سا ِل ِ‌ب ‌یسالنامه

کاغذفروشها: «کاغذهای تولید داخل به دست ما نمیرسد» سالنامهفروشها: «تیراژهای 1000 تایی به 100 جلد رسیده است» مدیر داخلی یک چاپخانه: «امسال یکمیلیارد و 002میلیون تومان در سفارش سالنامهها ضرر کردیم» بانکهای دولتی هزینه سررسیدهایشان را برای بازسازی مناطق زلزله

Shahrvand Newspaper - - گزارش -

مطهره خردمندان| ســه ماه از افزایش ناگهانی قیمت کاغذ میگذرد. مســئوالن وعــده داده بودند اگر بار کاغذی که در گمرک اســت، ترخیص شود، قیمتها کاهش پیدا میکند، اما هنوز بعد از گذشتن از آن روزهــا و ترخیص بارهای گمرکی، بازار کاغذ در آستانه سال نو آرام نگرفته اســت و به جای بازار شب عید حرف از بیرونقی است. قیمتها باالتر میروند و غیر از واردکنندگان و تولیدکنندگان و چاپخانهداران، این روزها فروشــندگان هم میگویند در آســتانه ورشکستگیهستند.

«سال که نو شود و حسابهای جدید دربیاید تازه معلوممیشودچقدرکمآوردیموکداممانورشکست شدیم. نمیدانیم چه میشود. پول نیست و مردم به فکر نان و آب هستند، دغدغههای مردم بسیار است ودیگرچندانطالبسالنامهنیستند.»

روزهای نخست آذر سالجاری بود که قیمت کاغذ در بازار داخلی باال رفت. دلیل افزایش ۰۲درصدی نرخ کاغذ از سوی ناظران، توقف ثبت سفارش واردات آن اعالم شد. «سیدحســن میرباقری»، رئیس انجمن واردکنندگان کاغذ مقوا و فرآوردههای ســلولزی هم اعالم کرده بود که دلیل گرانــی ۰۲درصدی کاغذ و ۰۱درصدی مقوا در بازار داخل افزایش قیمت جهانی آن است و نرخ کاغذ که پیش از این تنی ۰۵۷ تا ۰۰۸ دالر در جهان برآورد میشد، حاال به ۰۸۹ دالر رسیده و طبیعی اســت این کاال در بازار داخل گران شــود، چراکه کاغذ در بازار ایران هم بیشــتر وارداتی است تا اینکهتولیدیباشد.»

کســبه بازار کاغذفروشها کاغذ را کیلویی، رولی و تنی میفروشــند آنها که از روز نخست در جریان افزایش قیمتها هســتند، میگویند: «۸سال پیش هم یک روز قیمت کاغذ ناگهانی باال رفت و روی همان قیمت هم ماند.» به گفته کسبه تا سه ماه پیش یعنی قبل از آنکه قیمتها تغییر کند هر برگ کاغذ تحریر که برای تولید سالنامهها هم استفاده میشد، حدود ۸۷ تومان بود، اما طی چند هفته این نرخ به هر برگ ۰3۱ تومان رســید و حاال بعد از سه ماه حدود قیمت این کاغذ روی ۰۹ تا ۰۱۱ تومان ثابت شــده اســت. درواقعافزایشقیمتاولیه۰4درصدبودکهطیدوماه کاهشپیداکردوازاوایلاسفندباافزایش۰۲درصدی ثابتماند.

احمد، یکی از فروشــندگان ســالنامه در خیابان ظهیراالسالممیگوید:«امسالخیلیکمترازپارسال کار چاپ کردیم، خود ما پارسال یکمیلیون سررسید فروختیم، اما امسال۰۰6 جلد بیشتر تولید نکردیم که هنوزیکسومآنراهمنفروختهایم.امسالماسررسید را ۰۱هــزار و ۰۰۵ تومان میخریــم، ۱۱هزار تومان میفروشیمتاجاییکهتوانستیمسودهاراشکستهایم تا حداقل اصل پولمان برگردد. همه میآیند تماشا، قیمتها را که میبینند نمیخرند، کارهایی که از نظر جلد و کاغذ مرغوبترند هم قیمتشان نسبت به سال قبل افزایش زیادی داشته، مثال کار ۰۱تومانی پارسال را االن باید ۹۱ تومان بفروشیم. البته اگر بخرند. مردم هم حق دارند، نقدینگی نیست، پول و رونق اقتصادی که نباشد، یکییکی مشاغل مختلف ضرر میبینند و دودشبهچشمهمهصنوفمیرود.»

او هنوز هزینههــای خریــد و فروشهایش را هم درنیاورده، با اینکــه مدام لبخند میزنــد، اما روی حرفهایش ســایهای از نگرانی اســت: «باور کنید میترسم حســابوکتاب کنم. میترسم کم بیاورم. غیر از جنسهای مغــازه ۰۰۵میلیون جنس در انبار دارم که باید آنها را هم بفروشم به شهرستان، تازه شما حساب کنید 6 نفر هم اینجا کار میکنند و آخر ماه حقوقمیخواهند.»

اینروزهادرمیدانبهارستانوخیابانظهیراالسالم جایی که بورس سالنامهفروشها و کاغذفروشهای تهران است، بیشتر ســفارشها به حداقل رسیدهاند و بازار سفارشات سالنامه مثل ســالهای قبل روی تیراژهای باال نمیچرخد: «نگذار مشــتری دســت خالی برود. تخفیف بده، بــدون پاکت بفروش، برای سفارشهای زیاد چند عدد سالنامه کوچک رایگان بگذار،بگذاردخلبچرخد.»

آرمان اینهــا را به شــاگرد مغــازهاش میگوید، ۰۱سال اســت در این حرفه کار میکند و بازار شب عید را میشناسد: «امسال بازار از هرسال بدتر است، هرکار میکنیم فروشمان تکان چندانی نمیخورد، ســودهایمان را خیلی پایین آوردیم، باور کنید برای ۰۰۵-۰۰4 تومان ســود روی هر ســالنامه میآییم سرکار، اما باز هم خبری نیست. قبال حداقل سفارش سالنامههارویتیراژ۰۰۰۱جلدبود،اماامسالخیلیها از خیر سفارش دادن گذشتند، آنهایی هم که ماندند، سفارشهایشان بسیار محدود و حسابشده بود، در حد۰۰۱یا۰۰۲سالنامه.»

نه فقط آرمان که بیشتر مغازهداران گله از کم بودن ســفارشها دارند، ســفارشهای کمتیراژی که آنها را نگران کرده و اصال نمیدانند همین ســالنامههای تولیدشــده تا ماههای اولیه ســال فروش میروند یا نه؟ چرا که اگر ســالنامهها در یک بازه زمانی تا بعد از ســال فروش نروند، بعد از آن عمال کاالیی سوخته به شمار میآیند و باید به دســت دستفروشان و کاغذ خمیرکنهابرسند.

تعیین قیمت هر سررسید در بورس کاغذفروشها به نرخ کاغذ، چاپ، نــوع جلد، طراحــی و اندازه آن بســتگی دارد، آنطور که میگویند سررســیدهای جیبی بهطور متوسط از ۰۰۵۲ تومان شروع و بسته به قطع چاپ و جلد و ویژگیهای دیگر این قیمت تا ۰3هزارتومانبرایهرعددهممیرسد.

کسبه خیابان بهارســتان و ظهیراالسالم همه این مشــکالت را مرتبط با افزایش ناگهانی قیمت کاغذ میبینند. تعدادی از بهارســتانیها این گرانی را در انحصار چهار، پنج تاجر سرشناس میدانند؛ تجاری کــه از کره، چیــن و اندونزی کاغــذ وارد میکنند و آن را بهدست بنکداران میرســانند. برخی از کسبه معتقدند همه قیمتها دســت آنهاســت و حتی در چنین وقتهایی دســت به احتــکار میزنند تا انواع کاغذها از انبارهای دیگر تخلیه و کامال نایاب شود تا بعد خودشان چندین برابر قیمت واقعی آن را وارد بازار کنند. اما تعدادی دیگر هم معتقدند عمدهترین دلیل گرانی کاغذ «حذف ارز مبادلهای برای کاغذ وارداتی» است. البته عالوهبر افزایش نرخ ارز، عامل دیگر از نگاه آنها شرایطی است که برای تولیدکنندگان داخلی به سختی پیش رفته تا جایی که به دلیل زیانده بودن تولیدخودرابشدتکاهشدادهومحدودکردهاند.

کاغذهایداخلیبهدستمانمیرسد مجتبی یکی از مغازهدارهای کاغذفروشی عمده میگویــد: «اتفاقا بــازار فروش مــا برعکس دیگر کاســبها خوب اســت، چون وقتــی کاغــذ گران میشــود، تولیدکننــدگان هــم از ترس نوســان قیمت در روزهای بعد ســعی میکنند تــا جایی که ممکن است نیازشــان را تأمین کنند، اما مســأله اینجاســت که برخالف گفته مســئوالن ما تولید داخلی نداریــم یا اگر هم تولید داخلی باشــد، به صورت محدود است و در اختیار ما قرار نمیگیرد، درنهایــت ما مجبور به واردات کاغــذ و عرضه آن با قیمتهای کاذب هستیم.»

همانطور که مجتبی میگوید بازار کاغذ داخلی اوضاع مناسبی نــدارد، پیش از ایــن «غالمرضا شــجاع»، نماینده تشکلهایصنعتچاپاستانهايکشورهمازخالی بودن بــازار تولید کاغذ در داخل گفتــه بود: «حدود ۵3درصدکاغذروزنامهدرداخلکشورتولیدمیشود، ولی معموال با کمبود کاغذ روزنامه مواجه هستیم، اما در زمینه کاغذ چاپ و تحریر توانمندی تولیدی کمتر از۰۱درصدداریمومقدارکاغذکمیکهتولیدمیشود، برای چاپ کارهای تکرنگ مثل کتابهای درســی است و شــرکت کاغذ مازندران هم که سال گذشته، تولید محدودی داشــت با تعطیلی یکی از خطهای تولید، عمال هیچ تولیدی در حوزه کاغذ چاپ و تحریر ندارد و غیــر از اینکه کیفیت آن بــا کاغذهای قابل استفاده یکسان نیســت، تولید آن هم بسیار محدود شدهوميتوانگفتتولیدقابلتوجهیندارد.»

رئیس انجمن واردکنندگان کاغذ هم درباره اینکه از ابتدای ســالجاری میالدی قیمت خمیر کاغذ در حدود ۵۲درصد افزایش یافته اســت، گفت: «همین افزایشقیمتدربازارهایجهانیدربازارداخلینیزاثر گذاشته است. تا پیش از بازگشایی مدارس بازار کاغذ ایران در رکود به سر میبرد، ولی با بازشدن مدارس و رشد تقاضا برای کتب کمک درسی و همچنین چاپ سررسیدوتقویمبرایسالنوبهیکبارهمیزانتقاضادر اینبازارافزایشپیدامیکند.»

سال گذشته «ابوالفضل روغنیگلپایگانی»، رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای کشور اعالم کردایراندرمجموعبه۲میلیونتنکاغذنیازدارد.در این بین ۰۵3هزار تن کاغذ تحریر، ۰۰۱هزار تن کاغذ روزنامهو۰۰۷هزارتنکاغذبستهبندیموردنیازاست. یکی از خواستههای کســبه در بازار واردات کاغذ به اندازهمصرفبازاراست،چراکهتولیدکنندگانکاغذاز عدمحمایت تعرفهای و مشکالت مربوط به تأمین نقدینگی گالیه دارند. هرچنــد در فروردینماه ســالجاری رئیسجمهوری در بازدید از کارخانه تولید کاغذ در بهشــهر از خودکفایی ایران در تولید کاغذ گفت، امــا هیچگاه هماهنگی الزم بین دستگاههای دولتی در دولت یازدهم و در ادامه دولــت دوازدهم بــرای حمایت تعرفهای از تولیدکنندگان کاغذ شکلنگرفتهاست. شیفتهایخالی

چاپخانهها همراه با نوسانات قیمت کاغذ بازار دیگر شــغلهای وابسته به آن هم دچــار تغییرات ناگهانی شــد. چاپخانههایی که سفارش ســالنامه گرفته بودند، باید کار را تحویل میدانندومجبوربهتهیهکاغذباقیمتهاینامتعارف شدند. چاپخانهداران میگویند حدود ۵۷درصد کار چاپ وابسته به کاغذ اســت و وقتی سالنامهها برای فروش کمانــد، یعنی چاپخانهها کمکارتر شــدند و تولیدکنندگان مجبور به گرفتن حداقل ســود برای چرخشبازارهستند.

این روزها گرانترین کاغذ بازار، کاغذ گالسه ایندر بورد است با کیلویی 6هزار تومان و ارزانترین کاغذ، کاغذ تحریر با حدود قیمــت ۰۹ تا ۰۱۱ تومان که در بعضیروزهاتا۰3۱تومانهممعاملهمیشود.

«رضا عمرانی»، مدیر داخلی یکی از چاپخانههای بزرگ تهران از وضع این روزهای چاپخانهها و اوضاع شیفتهای کاری خالی، بعد از گرانی کاغذ میگوید: «بیشتر مجالت، ماهنامهها ...و تیراژها و دوره انتشارها را پایین آوردنــد. دو هفتهنامهها، ماهنامه شــدند، ماهنامهها با تاخیری ۰۱ روزه چاپ شدند و بسیاری از روزنامهها صفحاتشــان را کم کردند، معموال هر چند وقت یکبار قیمت کاغذ تغییر میکرد، اما االن چندسالی بود که چنین افزایشی نداشتیم. مثال اوایل ســال، یک رول کاغذ کاهی ۰۰۲۲ تومان بود که این اواخر به ۰۰۵3 تومان رســید. این روزها در مجموعه

ایراندرمجموعبه 2میلیونتنکاغذنیازدارد. دراینبین0۵۳هزارتنکاغذ تحریر،001هزارتنکاغذ روزنامهو00۷هزارتنکاغذ بستهبندیموردنیازاست. یکیازخواستههایکسبه دربازاروارداتکاغذبهاندازه مصرفبازاراست،چراکه تولیدکنندگانکاغذازعدم حمایتتعرفهایومشکالت مربوطبهتأمیننقدینگی گالیهدارند

ما گردش ماشــینها و چرخش کار به یکسوم قبل رسیده اســت. قبال بچههای ما دو شیفت ۲۱ ساعته، تمام وقت کار میکردند، اما االن که شــب عید است، نهایتا دو شیفت 6 یا ۸ ســاعته میآیند و تازه حجم کار هم مثل قبل نیست. ما سالهای قبل ترازهایمان به چند برابر حالت عادی میرســید و معلوم بود بازار شب عید است و ورد زبانها این بود که چاپخانه شب عید هستیم، اما حاال تا نیمه نخست اسفند هم بازار پررونقینداریم.»

او میگوید امســال بــه دلیل صرفنظــر از چاپ سالنامه بانکهای دولتی و به دنبال آن کاهش دیگر سفارشهاضرریبرابربایکمیلیاردو۰۰۲هزارتومان داشتهاند؛ «ســالهای قبل چاپخانه خودمان حدود ۲میلیاردو۰۰۲ تومان از سالنامهها درآمد داشت که امســال این رقم به ۰۰۸میلیون رسیده است، چراکه عالوهبر بیرونقی بازار ســفارش بسیاری از بانکها یا حذفشدیابهحداقلرسید.»

هدایایهدفمندپایانسال فــارغ از ضررهــای وارد شــده بــه کاســبان و تولیدکننــدگان برخی از نهادها و شــرکتها چند ســالی اســت تصمیم گرفتند هدایا و یادبودهای آخر ســال را هدفمندتر از سالنامه سالهای قبل به مشتریان یا کارمندهایشان ارایه دهند، بهطور مثال با وقوع زلزله کرمانشــاه قرار بر آن شد تا بانکهای دولتی هزینه سررسیدهایشان را برای بازسازیهای این شــهر پرداخت کنند که عالوه بر آن بخشی از بانکهای خصوصی نیز همین تصمیــم را اجرایی کردند، همینطور گروههای مختلف مردمنهاد هم با هدف کمک به ســاخت مجــدد، خرید کانکس و بهبود شــرایط برای زلزلهزدگان کرمانشاه از مردم خواستند تا هزینههای سالنامه را به عناوین مختلف به دست مردم کرمانشاه برســانند، مثال گروههایی راهاندازی شد که عواید خرید کتاب به جای سالنامه به دست آنها برسد یا به جای خرید سالنامه، هزینهها به حساب معتبری واریز شــود. بعضی شرکتهای خصوصی آمبوالنس خریدند، بعضی دیگر به جای سالنامه اپلیکیشــنهای تقویم طراحی کردند که عالوه بر تقویم، نقاط گردشگری کشور را هم معرفی میکند ...و اما در ایــن میان فقط بانکها نبودند که جایگزینی برای سالنامه در نظر گرفتند، بلکه بعضی از نشرها هم پیشتاز شــدند و پیش از اینکه متضرر شوند با ارزیابی بازار تصمیم گرفتند به جای سالنامه طرحهای ویژهای برای خرید کتاب به جای سالنامه برگزار کنند. طرحی که از پارســال بین شهروندان فرهنگسازی شد و بسیاری از افراد به جای سالنامه کتاب هدیه دادند تا خــود را به نام «حامی فرهنگ کتابوکتابخوانی»هممعرفیکنند.

با تغییرات بازار و هدفمند کردن هدایای آخر سال شرایط برای کســانی که این برنامهریزی را در پیش گرفتند،بهترشدوحتیتواستندگاممثبتیدرجهت حفاظتازمحیطزیستوهمینطورباالبردنفرهنگ کتابخوانی ایجــاد کنند، اما کارشناســان معتقدند آنهایی که هنوز سرمایهگذاریهایشــان محدود به سالنامههاست دیگر برایشان مقرون به صرفه نیست. «حســن پاداشــی»، عضو هیأتمدیره یکی از دفاتر تولید سالنامه در اینباره میگوید: «معموال آخر سال همکاران قیمتهای سررسیدها را کاهش میدهند تا سررسیدهایشــان به فروش برســند، اما این نوع فروش، بازدهی که انتظار میرود را برای تولیدکننده ندارد. سالهای گذشته تولیدکنندگان کمتر بودند و حرفهایتر، ولی حاال دفترسازها هم وارد این حوزه شدهاند، البته هستند صحافهایی هم که برای درآمد بیشترواردبازارسررسیدشدهاند.بسیاریازدفترسازها هم جلد سالنامهها را بسیار پایینتر از قیمت اصلی به فروشمیرسانندوهمیندلیلیبرایکاهشبازدهی دیگرتولیدکنندگانسررسیداست.»

از طرفــی دیگــر شــروع هــر ســال، طراحها و برنامهنویسهــا هم دســت بــه کار میشــوند و اپلیکیشــنهای تقویم و برنامهریزی روزانه را راهی بازار میکننــد، نرمافزارهایی که خیلیهــا آن را به سالنامههای کاغذی ترجیح میدهند، بسیاری از این آپهارایگانوتعدادیدیگرهمباهزینههاییکسوم سالنامههای کاغذی در اختیار مردم قرار میگیرد. به عالوه اینکه افراد نرمافزارها را مرتب، برنامهریزیشده و دقیــق میدانند، درواقــع ایــن نرمافزارها قابلیت یادآوری، تنظیم ســاعت، مشــخص کردن روزهای خاص و.... را دارند که در سالنامههای کاغذی وظیفه این برنامهریزی و بــه خاطر ماندنها با خــود افراد اســت، در نتیجه با نصب این اپلیکیشنها بسیاری از مشتریان سالنامههای کاغذی از چرخه خرید حذف میشــوند و ترجیح میدهند کارهای روزانهشان را منظمتر یادداشت کنند و حتی بدون آنکه دفتری را با خود جابهجا کنند، همیشه در تلفنهمراه یا رایانه شخصیشانبهبرنامههاواهدافشاندسترسیداشته باشند. درســت همان کاری که تا چند سال پیش با سالنامهها انجام میشد و برنامهها روی کاغذ میآمد، حاال برای گروهی به صورت دیجیتالی انجام میشود. آنطورکهمردمازاپهاونرمافزارهااستقبالمیکنند و از ویژگیهای آنها هم رضایت دارند، میتوان گفت که با افزایش تعداد این نرمافزارها و قابلیتهای جدید آنها هم میتوانند یکی از عوامل کاهش تقاضا در بازار سالنامههاباشند.

با همه این شرایط پاســاژها و مغازههای بهارستان امســال هم مثل ســالهای قبل به کارشــان ادامه میدهند، اما اینکــه اینبار چه ســودی در انتظار آنهاست را سفارشات روزهای باقی مانده تا آخر سال مشــخص میکند. روزهایی کــه میگویند: «کاش ورشکسته نشــویم.» هرچقدر کم اما باز هم سفارش میگیرند تا شرایط بازار تکانی بخورد، شاگرد مغازهها هم کاغذ روی دوششان میاندازند و سالنامهها را روی هم میچینند به این امید که ســال بعد هم سر کار بمانند.آنهاییهمکهزودترواردبازارهدیهویادبودهای جایگزین برای آخر سال شدند، این روزها حال بهتری دارند و تالش میکنند مشتریها را به سوی هدایای هدفمند ببرند. یادبودهایی که شاید درختی برایشان قطع نشده باشــد و تا ســال دیگر در قفسهها خاک نخورند یا پس از گذشــتن تاریخ انقضایشان خمیر نشوند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.