خانههای پر هزینه

ساختمانهای غیراستاندارد 04درصد از انرژی کشور را هدر میدهند

Shahrvand Newspaper - - اقتصاد مقاوم -

استاندارد بودن ساختماندر فرهنگ خریداران ایرانی جایگاهی ندارد با 01درصد افزایش هزینه تمامشده ساخت، میتوان 04درصد در مصرف انرژی کشور صرفهجویی کرد 51سال است که مبحث »19« نوشته شده و اجرا نمیشود سقف و دیوارها بیشترین محل هدررفت انرژی یک ساختماناند

روی کاغذ همه چیز درست به نظر میرســد. ما تقریبا در پاسخ به همه مشــکالت احتمالی، قوانین دندانگیــری تدوین و البته بعد آنها را به حال خود رهــا کردهایم! مبحث 19 مقررات ملی ســاختمان هم از آن دسته قوانین پروپیمانی اســت که اگر به همان خوبی که نوشته شده اجرا میشد، هدررفت انرژی در ساختمانهای کشور بیش از 04درصد کاهش پیدا میکرد.

براســاس نتایج یک پژوهش کــه مرکز مطالعات انرژی و سیستمهای قدرت، دانشگاه صنعتی شیراز منتشــر کرده، با اجــرای مبحث نوزدهــم به ازای هر 5درصــد افزایش هزینه در ســاخت، 04درصد مصرف سیستمهای گرمایشی و سرمایشی کاهش مییابد. آماری که مسئوالن و مدیران سازمان نظام مهندسی و مسئوالن وزارت راهوشهرسازی هم آن را جستهگریختهتأییدکردهاند.

اما بیش از 51سال است که نه ســازندهها زیربار این 5درصد افزایــش هزینه ســاخت میروند، نه شــهرداریها و نظام مهندسی کشــور عالقهای به نظارت بر اجرای مفاد مبحث نوزدهم از خود نشــان میدهند.

مهدی روانشادنیا، عضو هیأتمدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور میگوید: یک نقطه ضعف قانونی، کار دســت کشور داده اســت. برای کاهش مصرف انرژی ســاختمانها، قوانین اجرایی کشور نیازمند یک طرح جامع اصالح الگوی مصرف است. این طرح اصالح الگوی مصرف، هنوز نه به شکل یک آیین نامه اجرایی تهیه شــده و نه به تصویب هیأت دولت رسیده است.

فســاد در تشــکیالت اداری یکی دیگــر از موانع اجرای مبحث 19 اســت. عباس زینعلی کارشناس اقتصاد مسکن به «شــهروند» میگوید: نهادهایی که موظف بر نظــارت روی جزییات اجرایی مبحث نوزدهم هســتند، غالبا منافع فردی خود را بر منافع عمومی ترجیح داده و چشمان خود را روی تخلفها و تخطیهامیبندند.

از طرفی سازندگان ساختمانی در کشور ما، انگیزه کافی برای ساخت ساختمانهای منطبق با مبحث 19 ندارند و آنطور که باید از آنها حمایت نمیشود.

فعاالن بازار مســکن و پیمانکاران اما عموما نظر دیگری دارنــد. آنها معتقدنــد، در دورههای زمانی مختلف هربار شهرداری اراده کرده تا بندی یا بخشی از قانون را عملی کند، توانســته حرفش را به کرسی بنشاند و این درجازدن یعنی شهرداری در تمام این سالها به دنبال اجراییشدن مبحث 19 مقررات ملی ساختماننبودهاست.

صادق ذراتی کارشــناس ارشد عمران و فعال بازار مســکن هم به خبرنگار ما میگوید: شــهرداری ما یک برنامه جامع عملیاتی کنتــرل هدررفت انرژی از ســازنده میتوانند که طی آن، سازنده موظف به رعایت بند به بند مبحث نوزدهم ســاختمان شده باشد، اما ...؟

وزارتمسکنکجایداستانقراردارد؟

وزارت مســکن، راهوشهرســازی هم از این ماجرا ســهم خودش را دارد. مطابق با ماده 33 قانون نظام مهندسي کشور، مسئولیت نظارت بر اجراي ضوابط و مقررات ملي ساختمان در طراحي و اجراي تمامي ســاختمانها برعهده وزارت مســکن و شهرسازي اســت. وزارت مســکن هم بر مبناي این ماده، اقدام به انتشــار مقررات ملي در 22 مبحث کرده اســت که مبحــث 19 آن صرفهجویي در مصــرف انرژي ساختمان را نشانه رفته اســت. این مبحث در سال 1370 بــه تصویب هیأت محترم وزیران رســیده و اجراي آن در ساختمانهاي کشور الزامي شد.

درحال حاضــر اجراي مبحــث 19 مقررات ملي ســاختمان براي تمامي ســاختمانهاي دولتي و خصوصی تهران و شــهرهای تابعه اجباري اســت اما یکی از مهندســان ناظر که تمایلی به فاششدن نامش ندارد، میگوید: تنها چیزی که براساس مبحث 91، اجباری شــده و همواره رعایت میشود، پنجره دوجداره است که آن همچون کیفیتش را مستأجر تعیین نمیکنــد و صاحبخانه هم دل بــرای خانه اجارههانمیسوزاند،غالبانوعبیکیفیتآناست.

مبحث91 چه میگوید؟

همه چیــزی کــه مبحــث نوزدهم از ســازنده میخواهد، جلوگیری از اتالف انرژی اســت. در این مبحث برای تمامــی امکانهــای هدررفت انرژی پاسخیدرنظرگرفتهشدهاست.براساساینمبحث، عایقکاري دیوارهاي خارجي ساختمان، عایقکاري کانالهاي هوا، لولههاي تاسیســات و سیستم تولید آبگرم، نصب پنجرههــاي دوجداره بــا قابهاي فلزي ترمالبریک، چوبي یا PVC اســتاندارد، نصب سیســتمهاي کنترلکننده موضعي نظیر شیرهاي ترموســتاتیک روي رادیاتورها و نصب سیستمهاي کنتــرل مرکــزي هوشــمند و مجهز به سنســور اندازهگیري دماي هواي محیط اجباری است.

همچنین براســاس ضوابط منــدرج در مبحث 19 مقررات ملي ســاختمان حداقــل مدارك مورد نیاز جهت اخذ پروانه ســاختمان، گواهي صالحیت مهندس یا شــرکت طراح، چک لیست انرژي، چک لیست کنترل پوسته خارجي ساختمان، نقشههاي ساختمان، مشخصات فیزیکي مصالح و سیستمهاي عایق حرارت مورد استفاده در ساخت اجزاي پوسته خارجي ساختمان و مشــخصات فني سیستمهاي تأسیسات گرمایي، ســرمایي، تهویه، تهویه مطبوع، تأمین آبگرم مصرفي و روشنایي مورد استفاده در ساختمانهااعالمشدهاست.

سودجوییسازندگانما،سقفندارد

عبــاس زینعلــی کارشــناس اقتصاد مســکن اصلیترین عامل را ســودجویی سازندگان میداند. او میگوید: رعایت همه مــوارد مبحث 19 مقررات ملی ساختمان، قیمت تمامشــده یک ساختمان را باالتر میبرد و افزایش قیمت تمامشــده هم حاشیه سود ســازنده را کم میکند. درحال حاضر همه هم و غم بیشتر سازندگان ما، پیداکردن راهی است که با هزینه کمتر از هزینه کنونی یک ساختمان را آماده کرده و برای فروش عرضه کنند!

به گفته زینعلــی، از طرفی کشــش قیمتی بازار مســکن هم محدود اســت و قدرت خریــد مردم پایین آمده. برای کمترکســی ارزش خریداری یک ساختمانعایقشده،قابلدركاست.

فساددرتشکیالتاداری مانع اجرای مبحث 19 میشود

«این طرف ماجرا هم داســتان فســاد همیشگی اداری در تشکیالت نظارتی ساختمانی کشور وجود دارد. نهادهایی که موظف بــر نظارت روی جزییات اجرایی مبحث نوزدهم هســتند، غالبا منافع فردی خود را بر منافــع عمومی ترجیح داده و چشــمان خــود را روی تخلفهــا و تخطیهــا میبندند.» زینعلــی همچنین میگوید: البتــه نمیتوان منکر شــد که ما در اجراییکردن این مبحث نســبت به گذشــته پیشــرفتهای خوبی کردهایم اما راهکار اصلی، آموزش و فرهنگسازی است. درحال حاضر سرمایهگذاران و انبوهسازان ساختمانهای ما، خارج از این حوزهاند و دانش و درك کافــی را ندارند. آنها به بازار مسکن صرفا بهعنوان یک بازار ســرمایهگذاری نگاه کرده و نمیتوانند ساختمانســازی اصولی را درك کنند.

او همچنین ادامــه میدهد: مهندسین ناظر کشــور ما هم که برای نظارت به ساختمانها فرستاده میشوند، از نظر بنده، ضعیفتریــن مهندسهــای جهانند کــه توانایــی هیچ نوع نظارتی ندارند. چنین وضعیتی هم نیــاز بــه آسیبشناســی دارد. چــرا بایــد خروجیهای دانشــگاههای ما تا ایــن اندازه بیسوادوبیمهارتباشند؟

شهرداریمقصراول

«هدررفت انرژی در ساختمانهای ما به وفور دیده میشود و من به عنوان کســی که هم در این حوزه تحصیل کردم و هم فعالیت، در درجه اول شهرداری و در درجه دوم نظام مهندســی را مقصر میدانم.» صادق ذراتی، کارشــناس ارشــد عمران و سازنده ساختمانهای مســکونی ضمن اعالم این موضوع میگوید: ببینید فرآیند صدور پروانه ســاختمانی توسط شهرداری انجام میشود. من خودم بهعنوان یک ســازنده وقتی میخواهم درخواست تخریب یا نوسازیبدهم،بهدفاترخدماتالکترونیکشهرداری مراجعه میکنم. مسئوالن شهرداری درخواست من را در قالب طرح تفضیلی بررسی میکنند و بعد برای زمین من دستور نقشــه صادر میکنند. بعد از آن، من سازنده موظفم که نقشههای معماری و عمرانی و سازهای و تأسیسات مکانیکی و برقی را برای تأیید به شــهرداری ببرم؛ مجبورم و میبرم. اگر در همین مرحله شهرداری یک برنامه جامع عملیاتی کنترل هدررفت انــرژی هم از ســازنده بخواهد که طی آن ســازنده موظف به رعایت بند به بند مبحث نوزدهم ساختمانشدهباشد،اینمبحثهمرعایتمیشود.

او ادامه میدهد: در این میان نظام مهندسی وظیفه نظارت دارد که برای تأیید نقشههای ساختمانی شما را به ناظرهای خود ارجاع میدهد. نظام مهندسی هم میتواند برای کنترل هدررفت انرژی مانند تأسیسات مکانیکیوبرقیو...ناظرتعریفکند.

ذراتی میگوید: «اگر بخواهیم دقیقا طبق مبحث 19 عمل کنیم، هزینه تمامشــده ســاخت حدود 01درصد افزایــش پیدا میکند و همین باعث میشــود که اکثر پیمانکارها بــه اراده و میل خود زیر بار رعایت مبحث 19 مقررات ملینروند.»

اوضاع به حدی خراب اســت که اگر هم کســی به طور کامل راه هدررفــت انــرژی را ببندد، از نظر بقیــه کار عجیبی انجام داده و حتی بــرای فروش واحد ساختهشــده هــم به مشــکل برمیخورد؛ چرا که فرهنگسازی الزم در این زمینه انجام نشــده و برای مردم اهمیتــی ندارد که واحدی که میخرنــد تا چه حد از اســتانداردهای مبحث نوزدهم دور یا به آن نزدیک است.

ساختمانهایایرانمحلآزمونوخطای سازندگان

ســازندگان بدون تکنیــک و دانــش وارد حوزه ساختوسازمیشوند.عضوهیأترئیسهسازماننظام مهندسیمیگوید:درکشورماسرمایهگذاربهصورت مقطعی وارد گود شــده و ســرمایهگذاری در حوزه مسکن را تجربه میکند. وقتی ساختوساز حرفهای نیست،طبیعتاکنترلکیفیتکمتردیدهمیشود.

ایران 6 برابر کشورهای اروپایی انرژی مصرفمیکند

با همــه این قوانیــن کاغذی اما براســاس نتایج پژوهشی که دانشگاه صنعتی شــیراز آن را منتشر کرده است، ســاختمانهای ایران 6 برابر کشورهای اروپایی انرژی مصــرف ميکننــد. در حالی در هر مترمربع ایران بهطور میانگیــن 30 مترمکعب گاز مصرف میشــود که برای همین مســاحت در اروپا تنها 5.5 مترمکعب مصرف گاز به طور میانگین ثبت میشود.

حتــی خود مســئوالن هم بــر این موضــوع به مناســبهای مختلف صحه میگذارند. اکبر ترکان در کنفرانــس ملی نقــش مهندســی مکانیک در ساختوساز شهری که در پژوهشگاه صنعت نفت در مرداد ماه سال 94 برگزار شد، گفته است: 57درصد از ساختمانهای موجود در کشــور بعد از تأسیس سازمان نظام مهندسی ســاختمان و اجراییشدن قانون نظام مهندسی ساخته شده است و این یعنی 57درصد ساختمانهای کشور تحت نظارت سازمان مهندسیبودهاند.

او همچنیــن در دی ماه همان ســال در همایش حامیان محیطزیســت گفت: مبحــث 19 چندین سال است که تصویب شده و سازندگان ساختمانها مکلف به اجرای آن هســتند اما در ساختمانها این مبحثرعایتنمیشود.

تنها01درصدساختمانهایایران عایق انرژیاند

همــه این عوامل دســت به دســت هــم داده تا ســاختمانهای اندکی عایق انرژی باشــند. محمد شکرچیزاده پیشــتر عنوان کرده بود: من به عنوان رئیس مرکز تحقیقــات راهوشهرســازی که در آن تدوین آییننامه و مقررات را انجام میدهیم، هشدار میدهم که میزان رعایت مبحــث 19 مقررات ملی بیش از 10-15 درصد نیست.

شــکرچیزاده تأکید کــرد: رعایــت مبحث 19 میتواند برای حدود 03درصد ســاختمانها 35 تا 04درصد کاهش انرژی را داشــته باشــد، حتی در برخی ســاختمانها تا 05درصد میتواند تأثیرگذار باشد.

رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در ادامه با اشاره به تدوین مقررات ملی ساختمان توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی خاطرنشان ســاخت: بیش از دو دهه از تدوین و ابالغ مبحث 19 مقررات ملی ساختمان و الزام به اجرای آن میگذرد ولی در عمل شاهد اجرای دقیق آن نیستیم.

53درصدانرژیساختمانازدیوارها هدرمیرود

فرزاد کیاســت، عضو انجمن بهینهسازی مصرف انرژی اتاق ایران و کارشناس حوزه انرژی ساختمان در آخرین بررسیهای خود اعالم کرده که براساس یافتههای علمی منتشرشــده به علت عایقنبودن پوسته خارجی ســاختمان بهطور میانگین حدود 53درصد اتالف انــرژی از دیوارهــای جانبی هدر میرود. ســقف با 52درصــد و کف ســاختمان با 01درصد در رتبههای بعدی قرار دارد البته بین 20 تا 52درصــد اتالف انرژی هــم از پنجرهها و درهای ساختماناست.

راهچارهچیست؟

سازمان نظام مهندسی ساختمان در این رابطه 2 پیشنهاد ارایه کرده است. یکی از این پیشنهادها طبق معمول یارانه دولتی اســت؛ اینکه یارانه را دولت در محل بپردازد تا با نظــارت مهندس ناظر این مبحث اجرایی شود. پیشنهاد دیگر هم این است که 5درصد از هزینه عایقکاری ساختمان را به صورت وام با بهره کم و به صورت 5ساله به سازندگان بپردازد تا انگیزه آنهابرایساختساختمانهایعایقافزایشیابد.

دکتر مهدی روانشادنیا هم درباره راهکارهای موجود میگوید: وقتی که حرف از توسعه پایدار میزنیم باید بدانیم که توســعه پایدار 3 بخش دارد؛ محیطزیست، اقتصــاد و جامعــه. در بخش اقتصاد به مشــوقهای اقتصادی فکر نکردهایم. باید برای ســازندگان انگیزه ایجاد کنیــم. در برخی کشــورهای پیشــرفته اگر سازندگان بتوانند ثابت کنند که در ساخت بنا کاهش چشمگیر انرژی داشــتهاند، تخفیفهای قابل توجه مالیاتیشاملحالشانمیشود.

گفتنی است امروزه در دنیا مدتهاست که از روی مباحثی مثل مبحث 19 گذر کــرده و دنبال انرژی صفر، ســبز و پایدارند. در حالی که ساختمانهای کشورهای پیشرفته رو به معماریهای سبز میروند، ما هنوز اندر خم این کوچهایم که چکار کنیم که آنچه نوشتهایم،اجراییشود.

ساختمانهای ایران 6 برابر کشورهای اروپایی انرژی مصرف ميکنند. در حالی در هر مترمربع ایران بهطور میانگین 30 مترمکعب گاز مصرف میشود که برای همین مساحت در اروپا تنها 5.5 مترمکعب مصرف گاز به طور میانگین ثبت میشود

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.