همزیستی با زلزله

آیا بالهای طبیعی که قرنهاست در ژاپن اتفاق میافتد بر فرهنگ آن تأثیر گذاشته است؟

Shahrvand Newspaper - - نجات - | یاسمنطاهریان |

ژاپن یکی از کشــورهای زلزلهخیــز در جهان، روی چندین صفحه تکتونیکی بنا شده است. ایوان آزنوس در نیویورکر مینویسد که «برای زمینشناسان، زمینلرزه پدیدهای ثابت در جهان ابدی اســت. بــرای ژاپنیها، کامال پدیدهای ثابت است. در طی یکسال ممکن است صدها زمینلرزه رخ دهد، اما آنها معموال بسیار کوچک و غیرقابل احساساند. این لرزهها، قاب عکسهای روی دیوار و بشــقابهای چینی روی میز را تکان میدهند، اما به ندرت باعث قطع مکالمهای میشــوند.» در سال ۵002، بیش از 031هزار لرزه ثبت شــده اســت. ژاپن کشوری اســت که برای مهار این لرزشها بسیار مجهز اســت. هر بار که در ژاپن فاجعهای رخ داده؛ مانند زلزله سال 1۹23 ویرانیهای شدید جنگ جهانی دوم و بعد از آن، زلزله کوبه درســال ۵۹۹1، آنها در آمادهســازی خود برای رویارویی با آن فاجعه بیشتر از حد توانشان کار انجام دادهاند. ژاپن در زمینه آمادگی برای رویارویی با فاجعه پیشرو است. در بسیاری از مدارس ژاپن، جشن روز اول مدرسه با تمرین تخلیه ساختمان همراه است. حتی نخســتوزیر هم شــرکت میکند: نائوتو کان به اهمیت «مساعدت دوطرفه» در شرایط بحرانی تاکید میکند و میگوید: «من به شــما اطمینان میدهم که دولتبههمراهمردم،خودرابرایفاجعهآمادهمیکندکه بتواند با اطمینان بگوید «تامین کردن همان پیشگیری است». دیوید لیهینی، پژوهشــگر سیاسی در دانشگاه پرنیستون که در توکیو مشغول کار روی پروژهای است، به نیویورکر میگوید: «آگاهی از زلزله به جوانان آموزش دادهمیشود.»کارهاییکهبایدانجامبدهید،وسایلیکه باید آماده داشته باشید. در زندگی روزمره ژاپنیها، طنز تلخ و کنایهآمیزی از زلزله وجود دارد. مردم درباره اینکه کدام نواحی بیشتر از همه آسیب خواهند دید، صحبت میکنند. آنها همیشه نســبت به زلزله هوشیارند. آنها بیشتر از اهالی سانفرانسیسکو نسبت به وقوع زلزله در ژاپناطمیناندارندوبااینحقیقتزندگیمیکنند.

هشدارزلزله

ژاپن دارای پیشــرفتهترین سیســتم هشداردهنده زمینلرزه در جهان است. تمرینهای مواقع اضطراری به دســت ســازمانهای خصوصی و دولتــی تنظیم شــدهاند تا افــرادی که در مســیر محــل کار به خانه «گیر کردهاند» را به مقصد برســانند. درســال 2۵۹1 سرویسهایهشداردهندهسونامیبا003حسگراطراف مجمعالجزایر راهاندازی شده که شامل 08حسگر آبی است و فعالیتهای لرزهای را 42ســاعته در هفت روز هفته ثبت میکند. این شبکه طراحیشــده تا ارتفاع، سرعت، مکان و زمان وقوع هرگونه سونامی که ممکن است به ســمت ســاحل ژاپن بیاید را پیشبینی کند. امنیت ســونامی در تمام کشــور، موضوع مورد توجه برنامهریزیهایشهرهایساحلیبودهاست.درسواحل شــرقی ژاپن، جایی که احتمال وقوع ســونامی بیشتر است، صدها پناهگاه زلزله و سونامی ساخته شده است. در برخی از شهرها، دیوارهای سونامی و سیلگیرهایی ســاخته شــده تا امواج دریایی نتوانند از طریق بستر رودخانههابهخشکینفوذکنند.

ســال ۷002، ژاپن سیستم هشــداردهنده جدیدی را تاســیس کرد. این سیستم شــامل حسگرهایی است که وقتی زلزله یا سونامی امواج p یا اولیه تولید میکنند، شناسایی میکند. این امواج ســرعتی باال دارند و میزان تخریب آنها کم اســت. قبل از آنکه این امــواج به امواج مخرب s یاثانویهتبدیلشوند،برنامهایدرتلویزیونورادیو پخش میشود. پیغام این برنامه ثانیههای باارزشی است که سرپناهی پیدا کنند. این سیستم به مردمی که از مرکز زلزله فاصله دارند تا رســیدن لرزه به آن مکانها 0۵ ثانیه فرصتمیدهد.

اگر دانشمندان به احتمال باالی وقوع زلزلهای بزرگ پی ببرند، جلسهای با شورای۶ نفره در آژانس هواشناسی برگزار میشود. آنها به نخستوزیر گزارشی میدهند که جلسه کابینه را برگزار میکند. اگر آنها متقاعد شوند که خطر جدیای وجود دارد، میتوانند اعالم هشدار کنند. اعالم هشدار کاری است که بسیار جدی تلقی میشود. زمان اعالم هشدار، شــبکه قطارهای سریعالسیر ژاپن موسوم به شینکانســن و دیگر امکانات عمومی از کار میافتند. هشــدار اشــتباه در اقتصاد و زندگی روزمره میتوانــد اختالل بزرگــی ایجاد کند. جیمــز گالنز و نوریمیتسو اونیشی در نیویورک تایمز نوشتهاند که «با باال بردن مقاومت ســازهها در اسکلت آسمانخراشها، نصبپانلهایالستیکیبزرگوجاذبهایهیدرولیکی لرزه، نشانه مقاومت باالی سازههای مدرن ژاپنی در برابر زمینلرزههای پرقدرت است. تابلوهای اخطار سونامی، دیوارهای دریایــی بلند و راههای فــرار در تمام عرض ساحلی ژاپن بسیار خوب عالمتگذاری شدهاند تا مردم بتوانند در برابر موجهای بســیار بلند از خود محافظت کنند. این اقدامات احتیاطی به همراه آموزشهای زلزله و سونامی که برای هر شهروند ژاپنی امری عادی است نشــان میدهند که چرا ژاپن تنها کشوری در دنیاست که برای فاجعههای دوقلو زلزله و سونامی نسبت به دیگر کشورهاآمادهتراست.

آمادگیزلزله بعد از زلزله کوبه که نشان داد ژاپن برای زلزلهای به این شدتآمادگیندارد،تمرکزژاپنیهاازپیشبینیزلزلهبه آمادگیبهترهنگاموقوعآنتغییرکرد.نتیجهآنکمپین آموزشیچندینمیلیونیوارایهپیشنهادهاوکمکهزینه بــرای ضدزلزلهکردن خانههــا و دیگر ســاختمانها بود. قطارهای سریعالســیر دارای سیستمی مجهز به لرزهنگاریاند که با نخستین نشانه زلزله از کار میافتند. ماشــینآالت بســیاری از کارخانههایی که در مناطق زلزلهخیز بنا شــدهاند، وقتی که لرزش زلزله را احساس کنند، بهصورت خودکار خاموش میشوند. شرکت گاز ژاپن کنتورهایی را نصب کرده که در تکانها انتقال گاز را ازکارمیاندازند.تأسیساتهستهایودیگرکارخانههای خطرناک هم به صورت خودکار از کار میافتند. به مردم هماطالعرسانیمیشودکهچهکارهاییانجامدهند.

تمام مدارس و کارخانهها عمــال تمرینات مربوط به زلزله را بهصورت منظم انجام میدهند. همه آنها مجهز به کالههای ایمنیاند. به ســاکنان خانهها آموزش داده میشــود تا در حین وقوع زلزله، باید وســایل گازی را خاموش کنند و برای محافظت از افتــادن خرابهای بر سرشان زیر قاب در بایستند. برای آموزش وآمادهسازی ژاپنیها در زمان وقوع زلزله، درون محفظه کامیونهای مخصوصی میز، دو تا صندلی، قفســه کتــاب، اجاق گاز، بخاری نفتی که سیســتم هیدرولیک قویای در آن قرار دارد و میتواند زلزلهای را شبیهســازی کند که شدت آن 0۵برابر زلزله سانفرانسیسکو در سال ۹8۹1 باشد. آموزش زلزله شامل سمینارهای خدمات درمانی اورژانسی، دســتگاههای اطفای حریق و پیدا کردن راه خودبرایبیرونآمدنازساختمانیکهدودگرفته،است. اولسپتامبر،ساالنهتمرینهایآموزشیزلزلهدرسراسر ژاپن در ســالگرد وقوع زلزله بزرگ توکیو که در ســال 1۹23 رخداد، برگزار میشود.

حدود004هزارنفر درتمرینآموزشیفاجعهشرکتمیکنند در ســپتامبر 2012 در «روز پیشــگیری از فاجعه» نزدیک به 004هــزار نفر در تمرین آموزشــی زلزله و سونامی شرکت کردهاند. در توکیو، دولت مرکزی جلسه آزمایشی اضطراری کابینه را برگزار کرد و شورای شهر، برنامهتمرینآموزشفاجعهرادرنواحیکهبیشتردارای خانههای چوبی است، برگزار کرد. این آزمایش براساس لرزهای به بزرگی 3.۷ ریشــتر بوده است. در تکوشیما، کوچی و دیگر نواحی، تمرینهای آموزشی وسیعی اجرا شد تا انتقال مجروحان اورژانسی را در زمان زلزلهای به بزرگی۹ ریشتر از طریق ناو زیردریایی نانکای در اقیانوس آرامشبیهسازیکردند.

بیمهزمینلرزهدرژاپن

چون حق بیمهگران است، تنها 2.۷درصد خانوارهای ژاپنی بیمه زمینلرزه دارند. زمانی که زلزله کوبه در سال ۵۹۹1 رخ داد، تنها 3درصد ساکنان آن بیمه بودند. در توکیو، بیمه خانههای غیرچوبی مقــاوم در برابر زلزله 200 دالر در سال اســت که به آن 021هزار دالر مزایا تعلق میگیرد. ژاپنیها معموال بیمــه زلزله را به همراه بیمه آتشسوزی خریداری میکنند. تعداد افرادی که بیمه زلزله دارند، از زمــان زلزله کوبه از 81.۵میلیون به ۷2.21میلیون در سال۹002 رسید.

همیاری

ماریکو فوجیوار، مشــاور یک شرکت تحقیقاتی در توکیو میگوید: «بعد از زلزله و سونامی1102 شهروندان ژاپنی به خصوص نسل جوان به شــناخت جدیدی از خود رسیدند.» شرکت او اخیرا اعالم کرده که بعد از این زلزله «احساس مسئولیت بیشتر شده و میل به کمک در جامعه» افزایش یافته اســت. فوجــیوارا میگوید: «همیاریدرزندگیروزمرهژاپنیهایعنیمردمیکهدر برابریکدیگراحساسمسئولیتمیکنند.»درگذشته،از ژاپنیها بهعنوان افرادی از طبقه متوسط نسبتا آرام یاد میشد؛ملتیکهاحساسهمبستگیبسیارکمیدارندو وقتبسیارکمیبرایجامعهمدنیصرفمیکنند.تصور میشد نسبت به همتایان غربی خود کمتر به خیریهها کمک میکنند. حاال کارهای داوطلبانه به نوعی شور و اشتیاقدرجامعهتبدیلشدهاست.

ژاپنبدونچپاول

وقتی زلزله و ســونامی ژاپن را با دیگــر نقاط دنیا در شرایط یکسان مقایسه میکنیم، میبینیم که دزدی و غارت در همه جا به جز ژاپن وجود داشته است. نهتنها غذا و مایحتاج اولیه بلکــه تلویزیونهای بزرگ و دیگر وسایل«الزمه»خانگیهمبهغارترفتهاند.

دالیل احتمالــی دزدی میتواند: ترس و وحشــت، حرص و طمع و اینکه چون بقیه دزدی میکنند ما هم میکنیم، باشد. وقتی که دزدی بیش از حد انتظار عادی شدهباشد.یکیازدالیلیکهدرژاپنبعدازوقوعسونامی دزدیوغارتبزرگیاتفاقنیفتاد،خصوصیتامانتداری آنهاســت. رابطه حکومت با مردم هم بسیار مهم است. زمانی دزدی و غارت بیشتر اتفاق میافتد که دولت فاسد وغیرقابلاعتمادباشد.

گروههاینجاتزلزله

بعد از وقوع زلزله، دوستان و خویشاوندان معموال افراد تکخانواررااززیرآوارنجاتمیدهند.گروههاینجاتدر ساختمانهای بزرگ فعالیت میکنند، جایی که تالش آنها برای نجات انسانها بیشترین تأثیر را خواهد داشت. اول اعضای تیمهای جستوجو از سگها و دستگاههای الکترونیکی استفاده میکنند تا محل بازماندگان را پیدا کنند. قبل از آنکه افراد را از زیر آوار نجات دهند، گروهی از مهندســان میزان خرابی را تخمین میزنند و سعی میکنند محل احتمالی بازماندگان را قبل از فروریختن سازه ترسیم کنند. آنها تخمین میزنند که افراد داخل ساختماندرکدامقسمتهامیتوانستندحضورداشته باشندوازچهراههاییمیخواستندفرارکنند.گروهنجات شاملپلیسوآتشنشانیبااحتیاطآواربرداریمیکنند. آنها اغلب خرابهها را برمیدارند و بهندرت از ماشینآالت سنگیناستفادهمیکنندتاجراحتهایبیشتریایجاد نکنند. تیم پزشکی قبل از خارج کردن قربانیها به آنها رسیدگی میکنند. اگر الزم باشد به آنها آب یا در صورت لزومآمپولیمیزنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.