بهرهوری در آزمایشگاهها جایگاه مناسبی ندارد

گزارش‹«گسترش‹صنعت»‹از‹وضعیت‹شبکه‹‹آزمایشگا‹ههای‹فناوری‹کشور‹در‹سال‹49‹نشان‹داد

Sanat Newspaper - - صنعت و پژوهش -

تحقیق، پژوهش و توسعه نیازمند ابزارهایی است که بتواند فعاالن صنعتی و پژوهش//گران کش//ور را برای دس//تیابی به نتایج منطقی و اثرگذار یاری کند اما همی//ن ابزارها هم اگر بهرهوری الزم را نداش//ته باش//ند نهتنها مشکلی از حوزه پژوهش و دانش حل نمیکنند بلکه موجب بروز چالشهایی برای فعاالن دانشمحور صنعت نیز خواهند شد.

آزمایش//گاههای علمی و پژوهشی کارآمد میتواند تحقیق و توسعه مطلوبی برای همه بخشهای کشور ب//ه ارمغان آورد و پژوهش//گران چ//ه در بخشهای صنعتی کش//ور و چه در بخش علم//ی میتوانند با تکیهبر توانمندیهای موجود در آزمایش//گاهها روند پژوهشهای خود را سرعت بخشند.

توجه مس//ئوالن کشور به آزمایش//گاهها در دولت یازدهم نشان میدهد که دولت توجه به فعالیتهای دانشمحور و همراهی با پژوهشگران را اولویت خود میداند و به همین دلیل وزارت علوم، معاونت علمی و فناوری ریاس//تجمهوری و وزارت صنعت، معدن و تج//ارت هم//واره در ت//اش بودهاند تا با توس//عه فعالیتهای آزمایش//گاهی ش//رایط مطلوبی را برای تولید و صنعت فراهم کنند.

‹توج/ه‹ ب/ه‹ آزمایش/گا ‹ههای‹ علم/ی‹ در‹ ‹ دستور‹کار‹دولت

دولت تدبیر و امید در سالجاری برنامههای زیادی برای آزمایشگاههای علمی کشور طراحی کرد.

وحی//د احمدی، معاون پژوه//ش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در همین زمینه با اش//اره ب//ه عضویت نزدیک به ۰۵۱ آزمایش//گاه در ش//بکه آزمایش//گاههای علمی ایران گفت: ایجاد این شبکه میان آزمایش//گاههای علمی کش//ور ب//رای مدیریت بهین//ه، هماهنگی و اس//تفاده مطل//وب از امکانات آزمایشگاهی کشور از اقدامات مهم وزارت علوم برای تقویت آزمایشگاههاس//ت که مزایای زیادی ازجمله تهیه بانک اطاعاتی از تجهیزات آزمایشگاهی، ایجاد زیرس//اختهای ارائه خدمات آناین به پژوهشگران در سراس//ر کش//ور و ایجاد رقابت برای ارائه خدمات آزمایشگاهی بهتر را به دنبال داشته است.

احمدی تصریح کرد: توانمندسازی نیروهای انسانی شاغل در آزمایشگاهها از طریق برگزاری کارگاههای تخصصی برای ارائه خدمات آزمایش//گاهی مطلوب و فراهم کردن زمینه حضور بخش خصوصی در تولید، تامین و ارائه خدمات آزمایشگاهی از دیگر برنامههای وزارت علوم برای توس//عه شبکه آزمایشگاهی علمی کش//ور اس//ت. وی افزود: برای دسترسی دانشگاهها و مراک//ز پژوهش//ی ب//ه مناس//بترین محص//والت آزمایشگاهی، فعالیت تولیدکنندگان و واردکنندگان تجهیزات آزمایشگاهی نیز مورد ارزیابی و رتبهبندی ق//رار میگی//رد تا دانش//گاهها و مراکز پژوهش//ی با شناخت کامل از سابقه و نحوه خدمتدهی شرکتها با آنها قرارداد همکاری منعقد کنند.

وی عن//وان ک//رد: ب//ا مذاکرات//ی که با س//ازمان اس//تاندارد و تحقیقات صنعتی کشور شده تعدادی از آزمایش//گاههای مناس//ب دانش//گاهی و پژوهشی میتوانند بهعن//وان آزمایش//گاههای مرجع فعالیت کنن//د که این اق//دام در درآمدزایی اختصاصی برای آنها بسیار مهم است.

‹بهر ‹هوری‹پایین‹در‹آزمایشگا ‹هها ‹

با وجود همه این تاشها به نظر میرس//د سطح بهرهوری در آزمایش//گاههای کشور جایگاه مناسبی ن//دارد و همین امر س//بب میش//ود ت//ا پروژههای پژوهش//ی و تحقیقاتی بهویژه در ح//وزه صنعت در باتاق پایین بودن بهرهوری گرفتار شوند.

مهدی نبی، مدیرعامل ش//رکت دانشبنیان پارس معیار دانش که در اصفه//ان فعالیت دارد در همین زمین//ه به گس//ترش صنعت گف//ت: در حال حاضر آزمایش//گاهها و فعالیته//ای کنت//رل کیفیت ما تا رس//یدن به جایگاه واقع//ی و مورد نی//از و نیز قابل قی//اس ب//ودن با مجام//ع بینالمللی فاصل//ه زیادی دارن//د و ت//ا زمانیکه س//ازمانهای بازرس//ی مانند س//ازمان اس//تاندارد، س//ازمان غذا و دارو، سازمان دامپزشکی، سازمان حفاظت محیطزیست، سازمان نظام مهندس//ی ...و کیفیت خود و در نتیجه کیفیت آزمایشگاههای در نظارت خود را افزایش ندهند، این مشکل برطرف نخواهد شد.

نبی، توانمند ساختن کشور در عرصه آزمایشگاهی را یک//ی از بهتری//ن و موثرتری//ن بازوه//ای تولی//د محصول دانشبنیان دانست و افزود: هر کشوری که به صنعت آزمایش//گاهی خود نگاه ویژه داشته ایجاد صنعت قوی و محصوالت باکیفیت حاصل این تفکر شده و برعکس با منزوی کردن این صنعت به تولید محص//والت بیکیفیت یا با کیفی//ت پایین محکوم اس//ت بنابراین به هر میزان در زمینه آزمایش//گاه و کنترل کیفیت از تجهیزات روز و پیشرفتهتر استفاده ش//ود، تولید محصوالت دانشبنیان ک//ه به فناوری باالتری برای تولید و کنترل نیاز دارند رنگ واقعیتر میگیرد.

وی ب//ا تاکی//د بر ض//رورت اس//تفاده از تجهیزات آزمایش//گاهی که کمترین میزان بهرهوری را دارند، تصریح ک//رد: در حال حاضر در مراکز دولتی بهویژه دانش//گاهها تجهیزات بس//یاری که گاه در کشور نیز منحصر به فرد هس//تند بدون اس//تفاده رها شده یا حداکث//ر از ۰۱درص//د ظرفیت کاری آن اس//تفاده میش//ود، این در حالی است که چنین تجهیزاتی نیاز مبرم کش//ور هس//تند و در صورتیکه امکان اس//تفاده از چنین تجهیزاتی برای عموم مهیا شود، عاوه بر درآمدزایی و رفع بسیاری از نیازهای کش//ور از دوب//ارهکاری و خرید موازی تجهیزات در مراکز مختلف و خروج ارز از کشور نیز جلوگیری میشود.

ب//ه گفت//ه نب//ی مراکز دانش//گاهی، پژوهشی، بیمارس//تانی، آزمایشگاهها و صنای//ع مختلف موارد کارب//ر این مواد هس//تند و در حوزههایی مانند شیمی، فیزیک، متالورژی، خ//واص مکانیکی، میکروبیولوژی، ابعادی، کالیبراسیون و پلیمر به کار میروند.

ای//ن عض//و ش//بکه آزمایش//گاهی فناوریه//ای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاس//تجمهوری از کالیبراس//یون و تنظیم تجهی//زات اندازهگیری به عنوان اساس//یترین نیاز حرک//ت چرخ تحقی//ق و پژوهش یاد ک//رد و افزود: بدون اس//تفاده از مواد مرجع، درستی و دقت نتایج آزمایشگاهی مشخص نیست. به گفته نبی، این مواد به طور کلی وارداتی بوده و ساالنه چند صد میلیون دالر ارز از کش//ور باب//ت خرید آنها خارج میش//ود. ش//رکت دانشبنیان پارس معیار دان//ش به فناوری تولید این مواد دست یافته است.

نب//ی در ادام//ه گفت: ع//اوه بر موارد یادش//ده، استقرار و اجرای نظام مدیریت آزمایشگاهها براساس اس//تاندارد ‪۵۲۰۷۱ ISO/IEC‬ در ۰۷ آزمایش//گاه مختل//ف و کمک به ارتق//ای کیفی//ت فعالیتهای آزمایش//گاهی و کنت//رل کیفی//ت محص//والت و فرآوردههای مختلف، افزایش س//طح آگاهی عمومی جامع//ه، افزایش س//طح س//امت و امنی//ت غذایی مصرفکنن//دگان و ارتق//ای جایگاه آزمایش//گاهها و کنترل کیفیت کش//ور در مجامع بینالمللی حاصل این فعالیتها بوده است.

این فعال فناور، درآمدزایی و ایجاد اش//تغال عاوه بر کمک به رشد فناوریهای نو را یکی از مزیتهای ارائه خدمات آزمایش//گاهی و مواد مرجع از س//وی ش//رکتهای فناور داخلی دانس//ت و گفت: افزونبر ۰۰۵ قرارداد منعقد شده یا درآستانه انعقاد است که برخی از آنها جنبه ملی و کشوری دارد.

‹شبک ‹های‹برای‹پژوهش ‹

رض//ا اس//دیفرد، ریی//س ش//بکه آزمایش//گاهی فناوریه//ای راهب//ردی معاون//ت علم//ی و فناوری ریاستجمهوری نیز درباره مشکات آزمایشگاههای کش//ور در بخش فناوری به گسترش صنعت گفت: فعالیت آزمایشگاههای علمی و فناوری در کشور در دو بخش تجهیزات و بهرهوری که در استفاده از این تجهیزات خاصه میش//ود قابلبررسی است. اگرچه در تجهیزاتی که در آزمایش//گاههای علمی کش//ور وج//ود دارد ضعف داریم اما متاس//فانه در بهرهوری و اس//تفاده درس//ت از این تجهیزات از مش//کات و ضعفهای بیشتری برخورداریم.

اس//دیفرد افزود: بخ//ش خصوصی که با هزینه ش//خصی اق//دام به خرید تجهی//زات آزمایش//گاهی میکن//د در زمینه بهرهوری آزمایشگاهی و استفاده مطل//وب از تجهیزات عملک//رد بهتری نس//بت به آزمایش//گاههای دولتی که تجهیزات خ//ود را با بودجههای دولتی تامین کردند داشتهاند.

وی از تاش معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای افزایش بهرهوری در آزمایش//گاههای مرجع خبر دادد و تصریح کرد: محصوالت جدید هرکدام نیازمن//د آزمایش//گاههای تخصص//ی مرجع مستقل است. هرچند در برخی محص//والت عمومیت//ر ب//ا هم//کاری سایر آزمایش//گاهها امکان فعالیتهای آزمایش//گاهی وج//ود دارد ام//ا هرچ//ه محصوالت جدیدتر میش//وند فناوری آنها نیز پیچیدهتر شده و نیازمند آزمایشگاههای تخصصیتر هستند.

رییس شبکه آزمایش//گاهی فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاس//تجمهوری با اش//اره به فعالیت شبکه آزمایشگاهی فناوریهای راهبردی در کش//ور ب//ا نظ//ارت معاون//ت علم//ی و فناوری ریاس//تجمهوری تاکید کرد: در حال حاضر در این شبکه ۰۰۴ آزمایشگاه، دانشگاه، پژوهشگاه و شرکت خصوص//ی عضویت دارند و بیش از ۷ هزار دس//تگاه انواع تجهیزات آزمایشگاهی در این شبکه به اشتراک گذاشته شده است.

ای//ن مقاممس//ئول در معاون//ت علم//ی و فناوری ریاستجمهوری اظهار کرد: مجموعههایی که عضو این ش//بکه هس//تند میتوانند از مزایای متعدد این مجموعه ازجمله آموزش کارکنان، تعمیر و نگهداری تجهی//زات آزمایش//گاهی و استانداردس//ازی ای//ن تجهیزات بهرهمند شوند.

ب//ه گفت//ه اس//دیفرد آزمایش//گاههای برت//ر نیز میتوانن//د در خرید تجهیزات جدی//د از همکاری و همراهی معاونت علمی و راهبردی ریاستجمهوری بهرهمند شوند.

وی ادامه داد: این ش//بکه مدت ۲س//ال است که فعالی//ت میکند و پژوهش//گران علم//ی و صنعتی میتوانن//د با اس//تفاده از آزمایش//گاههای حاضر در این ش//بکه از تخفیفهای ویژه برای پروژههای خود بهرهمند شوند.

رییس شبکه آزمایش//گاهی فناوریهای راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری تاکید کرد: برنامههای توس//عهای آزمایشگاهها در معاونت علمی و فناوری اعتبار از پیشتعیینش//ده ندارد و بیش//تر براساس عملکرد آزمایشگاهها آنها را رتبهبندی کرده و ۰۲ آزمایش//گاه برتر میتوانند درخواس//ت خرید تجهیزات برای مجموعه خود را به این معاونت ارائه داده و از تسهیات الزم بهرهمند شوند.

اعضای هیات علمی دانشگاهها و بنیاد ملی نخبگان همچنین گروههای مختلف فعال و طرحهای تحقیق و توسعه صنعتی میتوانند با استفاده از تخفیفهایی ک//ه ب//رای فعالیته//ای علمی و پژوهش//ی در نظر گرفتهش//ده از آزمایش//گاههای این ش//بکه استفاده کنند.

به گفته وی در سالجاری ۰۰۱میلیارد ریال اعتبار برای تجهیز آزمایشگاههای عضو شبکه آزمایشگاهی فناوریهای راهبردی هزینه شده است.

ب//ه هر حال باوج//ود صدها آزمایش//گاه علمی در کش//ور که ب//ه نظر میرس//د هرکدام در پوشش//ی متف//اوت از ط//رف وزارت عل//وم، معاون//ت علمی و فناوری، سازمان اس//تاندارد و وزارت صنعت، معدن و تجارت دس//تهبندی شدهاند توجه به یک مدیریت واحد برای آزمایش//گاههای کش//ور و توجه به اصل توسعه بهرهوری در آنها موضوع مهمی است که باید از سوی متولیان امر جدی گرفته شود. با ساماندهی آزمایشگاههای کشور در یک مدیریت واحد میتوان امیدوار بود که ضمن آموزش درست نیروهای شاغل در آزمایشگاههای پژوهشی امکان به اشتراکگذاری امکانات علمی برای پژوهش//گران صنعتی در سراسر کشور نیز بیشازپیش فراهم شود.

با افزای//ش بهرهوری در آزمایش//گاهها میتوان به افزایش تولید علم در دانش//گاهها و توس//عه صنعت دانشمحور در سالهای آینده خوشبین بود.

اگرچه در تجهیزاتی که در آزمایشگاههای علمی کشور وجود دارد ضعف داریم اما متاسفانه در

بهرهوری و استفاده درست از این تجهیزات از مشکالت و ضعفهای بیشتری برخورداریم

رضا اسدیفرد: ۰۰۱میلیارد ریال برای تجهیز آزمایشگاههای شبکه آزمایشگاهی فناوریهای راهبردی هزینه شده است

مهدی نبی: در مراکز دولتی بهویژه دانشگاهها تجهیزات بسیاری

بدون استفاده رها شده است

امیرعلی امینیان

وحید احمدی فراهم کردن زمینه حضور بخش خصوصی در تولید، تامین و ارائه خدمات آزمایشگاهی از دیگر برنامههای وزارت علوم برای توسعه شبکه آزمایشگاهی علمی کشور است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.