راز عقیم ماندن برنامههای توسعه صنعتی در ایران

Sanat Newspaper - - اقتصاد سیاسی -

چن//د س//الی اس//ت ک//ه برنامهه//ای متع//دد و متنوع توس//عه صنعتی توسط مراکز علم//ی و غیرعلمی کش//ور با صرف وق//ت و هزینه بس//یار تهی//ه، تدوی//ن، رونمایی و به مرحله اجرا گذاش//ته میشود اما پ//س از چندی ی//ا بهکلی کن//ار گذاش//ته میش//ود ی//ا بازنگریه//ای اساس//ی در آن میشود به نحوی که هیچ تشابهی با برنامه اولیه ندارد.

از زمانیکه برنامه توسعه صنعتی از سوی استادان دانشگاهی معتبر مانند دانش//گاه شهید بهشتی و دانشگاه صنعتی شریف تدوین شد تا برنامه توسعه صنعتی در دولت دهم که در سال 92 رونمایی شد و آخری آن هم به نام سند راهبردی صنعت، معدن در س//ال 94 رونمایی و در اس//فند ۵9 هم اصالح شد بیش از 02سال میگذرد اما هیچکدام با موفقیت کامل و اقبال عمومی روبهرو نش//ده و با تغییر ه//ر دولت و حتی هر وزیر یا معاون وزیری دستخوش تغییرات اساسی شده و سپس کار از نقطه قبلی دوباره آغاز شده است. برنامههایی که دارای اهداف بلندپروازانه بوده و بیشتر بدون مشورت و نظرخواهی از فعاالن بخشهای مختلف صنعتی و در اتاقهای در بسته تهیه شده و به همین دلیل به سرانجام مطلوب نیز نمیرسند.

به عن//وان مثال به برخی از اهداف آخری//ن برنامه رونمایی ش//ده در دولت یازدهم (ویرایش اس//فند ۵9) و اهداف تعیین شده برای س//ال ۶9 (سال آغاز به کار دولت دوازدهم) و سال 1400 (سال پایانی دولت دوازدهم) نگاهی میاندازیم.

‹برخی‹اهداف‹سال 1396 ‹ 1-ارزش صادرات غیرنفتی: 103 میلیارد دالر 2-ارزش صادرات صنعتی و معدنی: 1۶ میلیارد دالر 3-سرانه صادرات غیرنفتی: 1200 دالر 4-سرانه صادرات صنعتی و معدنی: 700 دالر ۵-نس//بت ص//ادرات ب//ه واردات بخ//ش صنع//ت و معدن: 89درصد و چند شاخص دیگر که در برنامه هدفگذاری شده است. اس//تحضار دارید ک//ه صادرات غیرنفتی س//ال ۵9 بیش از 43 میلیارد دالر بوده و صادرات صنعتی کش//ور نیز حدود 31 میلیارد دالر و بسیار بعید است که این ارقام در سال ۶9 چنان جهش//ی کند که بتواند به هدف تعیین شده نزدیک هم شود. متاسفانه در سالجاری که س//ال پایانی دولت یازدهم و سال آغازین دولت دوازدهم است، هیچکدام از وزیران قبلی و جدید صنعت، معدن و تجارت به دلیل حضور نداش//تن کامل در این سال در مسند وزارت، پاسخگوی چرایی دسترسی نداشتن به اهداف این س//ال نخواهند بود. ای کاش به نحوی برنامهریزی ش//ود که اس//فند هر س//ال، ماه پایان//ی دولت قبلی باش//د و فروردین، س//ال آغاز بهکار دولت جدید تا ش//روع بهکار دولت جدی//د نیز مترادف با آغاز س//ال و آغاز اجرای بودجه س//االنه و همچنین آغاز برنامههای توس//عهای پنج س//اله باش//د و هر مسئولی نیز پاسخگوی کامل عملکرد خود در آن سال باشد.

‹برخی‹اهداف‹سال‹۰۰۴۱ ‹ 1-ارزش صادرات غیرنفتی: 130 میلیارد دالر 2-ارزش صادرات صنعتی و معدنی: ‪84 ۵/‬ میلیارد دالر 3-سرانه صادرات غیرنفتی: 14۵0 دالر -4 سرانه صادرات صنعتی: 940 دالر ۵- نس//بت ص//ادرات ب//ه واردات بخش صنع//ت و معدن: ۵01درصد

همانگونه که از هدفگذاری انجام ش//ده استنباط میشود، صادرات غیرنفتی کشور باید در ۵ سال آینده از رقم فعلی 43 میلیارد دالر به 130 میلیارد دالر برسد، یعنی جهشی معادل 90 میلیارد دالر در طول ۵ سال و افزایش 18 میلیارد دالری در هر سال. برای رسیدن به این هدف باید رشد ترکیبی ساالنه صادرات غیرنفتی معادل ۵2درصد باشد که البته دستنیافتنی نیس//ت اما تجربه س//الهای اخیر نش//ان داده که با این روش برنامهریزیها و نحوه حمایت از توسعه صادرات غیرنفتی، قابل حصول نیس//ت. فراموش نکنیم که افزایش صادرات غیرنفتی س//ال ۵9 نسبت به س//ال 94 فقط معادل 2 تا 3درصد بوده و هنوز نتوانستهایم رکورد صادرات غیرنفتی سال 93 که معادل 0۵ میلیارد دالر بود را تکرار کنیم. اما س//وال اینجاس//ت که چرا چنین برنامههایی با صرف هزینه و وقت بسیار زیاد تهیه، تدوین و رونمایی میشود بدون اینکه هیچکدام به سرانجامی قابل قبول برسد؟

ب//ا نگاهی به وضعیت تهیه و تدوین ای//ن قبیل برنامهها در سایر کش//ورهای توسعهیافته یا در مس//یر توسعه میتوان به جواب این سواالت دست پیدا کرد.

در این قبیل کش//ورها به طور معمول احزاب سیاسی فعال وجود داش//ته و همین اح//زاب در انتخابات ش//رکت کرده و درنهایت مس//ئولیت تشکیل دولتها را بر عهده میگیرند. در این کش//ورها هر برنامه توسعهای اعم از صنعتی یا کشاورزی، معدنی ...و به تصویب تمامی احزاب و جریانهای فعال کش//ور رسیده و سپس رونمایی میشود و به مرحله اجرا در میآید،

در کش//ور ما نیز ک//ه درحالحاضر چنین ش//رایطی وجود ندارد.

پیشنهاد میشود این قبیل برنامههای توسعهای که از طرف وزارتخانههای ذیربط تهیه میش//ود بهوسیله نهادهای باالتر مانند هیات دولت و مجلس شورای اسالمی بهصورت مشترک تصوی//ب و در قالب قانون به نهادهای مربوط ابالغ ش//ود تا به راحتی و بهصورت سلیقهای قابل جرح و تعدیل نبوده و تعطیل نشود.

علیرضا حائری کارشناس صنعت

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.