نگاهی به ظرفیتهای معدنی در سند توسعه سبزوار

Setare Shargh - - یادداشت - حسن پارسی پور معاون برنامهریزی فرمانداری سبزوار

معدن ازجمله بخشهای مهم در بهبود شرایط اقتصادی یک منطقه و دستیابی به توسعه پایدار محسوب میگردد. علیرغم پتانسیلهای آشکار و پنهان فراوان معادن، این ظرفیتهای مهم اقتصادی کمتر مورد بهرهبرداری و توجه قرار میگیرند. درصورتیکه در سرمایهگذاری مناسب، معادن و صنایع معدنی میتوانند پیشران اقتصاد باشند، زیرا تأثیرگذاری این بخش بر سایر بخشهای اقتصادی زیاد است. با توجه به زنجیره اشتغال معادن از اکتشاف، حملونقل تا فرآوری در صنایع معدنی، رونق این بخش در بهبود محیط و فضای کسبوکار تأثیر بسزایی خواهد داشت. مطالعات و تحقیقات اکتشافی در بخش معدن نشان میدهد شمال شرق ایرانزمین دربردارنده محدودههای ساختاری، رسوبی گوناگون است که داشتهها و ذخایر فراوان معدنی را باعث گردیده است. بر اساس مطالعات اسناد فرادستی ملی، استان و محدوده غرب خراسان )سبزوار بزرگ( دارای معادن بسیار غنی است که در صورت قرار گرفتن در چرخه اقتصادی میتواند باعث تحول در اقتصاد منطقه گردد. بر اساس طرحهای مطالعاتی اکتشاف مواد معدنی استان در سال 1389، محدوده شهرستان سبزوار یکی از بهترین مناطق دارای پتانسیل معدنی بسیار غنی در استان خراسان رضوی است که با انجام عملیات اکتشافی سیستماتیک و توسعه معدنی میتواند تبدیل به یکی از قطعههای معدنی کشور گردد. در طرح آمایش سرزمین خراسان رضوی )مصوب 1392( آمده است که این استان رتبه سوم ذخایر و تنوع مواد معدنی در کشور را داراست. در این سند در ارتباط، شهرستان سبزوار بهعنوان یکی از نواحی هفتگانه برنامهریزی و محورهای توسعه، صنایع پاییندستی معادن مس، کرومیت و منگنز دارای اهمیت زیاد معرفیشده است. همچنین این منطقه برای ساخت ماشینآلات معدنی و استقرار شرکتهای مهندسی مشاور درزمینه استقرار، فرآوری و توزیع محصولات معدنی مورد تأکید قرارگرفته است. در سند توسعه شهرستان سبزوار مصوب سال 1396 بهعنوان سند راهبردی در مسیر تحقق اهداف توسعه پایدار در سطح منطقه غرب خراسان رضوی نیز به ظرفیتهای بخش معدن و همچنین اهداف، راهبردها و اقدامات اساسی در این بخش پرداختهشده است. مطالعات این سند نشان میدهد که تقریباً 10 درصد از معادن فعال استان در محدوده منطقه سبزوار واقعشده ؛ که بیشترین ذخایر استخراجی نیز شامل معادن منگنز، کرومیت، گرانیت وکالوئن است. بهطورکلی پتانسیلهای معدنی سبزوار در دو دسته معادن فلزی و غیرفلزی تقسیم میشود که عمده معادن غیرفلزی شامل انواع سنگهای ساختمانی، خاکهای صنعتی، گچ و... هست و عمده معادن فلزی شامل آهن، منگنز، سرب، روی، مس، طلا، نقره، کرومیت، نیکل و ... است که از برخی از آنها در قالب بیش از 100 معدن فعال و نیمه فعال بهرهبرداری میگردد. معادن مذکور در طرح اکتشاف مواد معدنی خراسان در محدوده شهرستان شامل 238 اندیس معدنی معرفی گردیده است. همانطوری که در چشمانداز سند توسعه شهرستان آمده است «سبزوار در افق 1404 منطقهای است توسعهیافته، رقابتپذیر و دارای جایگاه اقتصادی ویژه در سطح منطقه میتوان امیدوار بود که در صورت برنامهریزی و سرمایهگذاری مناسب، بدون شک معادن، زمینه رقابتپذیری بسیاری بالایی برای منطقه خواهد داشت تا بستر توسعهیافتگی پایدار را فراهم آورد. در بخش معدن در سند توسعه مورداشاره در ابتدا نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها شناساییشده و با استفاده از اینها بر اساس مدل "SWOT" (سوات( به تعیین استراتژیهای این بخش پرداختهشده است. مطالعات انجامشده نشان میدهد که نقاط قوت شهرستان در معادن عبارتاند از: ظرفیتهای بالای معادن فلزی مانند کرومیت، منگنز و مس، ظرفیتهای بالای معادن غیرفلزی ازجمله کالوئن-نبتونیت، گچ، آهک و ظرفیتهای بالای معادن سنگهای ساختمانی بهویژه گرانیت، مرمریت و مالون؛ اما در کنار این نقاط قوت، با نقاط ضعفی مانند کمبود زیرساختها بهویژه راههای معدنی و همچنین کمبود سرمایه و ماشینآلات مواجه هستیم. مهمترین فرصت شهرستان در این بخشها همانطور که اشاره شد توجه و تأکید اسناد بالادستی ازجمله طرح آمایش استان به ظرفیتهای بالای معدنی سبزوار است؛ اما تهدید این بخش، خروج مواد معدنی بهصورت خام است که باعث میگردد ارزشافزوده آن از شهرستان خارجشده و در مسیر گردش و چرخه اقتصادی شهرستان قرار نگیرد. در سند توسعه شهرستان و بر اساس مدل

"SWOT" (سوات(، استراتژی و راهبرد برای هر بخش اقتصادی، اجتماعی و زیربنایی تعیینشده است. مطالعات انجامشده بر اساس این مدل، راهبرد رقابتی را برای بخش معادن مشخص کرده است، به عبارتی، تکیه بر نقاط قوت فراوان موجود در بخش معادن، باید تهدیدهای خام فروشی مواد اولیه را حذف کرده تا بتوان ارزشافزوده بالایی را ایجاد کرد. در سند مذکور یکی از اهداف هفتگانه امور اقتصادی در شهرستان و ارتباط، معادن، اینگونه تعریفشده است «فراهمسازی بستر زمینه اشتغالزایی و بهرهوری بخش معادن در اقتصاد منطقه» و برای تحقق این هدف 2 راهبرد آورده شده که عبارتاند از: راهبرد یک: توسعه و تکمیل زیرساختهای ارتباطی و انرژی برای توسعه معادن راهبرد دو: پشتیانی از سرمایهگذاری برای فرآوری مواد معدنی حرکت در مسیر راهبردهای تعریفشده برای تحقق هدف موردنظر مستلزم انجام اقداماتی است که اهم آن بدین شرح است: مطالعات جامع و تهیه نقشههای دقیق پتانسیل معدنی، ارائه تسهیلات و مشوقهای حمایتی از معادن، پیگیری از صندوق بیمه معدنکاران، استفاده از ظرفیتهای سازمانهای توسعه و نوسازی معادن ایران )ایمیدرو( و بهویژه حرکت به سمت ایجاد و توسعه صنایع تکمیلی بخش معدن مانند فرو منگنز. مسلم است که از طرفی ظرفیتها و پتانسیلهای بخش معدن در منطقه بهگونهای است که میتواند سبزوار را به قطب توسعه معدنی در کشور تبدیل کندو از طرف دیگر با اطمینان گفته میشود که سهم معدن از اقتصاد منطقه پایین است که نیازمند توجه خاص به زیرساختها، تسهیلات، مشوقها و صنایع تبدیلی در این بخش است. یک نمونه از این صنایع تبدیلی، مجوزی است که برای سرمایهگذاری چینی در فروسیلیکو منگنز صادرشده و با تکمیل استعلامهای مربوطه در آیندهای بسیار نزدیک و با نام شرکتی ثبتشده در سبزوار، عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد که حداقل 150 فرصت شغلی مستقیم و 200 فرصت شغلی غیرمستقیم را به دنبال خواهد داشت. همچنین ضرورت دارد که نسبت به فعالسازی معادن متروکه و نیمه متروکه شهرستان اقدام شود که در این زمینه، مدیریت شهرستان آمادگی هرگونه مساعدت و همچنین حمایتهای تسهیلاتی را دارد. در پایان امید میرود که بر اساس مصوبات و مطالعات سند توسعه شهرستان بهعنوان چراغ راه توسعه پایدار بتوان برنامهریزی مناسبی را برای بهرهبرداری مؤثر و بهینه از معادن و فرآوری مواد معدنی در قالب صنایع مرتبط را داشت تا در آینده شاهد باشیم که بخش معدن ازجمله بخشهای پیشرو در توسعه منطقه سبزوار بزرگ نمایش زیبایی را داشته باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.