفت واحدها را به ش//رط حفظ تولید و اشتغال رایگان به بخش خصوصی واگذار کرد و موفق ش//د در ۰۱س//ال آلمان ش//رقی را به شرایط آلمان غربی برساند. اما امروز اصل۴۴ به طور نس//بی زمینگیر شده و در همین دولت نیز دیده ش//ده که رییس سازمان خصوصیسازی اعالم کرد مجلس//یها یا دولتیها اجازه نمیدهند دو باش//گاه استقالل و پرسپولیس خصوصی شود؛ این نشان میدهد بدنه حاکمیت هنوز به این باور نرسیدهاند که میتوانند اقتص//اد را در اختیار بخ//ش خصوصی قرار دهند و تنها ب//ه تصدیگری و دریافت مالیات بپردازند و این موضوع ناش//ی از ساختار دولتیش//ده اقتصاد ایران است. حتی بخش//ی از واگذاریهای انجام ش//ده شرایط را به مراتب بدتر از گذش//ته کرده اس//ت چراکه زمانی اقتصاد ایران دولت//ی و خصوصی بود ام//ا امروز به دولتی، خصوصی و خصولتی بدل شده است. در آن زمان مجلس میتوانست بر ش//رکتهای دولتی نظارت کند ام//ا امروز نمیتواند ب//ر خصولتیه//ا نظارت کند و درنهایت باعث ش//ده که ش//رکتهای به ظاه//ر خصوصی با س//هامداران دولتی خ//ود هر کاری میخواهن//د انجام دهند و هیچکس هم نمیتوان//د نظارت کند و از منابع گوناگون کش//ور بهره میبرند. همین موضوع باعث ش//د تا هفته گذش//ته ۴۱ تشکل به نشانه اعتراض به رییسجمهوری نامه بزنند. €

درحالحاض//ر ۳۵درصد از س//بد کاالهای صادراتی ما مربوط به محصوالت وابسته به نفت مانند گازهای طبیعی، میعانات گازی و پتروش//یمی اس//ت که پتروش//یمیها خصولتی هستند و در استفاده از خوراک ارزان و صادرات با ارز آزاد شرایط برتری نسبت به بخش خصوصی دارند. در یک دوره زمانی به منظور کاهش خامفروشی باید برای ایجاد واحدهای پتروشیمی سرمایهگذاری میکردیم اما بعد س//رمایهگذاری جدی//د در صنایع پاییندس//تی به درس//تی انجام نشد و این زنجیره ناقص ماند. با این حال بخش عمده صادرات ایران را به خود اختصاص دادهاند و اگر ۳۴میلیارد دالر صادرات غیرنفتی سال ۵۹ را در نظر بگیریم تنها ۶۱میلیارد دالر سهم بخش خصوصی واقعی اس//ت که ۵۸درصد اشتغال کش//ور را تامین میکند. در ۹ماه امس//ال میعانات گازی با ۴۶درصد بیش//ترین رشد را داش//ته ک//ه دولتی اس//ت و بخش صنع//ت، معدن و کش//اورزی که بخش خصوصی واقعی هستند نزدیک به ۰۸/۴درصد رشد داش//تهاند. براساس آمارهای صادراتی میت//وان گفت کمت//ر از ۰۳درصد ارزش صادرات واقعی در اختیار بخش خصوصی است. گرچه این را نیز باید در نظر بگیریم که در سال ۴۹ رشد صادرات منفی ۱۱درصد بوده که نس//بت به رش//د ۹درصدی ۹ ماه امس//ال هنوز به ش//رایط سال ۳۹ نرس//یدهایم. درحالحاضر براساس اس//تانداردهای جهانی باید سهم یکدرصدی از تجارت جهانی داشته باشیم اما امروز سهم کشور ۳/۰درصد است که با توجه به ظرفیتهای داخلی امکان افزایش ۳ برابر را داریم ولی به دلیل اقتصاد دولتی، بهرهوری پایین، فساد اداری، س//وءمدیریت، نامناسب بودن محیط کسبوکار، حملونقل ضعیف، سرکوب نرخ ارز در مقابل تورم، قیمت تمامشده غیررقابتی بس//تهبندی سنتی و.. نتوانستهایم سهم بیشتری داشته باشیم. از طرف دیگر گاهی قوانین خوبی تدوین میشود اما آییننامهها و دستورالعملهای بعد از آن همان قانون را دور زده و اجرا به ش//رایط اولیه برمیگردد. €

تا چه اندازه چالشهای صادرات ایران ناشی از مشکالت ساختاری اقتصاد ایران است؟

وضعی/ت ص/ادرات ای/ران در 9 ماه نخس/ت چگون/ه بوده و چه میزان از آن به بخش خصوصی اختصاص دارد؟

جایگاه صادرات خدمات فنی و مهندس/ی در درآمدهایصادراتیکجاست؟ آیاهدفگذاریهای صادراتی سال 95 محقق میشود؟

صادرات خدمات فنی و مهندسی در سال ۰۹ به دلیل ارائه مش//وقهای ۸درصدی به ۴میلیارد دالر رسید زیرا پیمانکارهای ایرانی با کوچکترین تخفیفی میتوانستند به رقبای خود برتری پیدا کنند. این مش//وقها از اوایل س//ال ۰۸ اجرایی ش//د و توانس//ت تاثیر مثبت خود را در بخ//ش خدمات نش//ان دهد ولی به ج//ای ادامه آن و حمایت بیش//تر در س//ال ۰۹ از سوی دولت دهم تمامی مشوقها لغو شد و حتی بدهیهای قبل نیز پرداخت نشد درنتیجه اثر آن کاهش صادرات خدمات فنیومهندسی ت//ا حدود یکمیلی//ارد دالر بود. امس//ال نیز پیشبینی ش//ده بود صادرات خدمات فنی و مهندسی به ۲میلیارد دالر برس//د ام//ا از آنجا که مصوبه ه//زار میلیارد تومانی مش//وقهای صادراتی که در بودج//ه ۵۹ نیز پیشبینی ش//ده بود تا امروز محقق نش//ده باعث ش//د تا صادرات خدمات فنیومهندس//ی تنها یکمیلیارد دالر باش//د و پیشبینی میش//ود تا پایان س//ال کمتر از ۰۰۲میلیون دالر دیگر به آن اضافه نشود. درمجموع در ۹ ماه امسال ۱۳میلیارد و ۳۹۵میلیون دالر صادرات داشتهایم که به نظر نمیرس//د تا پایان امس//ال هدفگذاری ۰۵میلیارد دالر صادرات کاالهای صنعتی محقق شود و خوشبینانه همان ۳۴میلیارد دالر سال ۴۹ محقق خواهد شد. در ۹ ماه امس//ال واردات هم رشد ۴/۴درصدی داشته و نشان میدهد که صنایع در حال خروج از رکود و افزایش تولید هس//تند و از طرف دیگر تراز تجارت نیز مثبت اس//ت و گرچ//ه تراز تجاری به ۵۵میلیون دالر مثبت رس//یده و ادامه این روند نش//ان میدهد که ممکن اس//ت تا پایان س//ال واردات از صادرات پیش//ی بگی//رد ولی از آنجا که عم//ده کاالهای وارداتی کاالهای واس//طه تولید و مواد اولیه هس//تند حتی افزایش واردات جای نگرانی نخواهد داشت.

مدیر تحریریه: مهدی اسحاقیان صنعت کالن: حامد شایگان صنعت زیرساخت: امیرحسن مهرزاد صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی: زینب عبدی خودرو: میترا ممسنی عکس: مهدی کاوهای ویرایش: حسین شیرازی تلفن: 82190 - فکس: 88713730 پیامک: -300082190 پیامگیر صوتی: 88105304 تلفن سازمان آگهیها: 88722732-3 فکس سازمان آگهی ها: 88109733 امور مشترکین: 88722735 روابط عمومی: 88105309 توزیع و سازمان شهرستانها: 88724211 نش/انی: ته/ران، خیاب/ان قائ/م مق/ام فراهان/ی کوچه آزادگان شماره 26 -کد پستی 1586733811 روابط عمومی:

امور استانها: چاپ: شرکت چاپ رواق روشنمهر 64097

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.