از موانع بهرهوری تا عوامل خامفروشی

Sanat Newspaper - - صفحه اول -

اگر پای صحبت خیلی از مردم عادی بنشینید، ایران را کشوری غنی از منابع نفت و گاز و معادن میدانند که این نوع نگاه عامه مردم، فشار افکار عمومی بر مس//ئوالن کشور را بیشتر میکند. اما در حقیقت ما کش//ور ثروتمندی نیس//تیم بلکه کشوری مستعد و بالقوه ثروتمند شدن هستیم. ث//روت واقعی هر کش//ور در اص//ل مجموعهها و گروهه//ای کارآمد و مجربی اس//ت ک//ه توانایی تبدی//ل م//واد اولیه ب//ه اجناس ب//ا ارزشافزوده باالت//ر را دارند. البته با وجود جمعیت مس//تعد کشور به دلیل موانع مختلف در شکلگیری این مجموعهها چندان موفق نبودهایم و همچنان به خامفروشی ادامه میدهیم. تا زمانی که خامفروشی ادامه دارد و حتی مواد اولیه پالس//تیکها و بیش از ۰9درصد محصوالت پتروشیمی صادر میشود که تفاوت زیادی با خامفروش//ی ندارد، در حقیقت ما نقش خیلی پررنگی در اقتصاد کش//ور خود نداریم. هرچند براس//اس ماده ۷3 قانون رفع موانع تولید س//عی شده است تا حدودی از خامفروش//ی جلوگیری ش//ود اما در بیشتر صنایع، واحدهای تولیدی پاییندس//تی مرتبط یا وجود ندارد یا اگر وجود دارد آنقدر درگیر مس//ائل جانبی ش//دهاند که نهتنها توانایی حل بخش//ی از معضالت کش//ور را ندارند بلکه خود به بخشی از معضالت کشور تبدیل شدهاند. از اینرو برای خروج صنایع پاییندستی و تولیدی از بحران به عزم جدی ملی نیاز است که به برخی از آنها اشاره میکنیم.

به جرات میتوان گفت دانشگاهها به طور تقریبی هیچ نقشی در تولید فناوری و ب//ه عبارت//ی تبدی//ل علم به ثروت و تقوی//ت صنایع پاییندس//تی ندارند و اگر نمونههایی نیز در این زمینه دیده میشود بهصورت موردی بوده و براساس برنامه مدون نبوده است. تنها دانشگاههایی که نقشآفرینی آنها در بطن جامعه پذیرفته شده، دانشگاههای علوم پزشکی بوده که میتوان گفت در حال حاضر موفقترین دانشگاهها از لحاظ کاربردی در کشور هستند. وزارت بهداشت بهعنوان متولی این دانشگاهها با بکارگیری دانشجویان مرتبط در بیمارستانها از آنها افرادی مجرب میس//ازد که در س//الهای گذشته توانستهاند از حکیمان و پزشکان تجربی عبور کرده و بهطور تقریبی عامه مردم، فارغالتحصیالن دانش//گاهی در زمینه پزشکی را باور کردهاند. در طرف مقابل، بیش//تر زمینهای کش//اورزی در ایران به صورت س//نتی اداره میش//ود و روش مدیریت آب و تولید تغییر زیادی نسبت به گذشته نکرده است، اما به واسطه آمار باالی بیکاری فارغالتحصیالن رشتههای کشاورزی، به طور تقریبی دانشکدههای کشاورزی در حال خالی شدن از دانشجو هستند. آیا اگر کشاورزان به این باور میرسیدند که با حضور مهندسان کشاورزی تولید آنها با جهش قابل توجه روبهرو میش//د، حاضر نبودند به هر قیمتی مقدمات حضور آنها در دیار خود را فراهم کنند؟ در جایی که وزارت جهاد کشاورزی باید متولی دانش//کدههای کشاورزی باشد و تس//هیالتی برای حضور این دانشجویان بهویژه دانش//جویان روس//تایی در زمینهای کش//اورزی را فراهم کند یا حتی با کمک این دانش//جویان و تبدیل زمینهای بایر به قابل کشت و تضمین درآمدزایی آنها عالوهب//ر ب//اال بردن به//رهوری آبیاری و تولید به ایجاد اش//تغال موثر کمک کند. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز میتواند دانشکدههای فنی و مهندسی مرتبط را بهعنوان متولی مورد حمایت قرار دهد. در جایی که صنایع پاییندستی به دلیل فقر اطالعات فنی و تجربی فارغالتحصیالن دانش//گاهی و بهرهوری پایین آنها به ویژه در سالهای اولیه پس از اتمام تحصیل به نیروهای تجربی روی آورده است، وزارت صنعت، معدن و تجارت میتواند با کمک سازمان صنعت، معدن و تجارت و نیز شرکت شهرکهای صنعتی و ایجاد تسهیالت مناسب، دانشجویان فنی را به این واحدها گسیل دهد و عالوه بر اینکه تجربه آنها بهطور قطع باال خواهد رفت و به اصطالح صنعتیها آچار بهدس//ت گرفتن را یاد میگیرند، با مقرری اندکی که از این واحدها دریافت میکنند بهعنوان یک نیرویی که واحد مربوط میتواند از ابتدا به این دانشجوها اعتماد کند، به یک بازی برد-برد برای همه تبدیل شود. با این تفاسیر وزارت، مسکن راه و شهرسازی با حمایت از دانشکده عمران و معماری، وزارت نفت با حمایت از دانشکدههای نفت و مهندسی شیمی و بهطور مثال وزارت فرهنگ و قوه قضاییه با حمایت از فارغالتحصیالن رشتههای علوم انسانی مرتبط عالوهبر حل بخشی از مشکل کمبود نیروی انسانی خود میتوانند نیروهای زبده و امتحان پس داده را جذب پستهای حساس خود کنند.

آمار اقتصاد کش//ور بهویژه در 4دهه گذش//ته نش//ان میده//د که تورم بخش جداییناپذیر اقتصاد ما بوده است. وجود تورم در اقتصاد باعث شده بود که بخش عمده سرمایهها به سمت مسکن کشیده شود. در سالهای اخیر به دلیل کاهش رش//د جمعیت و ساختوس//از بیرویه در دولت قبلی، مس//کن با رکود سنگینی روبهرو شد. اگرچه قیمتها در این بخش به سمت واقعی شدن پیش میرود، اما با توجه به اینکه در تمام دنیا مسکن یک عامل محرک سایر صنایع بوده، بنابراین بیتحرکی بر این بخش در رکود سایر بخشها بیتاثیر نبوده است. انتظار میرفت با توجه به رکود در بخش مس//کن و ضررده بودن این بخش، س//رمایهها به سمت تولید کشیده شود، اما در عمل چنین نشد. در حالی که تورم در کشور تکرقمی ش//ده، نرخ بهره برخی بانکها تا دو برابر نرخ تورم اس//ت که نش//ان از عزم جدی آنها برای جذب س//رمایهها دارد. از طرف دیگر بیشتر افراد جامعه تمایل چندانی به س//رمایهگذاری در زمینه تولید ندارند اما با کاهش نرخ بهره بانکی و حمایت دولت از تولید با برنامههایی ش//بیه بیمه سرمایهگذاری در تولید به جای اعطای تس//هیالت، باید مردم را به س//رمایهگذاری در این زمینه تش//ویق کرد. به صورت کل//ی بای//د خ//ود را برای اقتصاد با تورم پایین آماده کنی//م و یاد بگیریم که تورم که یک محرک کاذب بازار اس//ت، در طوالنیمدت عایدی نخواهد داش//ت. ایجاد قوانینی برای جلوگیری از خامفروش//ی در کنار برنامهریزی صحیح کوتاهمدت و طوالنیمدت در سایه کاهش قابل توجه نرخ بهره بانکی و متناسب با نرخ تورم و ایجاد بیمه هوش//مند سرمایهگذاری میتواند افراد زیادی را به سرمایهگذاری در زمینه تولید و ایجاد صنایع تولیدی ترغیب کند. در حال حاضر یکی از بزرگترین معضالت واحدهای تولیدی و صنایع کوچک، ناآگاهی در زمینههای فنی، حقوقی، بازرگانی و حتی تبلیغات است. با توجه به کوچک بودن این واحدها و پایین بودن ت//وان مالی آنها، اس//تخدام نیروی مجرب در تمام//ی این زمینهها بهطور تقریبی غیرممکن اس//ت و بیتوجهی به این عوامل باعث ورشکس//تگی اغلب این واحدها در چند س//ال نخست میش//ود. بدین منظور گسترش واحدهای مشاوره و مورد حمایت وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر وزارتخانههای مرتبط میتواند در پاگرفتن این واحدها و گذش//تن از سالهای اولیه و دشوار تولید بسیار تاثیرگذار باشد.

مهرداد سیفعلی سرپرست واحد غرب کشور پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.