07درصد شاغالن صنعتی دیپلم و زیر دیپلم هستند توجه‹به‹بخش‹خصوصی‹و‹فناوری،‹2‹ابزار‹اشتغالزایی‹فارغ‹التحصیالن‹دانشگاهی

براساس‹آخرین‹گزارش‹مرکز‹پژوه‹شهای‹مجلس‹شورای‹اسالمی

Sanat Newspaper - - اقتصاد سیاسی -

مرکز پژوهشهای مجلس ش//ورای اسالمی در آخرین گزارش خود از وضعیت اش//تغال صنعتی کش//ور ترکیب اصل//ی ش//اغالن تولیدی بخ//ش صنع//ت را معطوف به کارگران ساده و کارگران ماهر غیردانشگاهی اعالم کرده است البته در طول زمان سهم تکنسینها و مهندسان از ش//اغالن تولیدی افزایش یافته است اما براساس آخرین آم//ار جمعآوری ش//ده حدود 70 درصد از کل ش//اغالن واحدهای صنعتی 10 نفر کارکن و بیشتر در سال3931 را کارگران با تحصیالت دیپلم و کمتر از دیپلم تش//کیل دادهاند.

تغییر در ترکیب نیروی انسانی شاغل در بخش صنعت براس//اس رده س//نی و سطح س//واد از مهمترین تحوالت در س//الهای اخیر اس//ت به گونهای که در دوره 1389 تا هب1394 جز س//ال رد1391 بقیه س//الها س//هم افراد در رده س//نی 25 تا 34 س//اله شاغل در بخش صنعت که اغلب شامل جوانان تحصیلکرده دورههای لیسانس، فوق لیسانس و دکترا هستند روند نزولی داشته است.

‹افزایش‹مالیم‹سهم‹شاغالن‹غیرتولیدی ‹

در ط//ول زمان س//هم ش//اغالن غیرتولی//دی افزایش مالیمی داش//ته است. شاغالن غیرتولیدی در طبقهبندی مرکز آمار ایران شامل همه شاغالنی میشود که در خط تولی//د فعال نیس//تند بلکه در س//ایر قس//متهای واحد صنعتی مانند بازاریابی و اداری فعالیت میکنند. با توجه به تمرکز یافتن بخش صنعت بر واحدهای بزرگ در یک ده//ه گذش//ته و اهمیت یافتن بخشهای//ی مانند بخش مال//ی، بازاریابی و مدیری//ت و اداری در واحدهای بزرگ طبیعی اس//ت که سهم این دسته از شاغالن در یک دهه گذشته افزایش یافته است.

‹تقاضای‹اندک‹برای‹نیروی‹کار‹دانشگاهی ‹

یک//ی از مهمترین تحوالت در بخش صنعت، تغییر در ترکیب نیروی انس//انی شاغل برحسب سواد و تحصیالت است. در طول زمان از سهم نیروی کار بیسواد و کسانی که تحصیالت کمتر از دیپلم دارند کاسته و بر سهم سایر سطوح تحصیالت ازجمله دیپلم و فوق دیپلم افزوده شده اس//ت. اگرچه سهم شاغالن لیسانس و باالتر نیز در طول زمان اضافه ش//ده اما به هر حال س//هم باالی نیروی کار ش//اغل در بخش صنعت را افرادی تش//کیل میدهند که تحصیالت دیپلم و کمتر از دیپلم دارند. بعد از آن، نیروی کار با تحصیالت لیسانس بیشترین سهم را از کل شاغالن صنعتی به خود اختصاص میدهند. ش//واهد این گزارش نشان میدهد که بخش صنعت بیشتر نیروی کار ساده با تحصی//الت پایین جذب میکند و تقاضای بخش صنعت برای نیروی کار باالتر از لیسانس بسیار اندک است.

‹افزایش‹بیکاری‹فار ‹غالتحصیل‹دانشگاهی ‹

تامی//ن اش//تغال، بهویژه برای جوانان هم//واره یکی از دغدغههای جامعه و سیاستگذاران اقتصادی بوده است. درحال حاضر، با توجه به رشد جمعیت در دهههای قبل و جذب ناکافی نیروی کار در مشاغل و نیز ترکیب نیروی کار که بخش بزرگی از آن را فارغالتحصیالن دانش//گاهی تش//کیل میدهند، اشتغال به چالش//ی مهم برای دولت تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد در 5 سال آینده به طور متوس//ط س//االنه 2/5 درصد به افراد متقاضی کار در جامعه ایران اضافه میش//ود. این موضوع توجه جدی ب//ه اش//تغالزایی فعالیتهای اقتصادی ب//ه منظور جذب نی//روی کار بهوی//ژه جوانان جوی//ای کار را بیش از پیش نمایان میس//ازد.تصویر کالن بازار کار ایران حاکی از این اس//ت که اشتغالزایی به ویژه برای افراد دارای تحصیالت دانش//گاهی در سالهای آینده یکی از چالشهای اساسی کش//ور خواهد بود. براس//اس این گزارش، س//هم جوانان فارغالتحصیل دانش//گاهی از جمعیت بیکار کش//ور رو به افزایش است به گونهای که این سهم از حدود 10 درصد در س//ال 1380 ب//ه بی//ش از 41 درصد در س//ال 1394 افزایش یافته است .

‹سهم‹23‹درصدی‹صنعت‹از‹اشتغال‹کشور ‹

در ای//ن میان بخش صنعت به طور بالقوه نقش مهمی در جذب نیروی کار دارد. براس//اس نتایج طرح آمارگیری مرکز آمار ایران، بخش صنعت به مفهوم عام در سالهای اخیر به طور متوسط حدود23 درصد از اشتغال کشور را به خود اختصاص داده است و در صنعت ساخت به تنهایی حدود71 درصد اشتغال دارند.

‹نبود‹اشتغالزایی‹متناسب‹با‹رشد‹صنعت ‹

الگوی اش//تغال در بخش صنعت حاکی از این است که که متناس//ب با رش//د بخش صنعت، اشتغال ایجاد نشده اس//ت. به عبارت دیگر رش//د بخش صنعت، منبع ایجاد اش//تغال در بخش صنعت نبوده و این امر به طور ضمنی موید اش//تغالزایی صنایع خرد و کوچک در بخش صنعت اس//ت که س//هم آن در رش//د صنعت پایین است. شواهد نش//ان میدهد در یک دهه گذش//ته با وجود تحقق رشد اقتصادی در بخش صنعت، اشتغالزایی کافی در این بخش نشده است. براساس آمارهای بانک مرکزی، ارزشافزوده بخش صنعت و معدن بین س//الهای 1383 تا 1393 به طور متوس//ط ساالنه 3/4درصد رشد کرده و این درحالی اس//ت که براس//اس آمار کارگاههای صنعت//ی در همین دوره رش//د ساالنه اشتغال در کارگاههای صنعتی به طور متوسط 2درصد بوده است. از این اختالف میتوان نتیجه گرفت که رشد بخش صنعت، اشتغالزا نبوده است. به بیان دیگر، این رش//د بهگون//های نبوده که تقاضای کافی برای استخدام نیروی کار ایجاد کند.

‹05درصد‹اشتغال‹در‹5‹رشته‹صنعتی ‹

توزی//ع اش//تغال از بین رش//ته فعالیته//ای مختلف صنعت//ی نمایانگ//ر س//هم ب//االی صنایع م//واد غذایی و آش//امیدنی (5/61درصد)، صنایع تولید سایر محصوالت کان//ی غیرفل//زی (31درص//د)، صنای//ع تولید وس//ایل نقلی//ه موتوری(4/11درص//د)، صنای//ع تولی//د م//واد و محصوالت شیمیایی(4/01درصد) و صنایع تولید فلزات 10/3(ی//ساسا درصد) اس//ت به عبارت دیگر بیش از 50 درصد اش//تغال بخش صنعت در 5 رش//ته خالصه ش//ده است.

‹سهم‹82‹درصدی‹صنعت‹در‹طرح‹«کاج» ‹

یک//ی از برنامهه//ای دول//ت ب//رای اش//تغالزایی فارغالتحصیالن طرح کارانه اش//تغال جوانان است که در برنامه اش//تغال فراگیر دولت قرار دارد. در طرح کارورزی ویژه جوانان فارغالتحصیل دانش//گاهی برای سال 1396 س//هم بخش تولید صنعتی 42 هزار و 96 نفر از مجموع 150 هزار نفردر نظر گرفته ش//ده که س//همی معادل 28 درصد را به خود اختصاص میدهد و در مقایس//ه با دیگر بخشهای اقتصاد سهم باالیی است. بنابراین برای اجرای طرحهای اش//تغالزایی مانن//د طرح کاج در بخش صنعت باید قبل از هر چیز به الگوی اش//تغال، ترکیب و س//طح مه//ارت و دیگ//ر مولفههای اصلی ب//ازار کار در آن بخش توجه اساسی داشت. دو واقعیت اساسی در زمینه اشتغال صنعتی در س//الهای اخیر حاکی از این اس//ت که عمده اش//تغال تحقق یافته در بخش صنعت کش//ور به صنایع خرد زیر01 نفر کارکن اختصاص داش//ته اس//ت . از سوی دیگر بیش از 07درصد اش//تغال موجود در بخش صنعت کش//ور دارای تحصیالت دیپلم و کمتر از دیپلم هستند و به عبارت دیگر تحصیالت دانشگاهی ندارند.

‹توجه‹به‹فناوری،‹عامل‹موفقیت‹«کاج» ‹

ب//ر همین اس//اس راهکار مرک//ز پژوهشهای مجلس ش//ورای اس//المی برای موفقیت طرحهای اش//تغالزایی در بخ//ش صنعت عالوه بر اس//تفاده از محرکهای نظام تشویقی برای شکلگیری مهارت، توجه به حوزه فناوری و ن//وآوری را ض//روری میداند. در همین راس//تا صنایع دانشبنی//ان و صنایع نیازمند نوآوری و فناوری، تش//ویق و تحری//ک صنایع در راس//تای تکمیل واحدهای تحقیق و توس//عه ب//ا تمرکز ب//ر حمایتهای مال//ی دولت در این حوزهها، تش//ویق و تسهیل در بکارگیری روشهای نوین تامی//ن مالی خارجی یا فاینان//س و افزایش رقابتپذیری محصوالت صنعتی ب//ه منظور افزایش صادرات غیرنفتی ارزش افزوده باال در راس//تای سیاس//تهای کلی اقتصاد مقاومتی و قانون برنامه ششم توسعه از جایگاه مهمی در برنامههای اشتغالزایی در بخش صنعت برخوردار هستند.

در نتیج//ه ب//رای بهب//ود وضعیت اش//تغال و افزایش بکارگی//ری جوانان فارغالتحصیل دانش//گاهی در بخش صنعت ایران باید به اصالحات نهادی و افزایش مشارکت بخ//ش خصوصی و افزایش ضریب نفوذ فناوری و نوآوری در بخش صنعت توجه ویژه داشت.

‹افزایش‹مشارکت‹بخش‹خصوصی‹ ‹

تقوی//ت بخش خصوصی برای ایجاد اش//تغال و اصالح س//اختار فعلی اشتغال در بخش صنعت مستلزم تغییرات نه//ادی و س//اختاری جدی هم در ب//ازار نیروی کار و هم در نظ//ام آموزش//ی اس//ت. در حال حاضر ای//ران در بین کش//ورهای درحال توس//عه به لحاظ محیط کسب وکار در پایینتری//ن رتبهه//ا ق//رار دارد و انعطافپذیری بازار نی//روی کار به حدی کم اس//ت که انگی//زش الزم را برای س//رمایهگذار بخ//ش خصوصی فراه//م نمیکند. اصالح قوانین و مقررات میتواند سرمایهگذاری بخش خصوصی را ب//ه ویژه در صنایع دانشبنیان و مبتنی بر فناوریهای پیش//رفته ترغی//ب کند. در این میان، یک//ی از مهمترین موارد، نظام تش//ویقی برای شکلگیری مهارتهاست که نیازمند انعطافپذیری بیش//تر نظام آموزشی و استقالل بیش//تر بخش خصوصی برای مش//ارکت در راهبری نظام آموزشی است.

‹افزایش‹ضریب‹نفوذ‹فناوری‹و‹نوآوری‹ ‹

جهتگی//ری سیاس//تهای صنعت//ی ب//ه س//مت فن//اوری و ن//وآوری فرصتهای ج//ذب فارغالتحصیالن در بخ//ش صنع//ت را افزای//ش میده//د. در این راس//تا سیاس//تگذاریهای دولتی باید ط//رف عرضه(دولت) و ط//رف تقاضا (بازار کار) را به طور همزمان پوش//ش دهد. ازجمله اقدامات تقویت طرف عرضه، میتوان به راهاندازی موسس//ههای آموزش//ی و ش//وراهای مهارتی متناسب با صنعت اش//اره کرد بنابراین رس//وخ فناوری و نوآوری در بخش صنعت، اصلیترین محرک تقاضا برای جذب نیروی کار با تحصیالت دانشگاهی است.

براساس آخرین آمار جمعآوری شده حدود 70 درصد از کل شاغالن واحدهای

صنعتی 10 نفر کارکن و بیشتر در سال3931 را کارگران با تحصیالت دیپلم و کمتر از دیپلم تشکیل

دادهاند. در دوره 1389 تا هب1394 جز سال رد1391 بقیه سالها سهم افراد در رده سنی 25 تا 34 ساله شاغل در بخش صنعت که اغلب شامل جوانان تحصیلکرده دورههای لیسانس، فوق لیسانس و دکترا هستند روند نزولی

داشته است

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.