سواحل مكران را تبديل به قطب اقتصادي كنيم

Shahrvand Newspaper - - صفحه اول -

واقعیت اين اســت كه در سیاســت توســعه اقتصــادی ايــران همواره بــه دو مســأله مهم كمتوجهــي كردهايم؛ بــه راهآهــن و دريا. اگر نســبت وضعیت توســعه خطوط راهآهن كشور را با خطوط جادهای و حتــي هوايي در نیمقرن اخیر مقايسه كنیم، روشــن ميشود كه خطوط راهآهن به لحــاظ كمي و كیفي توســعه جدي پیدا نكردهاند. در حالــي كه وضعیت جغرافیايي ايران به گونهاي اســت كه خطوط راهآهن براي آن امري ضروري است. كافي است به هزينههاي حملونقل جــادهای و خودرويــي و تصادفات بســیار باالي آن توجــه كنیم تــا متوجه عمق ماجرا شــويم؛ ولي مهمتر از آن بيتوجهي ما به دريا اســت. ايران 2700 كیلومتر مرز آبي دارد ولي مهمترين استفاده ما از آن براي حملونقل بینالمللي اســت. بندرهاي مهــم ايران بیش از آنكه مناطق صنعتي و نمادی از زندگي صنعتی و پیشرفته باشــند، حالت بارانداز دارند و مبادي ورود كاال هستند. در حالي كه در همه كشورهاي جهان قطبهاي صنعتي خود را به علل گوناگون به ســوي بنادر و درياها ســوق ميدهند. حتي ميتوان گفت كــه مجتمع عظیم عســلويه كه قطب اقتصادي كشور است، به اين علت در كنار دريا احداث شــده كه تولید و اكتشافات گاز آن از منبع پارس جنوبي در خلیجفارس اســت واال به احتمال زيــاد آن را هــم در مناطق مركزي احــداث ميكردند. حتی عســلويه نیــز به يک شهر مدرن تبديل نشــده است تا مردم در آنجا زندگی كنند بلكه مجتمع صنعتی بزرگی اســت كه به صورت ترددی در آنجا كار میكنند و اين عوارض بسیار زيادی دارد. بدترين نمونه اين نوع تصمیمات در احداث مجتمع فوالد مباركه است كه از اســاس بايد در كنارههــاي درياي عمان و خلیجفارس احداث ميشد ولي به استان اصفهان منتقل شد و ســاالنه میلیونها مترمكعب از آب درجه يک شــرب كوههاي زاگرس را صرف اين صنعت ميكنند، در حالي كــه اين صنعت را در كنار دريا احداث ميكنند و نه در مناطق خشک كويري و با استفاده از بهترين آب آشامیدنی!

خطــرات امنیتي اين سیاســت نیز بســیار زياد است. جمعیت اندك كشــور در كنارههاي درياي عمان و خلیجفارس ميتواند براي كشور خطرناك باشد. شايد برخي گمان كنند كه اين مناطق خشک و بدون آب است، ولي مگر حاشیه جنوبي خلیجفارس كــه مجهزترين مناطق قابل سكونت را ســاختهاند، وضع آبوهوايی بهتري از ســواحل ايران دارند؟ اگر فقط قشم را در نظر بگیريم ظرفیت تولید آن ميتواند از بســیاري از كشورهاي با وسعت مشابه باالتر رود ولي چرا اين منطقه به كلي دچار غربت و حاشیه شده است؟

خوشــبختانه مقام معظم رهبري در موضوع سیاســتهاي كلي جمعیت به اين نكته اشــاره و در بند 10 آن ابالغ كردهانــد: «حفظ و جذب جمعیت در روستاها و مناطق مرزی و كم تراكم و ايجاد مراكز جديد جمعیتــی بهويژه در جزاير و ســواحل خلیج فارس و دريای عمان از طريق توسعه شــبكههای زيربنايی، حمايت و تشويق ســرمايهگذاری و ايجــاد فضای كســبوكار با درآمــد كافی.» اگرچــه اين بند دربــاره ايجاد مراكز جديــد جمعیتــي در جزاير و ســواحل خلیجفــارس و درياي عمان اســت، ولي الزمه رســیدن به چنین هدفي، توســعه اقتصادي و سرمايهگذاريهاي مناسب است واال هیچ دلیلي ندارد كــه مردم به صرف بودن ســاختمان و راه به آن مكانها مهاجرت كرده و در آنجا ســاكن شوند. اين مناطق بايد تبديل به شهرهايي مدرن با امكانــات كافي و كارآفرين شــوند. از اين نظر ســفرهاي پیاپی آقاي روحاني به مناطق جنوبي كشــور ميتواند طلیعه سیاستگذاري موثري در اين زمینه باشــد. فراموش نكنیم كه فقیرترين مناطق كشــور نیــز نزديک به همین ســواحل هستند. با توســعه مناطق ســاحلي در جنوب كشور ميتوان جوانان روستاهاي كمآب و يا فقیر را آموزش داد و آنان را در اين مناطق شاغل كرد. بايد يک اتوبان و خط آهن ســاحلي از آبادان تا شرقيترين نقطه ســاحلي كشور و بندر جاسک و چابهار كشیده شود. بندر چابهار ظرفیت آن را دارد كه نقطه ورود و خروج كاال براي افغانستان و نیز تركمنستان و شــمال شرق ايران شود ولي مهمتر از اين توسعه صنعت، بويژه صنايع مدرن و ايجاد مناطق آزاد اســت كه ميتوانند در اين نقاط ساحلي شكل بگیرند. مسأله آب و استفاده از امكانات آبشــیرينكن براي مناطق مركزي كشــور ظرفیت مهم ديگر اين ســواحل است؛ امكاني كه با وضعیت كنوني آب در كشور بشدت نیازمند آن هســتیم. به نظر ميرســد كه دولت ميتواند يک دفتر يا معاونت ويژه خاص توســعه ســواحل خلیجفارس و مكران تأســیس كند و فعالیتهاي مهمي را براي تمامي صنايعي كه در اين مناطق احداث ميشوند، ايجاد كند. ما بايد از گرايش افراطي به مركز كشور دست برداريم. ســرمايهها بايد از مناطق مركزي به ســاحلي كشــور كوچ كنند؛ اتفاقا مناطق ساحلي به علت بكربودن امكان بیشــتري براي جذب نیروهاي جوان و جديد دارنــد. اين مناطق ميتوانند مثل تهران تبديل به الگوي همزيستی چند فرهنگي از اقوام و گروههاي موجود كشــور شوند و همه آنها در كنار يكديگر به كار و كوشش و سازندگي كشور مشــغول شــوند. تا هنگامي كه تولید و صنعت در اين ســواحل ايجاد نشــود و زندگي خالقانه در آنجا شكل نگیرد، بايد درگیر مفهوم قاچاق و اين مشاغل دردسرآفرين باشیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.