سدسازی با البی و فشار سیاسی

گزارش‹«گسترش‹صنعت»‹از‹وضعیت‹سدسازی‹در‹دولت‹نهم،‹دهم‹و‹یازدهم‹نشان‹داد

Sanat Newspaper - - زیر ساخت -

«محل را معرفی کنید، یک بیل مکانیکی بیاورید و دول//ت هم حمای//ت میکند!» ای//ن کل پروژه سدس//ازی در دولت نهم و دهم ب//ود، پروژههایی که پس از روی کار آمدن دولت یازدهم مش//خص شد توجیهی نداشتند و وزیر نیرو با ادامه کار این پروژهها به شدت مخالفت کرد. البته این مخالفت باعث دو کارت زرد برای چیتچیان شد اما حفظ منابع آبی کش//ور برای وزیر نیرو اهمیت بیشتری نسبت به کارت زردهای سریالی از مجلس داشت.

نگاهی به وعده تعداد قابل توجهی از نمایندگان دوره قبل مجلس ش//ورای اسالمی نشان میدهد که چرا سدس//ازی در کش//ور ناگهان تا این اندازه پررونق شد. نمایندگانی که برای کسب رای مردم در شهرستانهای خود وعده سدسازی میدادند و پس از ورود به بهارستان مجمع آنها تشکیل شد. نمایندگانی که با طرحهای سدسازی بدون اصول و توجی//ه نمیتوانس//تند مخالفت کنن//د، چراکه خودشان هم این وعده را داده بودند.

با تم//ام اینها دولت در مقاب//ل طرحهای بدون توجیه ایس//تاد تا سدسازی و سهمهای رد و بدل ش//ده و در شرایط مبهم، خس//ارت بیشتری وارد نکند. البته باید در نظر داش//ت که این سیاستها در دول//ت یازده//م هم ب//دون نقد نیست و برخی کارشناسان معتقدند، دولت یازدهم سیاستی که در مقابل سدسازی در دس//تور کار خود قرار داد، ب//دون اش//تباه نیس//ت. بر این اس//اس گس//ترش صنع//ت در این گزارش به بررسی وضعیت سدسازی در سالهای گذشته پرداخته است.

آم//ار تعداد س//دهای کش//ور به تفکیک دس//تگاه اجرایی در مراحل مختلف که از سوی شرکت مدیریت منابع آب ایران منتش//ر شده نشان میدهد ۰۳۳۱ س//د در کش//ور در مراحل مختل//ف مطالعاتی اجرایی و بهرهب//رداری ق//رار دارد. در این بین ۷۴۶ س//د به بهرهبرداری رس//یده، ۶۴۱ س//د در مراحل اجرایی است و ۷۳۵ سد نیز در مراحل مطالعاتی قرار دارد.

البت//ه ذخیرهس//ازی منابع آب//ی و تولید انرژی از آب پش//ت س//دها از جمله کارهایی اس//ت که در تمام//ی کش//ورهای جهان و بر اس//اس میزان بارندگیها و ذخایر زیرس//طحی مورد توجه است ام//ا تعداد این س//دها در برخ//ی از مناطق جهان بهدلی//ل موقعی//ت جغرافیایی و ش//رایط اقلیمی خشک کمتر و در برخی بیشتر است.

‹سدسازی‹ناهمگون‹با‹منطقه ‹

در این بین کش//ورهای خاورمیان//ه که از اقلیم خش//ک برخوردارند بهطور عمده س//رمایهگذاری کمت//ری نس//بت به کش//ورهایی ک//ه در مناطق دارای بارش زیاد هس//تند، انج//ام دادهاند و کمتر از نیروگاهه//ای آب//ی برای تولید انرژی اس//تفاده میکنند.

این در حالی اس//ت که نگاهی به تعداد بس//یار س//دهای احداث ش//ده در ایران و مقایس//ه آن با تعداد س//دهای احداث ش//ده در دیگر کشورهای منطقه خاورمیانه نشاندهنده ناهمگونی بسیار در سیاستهای این بخش است.

به نظر بس//یاری از کارشناس//ان تعداد بس//یار زیاد س//دهای احداث شده در ایران یکی از دالیل پیش//رفت هرچه بیش//تر کم آبی در ایران اس//ت. احداث سدهای بس//یار در ایران و طرحهایی که همچنان در حال دگرگون کردن اقلیم جغرافیای ایران اس//ت روزبهروز فش//ار خود را بر فالت قاره ایران بیشتر میکند و هر روز وضعیت بحرانی و بحرانیتر میشود.

در س//الهای گذش//ته در ای//ران هر جایی ک//ه یک جوی ی//ا رودخانه وجود داش//ت تصمیم گرفته ش//د که س//د ایجاد کنن//د. از زم//ان روی کار آم//دن دولت یازده//م و وزارت حمید چیتچیان در حوزه نیرو بس//یاری از طرحهای سدس//ازی در کشور متوقف ش//د. تصمیمی که در زمان دولتهای قبل بهطور معکوس بود و سعی میشد تعداد سدهای بیش//تری ساخته شود. دول//ت یازده//م در روبهروی//ی با این مقوله تصمی//م به مقاوم//ت گرفت تا منابع آبی کشور بیش از این هدر نرود.

در س//الهای دول//ت نه//م و دهم، کش//ور در سدسازی بیش از نیاز اقدام کرد و بس//یاری از پروژهها ب//دون توجیه علمی و اقتص//ادی به بهرهبرداری رس//ید. یک//ی از دالیل خش//ک ش//دن دریاچه ارومیه نیز سدهایی است که در حوضه آبریز این دریاچه ساخته شده است. اکنون تمام ورودیهای آب دریاچه ارومیه قطع و روی آنها سد ساخته شده که به دولت نهم و دهم مرتبط میش//ود. در چنین شرایطی خشک شدن آب دریاچ//ه ارومی//ه منطقی اس//ت و باید جلوی تکرار این رفتارها گرفته شود.

آمارهای جهانی نشان میدهد که مصرف انرژی تولیدش//ده به روش هیدرو الکتری//ک در منطقه خاورمیانه در ۰۱ س//ال گذشته بهدلیل خشکی و دمای باال و محدودیتهای آبی و منابع غنی نفت و گاز و امکان اس//تفاده از انرژیهای خورشیدی، بادی و بارشهای اندک و مس//ائل زیستمحیطی ب//ا تغییرات اندکی روبهرو بوده و همچنان س//هم ناچیز خود را حفظ کرده است.

منطق//ه خاورمیانه که ایران هم در آن قرار دارد مانن//د منطقه افریقا ازجمله مناطقی هس//تند که مدیریت آب باید با باالترین درجه حساس//یت در آن مورد بررس//ی قرار گرفته و بدون برنامهریزی به احداث سد یا حفر چاههای عمیق اقدام نشود.

بیش//ک سیاست سدس//ازی در دولت قبل نیاز ب//ه بازنگری اساس//ی داش//ت که ای//ن کار انجام شد. س//دها هم مانند س//ایر فناوریهای ساخت بش//ر مزایای زیادی دارند اما اس//تفاده بیرویه از آنه//ا میتوان//د اث//رات جبرانناپذیری به همراه داش//ته باش//د. ایران در حال حاضر س//ومین سدس//از در دنیاس//ت. ممکن اس//ت ای//ن رتبهبن//دی در نگاه اول جذاب به نظر بیاید اما درواقع یک فاجعه زیستی را نوید میدهد. بسیاری از طرحهای س//ازهای بخ//ش آب فاقد مطالع//ات کارشناس//ی و ارزیابی اثرات زیستمحیطی بوده که تبعات آن قابل مالحظه است.

‹وعد ‹هها‹بدون‹پشتوانه‹علمی‹ ‹

سیدحس//ین افضلی، عضو کمیسیون عمران در مجلس ش//ورای اسالمی در گفتوگو با گس//ترش صنعت به تشریح وضعیت سدسازی در سالهای گذشته پرداخ//ت و گف//ت: یکی از مش//کالتی ک//ه در این حوزه وجود داش//ت، وعده برخ//ی نماین//دگان دورهه//ای پیش//ین مجلس ش//ورای اسالمی برای ساخت س//د در حوزههای انتخابی خودش//ان بود. افضلی با اش//اره به اینکه فض//ای موجود در پروژهها و وعدههای اینچنینی مناس//ب نیس//ت، گف//ت: بای//د فضای کش//ور بر مبنای اعتماد باش//د. ای//ن احتمال وجود دارد که نامزده//ای مجلس تصور کنند، داش//تن س//د در ح//وزه انتخابیه آنها باعث رونق ش//ود. در صورتی که پس از بررس//یهای علمی ای//ن موضوع ثابت نش//د باید مردم و نمایندگان بپذیرند که ساخت س//د اشتباه است و به البیها و فشارهای سیاسی رونیاورند. بس//یاری از س//دهایی که در دوره قبل س//اخته شد بر این مبنا بود و نیاز به اصالح جدی این روند وجود دارد. این عضو کمیسیون عمران با بیان اینکه نمیش//ود به طور قطع گفت سدسازی در کش//وری مانند ایران اش//تباه است یا درست، تصریح ک//رد: پروژههای سدس//ازی باید مورد به مورد بررس//ی شود و نمیتوان حکم قطعی و کلی در اینباره ص//ادر کرد. اکنون بخش قابل توجهی از س//دهای در حال بهرهبرداری در کشور توجیه اقتصادی و علمی دارد و بسیاری از طرحهایی که تاکنون مطرح شده نیز دارای این توجیه نیستند.

‹تغییر‹سیاس/ت‹سدسازی‹در‹سا ‹لهای‹ ‹ گذشته‹

محمد دامادی، عضو کمیس//یون عمران مجلس شورای اسالمی درباره سدسازی در دولت یازدهم به گس//ترش صنعت گف//ت: دولت یازده//م بهطور کلی با سدس//ازی مخالف نیس//ت و در استانی مانند مازندران در دولت یازدهم دو س//د س//اخته ش//د. این موضوع نش//ان میدهد دولت یازدهم با پروژههای بیبرنام//ه و ب//دون توجی//ه علمی مشکل دارد.

وی اف//زود: موض//وع سدس//ازی در س//الهای گذش//ته دچار تغییر سیاس//تهای بسیاری شده اما باید در نظر داش//ته باش//یم، سیاس//ت کنونی در حوزه سدس//ازی به نفع کشور اس//ت و دولت سعی کرده از مناب//ع آبی و زیرزمینی بیش//ترین حفاظ//ت را نس//بت ب//ه دورههای گذشته داشته باشد.

یکی از مشکالتی که در حوزه سدسازی وجود داشت، وعده برخی نمایندگان دورههای پیشین مجلس شورای اسالمی برای ساخت

سد در حوزههای انتخابی خودشان بود که این وعده ها مبنای علمی نداشت. فضای موجود در پروژهها و وعدههای اینچنینی مناسب نیست. باید فضای کشور بر مبنای

اعتماد باشد

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.