روستاگردي به شرط آگاهي

رئيس انجمن گردشگری كشور در گفتوگو با «شهروند»: جامعه محلی هم در گردشگری مسئوالنه نسبت به مسافر سهيم است اشكان بروج، فعال گردشگري در گفتوگو با «شهروند»: گردشگري روستایي هنوز آنقدري در ميان مردم ایران جا نيفتاده است

Shahrvand Newspaper - - جـامعه -

شهروند| درههاي ســبز، درياچه و رود پر آب، خانههاي كاهگلي، كپر، مضيف و دامهاي درحال چرا و يك صبحانه كامل با پنير و نان محلي؛ اينها تصوير يــك روز بهاري دور از هياهو و ترافيك شهر اســت. رفتن به روستا و دور بودن از خيابانهاي شلوغ و پر دود شهر، نقشه خوبي براي روزهاي تعطيلســال جديد اســت كه اگرچه رونق اقتصادي را در روستا رقم خواهد زد بايد با آگاهي گردشگران همراه باشد. روســتاگردي، جاذبه جديد توريستي است كه از چندسال قبل مورد توجه ايرانيها هم قرار گرفت. مردم به سمت كوير مرنجابرفتند،سفربهچشمههايبادابسورت،درياچهنئور اردبيل، درياچه چورت در اســتان مازندران، درياچه اوان در جاده پر و پيچ و خــم الموت و جزيرههاي جنوب مثل هرمز يا هنگام آنقدر تكرار شــد و تورهاي گردشگري براي ديدن منظرههايبكروزيبابهاينمناطقبهراهافتادامابعدازمدتي سر و صداي جوامع محلي و فعاالن گردشگري در آمد. قرار بود با ورود گردشگران به روستا، كمي هم به اقتصاد درحال ركود روستاييان كمك شود اما گردشگران بدون آگاهي از موقعيت منطقه و بايد و نبايدهاي سفر هر جا كه رفتند جز آلودگيهاي زيستمحيطي و تخريب ظرفيتهاي محلي، ناهنجاريهاييهمرقمزدندتاجاييكهمردمبرخيروستاها با نصب تابلوهايي ورود گردشگران را به منطقه زندگيشان ممنوعكردند.اويسكيانی،رئيسانجمنگردشگریكشور درباره اهميــت توجه به جوامع روســتايي بهعنوان مقصد گردشگري به «شــهروند» میگويد: «در بحث گردشگری مسئوالنه هميشه مهمترين سرتيتر سفر، احترام به جامعه محلی بوده و هست. مسافر بايد لذت توأم با احترام به ميراث ملموس و ناملموس و محيطزيست مقصد را در نظر داشته باشد. بنابراين بايد آموزش و فرهنگسازی از طريق رسانهها و انتقال شــاخصهای فرهنگی كدهای اخالقی مطابق با استانداردهای توسعه پايدار را به اقشار مختلف در دستور كار قرار داد.» او درباره اقدامات مردم محلي در مقابل گردشگران میگويد:«جامعهمحلیهمدرگردشگریمسئوالنهنسبت به مسافر سهيم است. بدان معنا كه وقتی كيفيت خدمات خود را به نوبه خود و در وسع بومی خود در بهترين كيفيت و با درجه بهداشــت باالتری عرضه كند قطعا به اين چرخه كمك كرده اســت. اين جاده دوطرفه است و در دوره زمانی متناوباينبدهبستانسالمباعثرونقگردشگریمیشود. همانطور كه مسافر بايد به قصد و نيت تجربهگرايی در قالب اجتماعی و فرهنگی سفر كند ميزبان هم بايد بداند اختالف فرهنگی مســافرش نهتنها باعث تضرر او نيست بلكه باعث افزايش و توسعه نگاه اوســت. اغلب اين مكانيزم به كندی پيشمیرودزيرادربرخیجوامعحالتگاردوتدافعیوجود دارد. اين مهم به دو دليل رخ میدهد. نخست اينكه ميزبان تجربهتلخیازحضورمسافراندرجامعهپيرامونشداشتهيا

جامعه ميزبان هنوز به ارزش افزوده حضور مسافر پی نبرده است.» كياني معتقد است اقداماتی كه میتوان در اين مواقع انجامدادآموزشوايجادفرهنگیصحيحاستتاازبنياناين روند صحيح پيش برود و توسعه يابد و برای اجتماع ميزبان و ميهمان ارزشآفرينی كند: «در گام نخست بايد مسافران در اين چرخه پيشتاز باشند و صحيح رفتار كنند و طبق الگوی معروف: سفركنند، لذت ببرند و احترام بگذارند. مردم بايد به مقصد مدنظر خود سفر كنند و خاطره خوبي برای ميزبان فراهمكنندتاميزبانبرایگامهایبعدیبتواندبانگاهخالقانه بهشكوفايیدرامرميهماننوازیصنعتیبرسد.اگرايناتفاق بيفتد اين چرخه به سالمت رشد خواهد كرد و ارگان نظارتی هم بستری برای تعالی دارد تا استانداردهای توسعه پايدار را پيادهسازیكند.» آموزشفرهنگگردشگريدرروستا قبلازمعرفيمقاصدگردشگري

بسياري از كارشناســان معتقد به اهميت فرهنگسازي قبل از معرفي مقاصد روســتاگردياند، مثل اشكان بروج، فعال و متخصص گردشــگری، جهانگردی، اكوتوريسم و هتلداری.اودرگفتوگوبا«شهروند»بهآسيبهايواردشده به مناطق روستايي از سوي گردشگران انتقاد كرد: «قبل از آنكهروستاهايگردشگريرابهمردممعرفيكنيمحتمابايد فرهنگگردشگريرابهآنهايادبدهيمتابدانندكهبايدضمن بازديدازاينمناطقازتخريبآنجلوگيريكنند.»اومعتقد است كه گردشگري روستايي هنوز آنقدري در ميان مردم ايرانجانيفتادهاستكهبتوانمناطقخوبوبكرگردشگري را به آنها معرفي كــرد: «رفتن به روســتا آگاهي خاصي را ميطلبد اينكه بدانيم زباله را در طبيعت جا نگذاريم، در هر جاييآتشروشننكنيم،هرچوبيهيزمنيستوشاخههاي درختــان را قطع نكنيم. براي كمك به اقتصاد روســتايي، خريدمان را حتما از اين مناطق انجام دهيم و غذاهاي سنتي آنها را بشناسيم و حتي مايحتاج يكي دو روزه خود را از آنها خريداري كنيم. در كوله فقط وسايل اوليه خود را بخريم. از جيغزدندراينمناطقخودداريكنيم،هنجارهايفرهنگي منطقه را رعايت كنيم، با مردم محلي ارتباط بگيريم و از آنها بهعنوانليدراستفادهكنيمچونآنهابهترمناطقگردشگري روستا را مي شناســند. براي آنها دستمزدي تعيين كنيم تا از اين طريق درآمدي هم كســب كنند اما از پرداخت مبالغ بيموردبهآنهاخودداريكنيم.»جزآگاهيكهبهگردشگران مربوط اســت، جوامع محلي هم بايد آمادگــي الزم براي پذيرايي از گردشگران را داشته باشند؛ موضوعي كه اشكان بروج هم درباره آن میگويد: «جامعه محلي هم بايد آمادگي داشته باشند تا گردشگري توسعه پيدا كند، صنايع دستي خود را معرفي و عرضه كنند، رســتورانها و مهمانسراهاي محلي را توسعه دهند.» او معتقد است كه تاكنون پروژههاي كمي براي فرهنگســازي گردشگران روستايي انجام شده اســت تا به توانمندي دو طرف، بينجامد: «هميشه اينطور بودهاستكهيكمقصدگردشگريمعرفيشدهاست،مردم رفتهاندآنجاتخريبكردهاندوبعدازفعاالنگردشگريبراي كمك به جوامع محلي رفتهاند تا وضعيت افتضاح را به صفر برسانند، بنابراين سازمانهاي غيردولتي براي گردشگري رشــد پيدا كنند تا بحث فروش و بازاريابي و غيره را به مردم ياد بدهند. از ســوي ديگــر، در حين اينكه تورهــا مردم را به اين مناطق ميبرند، آمــوزش و آگاهي دادن به آنها را هم آغاز كنند تا يادگيري از همين طريق نهادينه شــود.» اين فعال گردشگري تمام مشكالت را ناشــي از توسعه ناپايدار گردشگري میداند: «در سالهاي گذشته بهقدري گردشگر به ســوباتان در ارتفاعات اردبيل از ييالقهاي بينظير اين منطقه رفتند و كارهاي ناهنجار انجام دادند كه مردم آنجا گاليهمند شــدند. در جزيره هرمز همه جا پر از زباله است و تا گردن در آنجا چادر زدهاند. چشــمههاي باداب سورت از زيباترين مناطق گردشگري ايران با ورود گردشگران به آن، آســيب ديد. با ماشين روي ســازههاي آن تردد كردند، در حالي كه سالها زمان ميبرد تا هر ميليمتر از رسوبات آهكي درستشود.درياچهچورتكياشهروساريو۰۱كيلومتری روســتای چورت هــم همينطور، مردم آنقدر در آنجا چــادر زدند و تردد كردند كه مردم محلي، درياچه را بســتند و گفتند ديگر مردم را راه نميدهيم.» او از كوير مرنجاب هم نام برد كه گردشگران طبيعت آنجا را از بين بردهاند: «بوتههاي منطقه را از جا درآوردهاندوبابيدقتيحيواناتيمثل قوچوماركهبراياكوسيستمآنجاست را زير ميگيرند. همه اينها باعث شده است تا جوامع محلي در اين مناطق ناراحت شــوند و در مواردي حتي از ورود گردشــگر به روستا جلوگيري كنند،بنابراينحتمابايددرابتداآداب گردشگريرابهمردميادبدهيموهمينطوربهجوامعمحلي هم آموزش بدهيم.» بروج معتقد اســت كه در گردشگري جوامع روســتايي عوامل اجتماع، اقتصاد، فرهنگ و محيط زيســت با يكديگر در ارتباط هستند و اگر اجتماع، فرهنگ و محيط زيســت اين مناطق آســيب ببيند، اقتصادي هم نخواهدبود.اميربهادرخلخالی،راهنمایگردشگریهمالبته همين اعتقاد را دارد كه بايد به گردشــگران و جوامع محلي آموزشهايالزمراداد:«گردشگرانبايدحداكثردرآمدزايي را براي روستاييان داشته باشند، اما به اين موضوع هم توجه كنند كه نوع پوشــش و برخورد با روستاييان بايد به نحوي

باشدكهآنهارااذيتنكند،چونمردمزنجانمذهبيهستند وخيليرويمسائلاعتقاديحساسيتدارند.» بهكدامروستاهاسفركنيم؟

ادامه گزارش اما گفتن از همان مناطق بكر و دستنخورده روستايياستكهبرخيفعاالنگردشگرياطالعاتآنرادر اختيار«شهروند»گذاشتهاند.

روستاهاي زنجان: روســتاي قوزلوي زنجان در جاده تكاب به تخت ســليمان، بهاری ديدني دارد و داراي تاريخ و زمينشناسي نابي است. خانههاي اين روستا مانند ماسوله پلكاني است و سقف يك خانه، حياط خانه ديگري است. اين روستا منظرهاي ناب با درهاي سرسبز دارد كه كوچههاي آن هم ماشينرو نيست و مردم در آن از هيزم و سوختهاي حيواني استفاده ميكنند.«شيت»روستايیدربخش شمالي اســتان زنجان است. فاصله اين روســتا تا مركز استان نزديك به 62۱ كيلومتر اســت. در اين روستا غار شــگفتانگيزي وجــود دارد با افســانههايی گوناگون و شــنيدنی. روستای شيالندر يا چيالندر هم در ۴6كيلومتری شــهر زنجان اســت؛ روســتايي كه بعد از روستای تهم و روستای علیآباد با معماری پلكاني ساخته شده اســت. جاده منتهی به اين روستا جاده زنجان- طارم است و البته بعد از سد تهم و روستای تهم با يك جاده فرعي خاكي به آنجا خواهيد رسيد؛ روســتايي كه پر است از آبشارهاي فراوان. روســتای درسجين در 5۱كيلومتری شرقی ابهر در اســتان زنجان قرار دارد. اين دهستان قدمت چندصدساله داشــته و از پنج طايفه اصلی و بزرگ تشكيل شده است كه هر كدام در گذشته دارای بزرگانی بودند كه اداره ده بر عهده آنهابود.

روســتاي زنجيره عليا: ايــن روســتا از توابع بخش مركزي شهرســتان چرداول و در 8كيلومتري شمال شهر سرابله و ۰۴كيلومتري مركز اســتان ايالم است. اين روستا يكي از روستاهاي قديمي و بزرگ استان ايالم است و تنگه باستاني زنجيره و امامزاده پيرحسين از آثار و يادمان تاريخي و مذهبي آن بهشمار ميرود. تنگه زنجيره در دوران گذشته اهميت سوقالجيشــي داشــته و هنگام حمالت دشمنان بهعنوان مكاني جهت موضعگيري دفاعي مورد اســتفاده قرار ميگرفته اســت. قدمت اين روســتا به بيش از دو قرن مي رسد. چشمههاي دره باالدست روستاي زنجيره عليا از ديگر جاذبههاي طبيعي روستا بهشمار ميرود كه در بهار و تابستان به محل مناسبي براي استراحت و گذراندن اوقات فراغت گردشگران تبديل شده است. صنايع دستي روستاي زنجيره عليا شــامل انواع قالي، گليــم و جاجيم در طرحها و رنگهاي متنوع اســت كه توســط زنان و مردان روستا بافتهميشود.

روستایدرک:روستايیكهدارايپاکترينساحلايران است كه هم ساحل ماسهای و هم صخرهای دارد. آب شيرين اين مجموعه در چند قدمی آب شــور دريا از دل چاهها سر برآورده است. روســتای درک زرآباد كه به دليل نزديكی به منطقه آزاد چابهار به روستای درک چابهار هم معروف است، در ۰7۱كيلومتری جنوب چابهار، در امتداد سواحل دريای مكرانو۰۱كيلومتریزرآبادقراردارد.

روستای هجيج: روســتای هجيج از شــمال غرب و جنوب به كوهستانهای كوساالن و شاهو محدود و ارتفاع آن از ســطح دريا ۰79 متر است. اين روستا اقليمی معتدل و كوهستانی دارد و رودخانه ســيروان از نزديكی اين روستا میگذرد. وجود امامزاده سيد عبيداهلل از فرزندان امام موسی كاظم، معروف به كوســه هجيج بيانگر اين است كه روستا سابقه تاريخی زيادي دارد چون قدمت مقبره سيد عبيداهلل حدود۰32۱سالاست.

روســتای لیلی پوت (ماخونيک): يكــی از هفت روستای شگفتانگيز جهان اســت و به لحاظ شهرت آن به شــهر «لیلیپوتها»، جذابيتهــای حيرتانگيزی دارد. ماخونيك اسم روستايی اســت كه در دهستان درح بخش مركزی شهرستان سربيشه اســتان خراسان جنوبی واقع شده است. مهمترين ويژگی اين روستا بافت قديم آن است كه در بافت قديم خانههای محقر خشتیگلی بدون حياط

و ايوان و پنجره و كيپ تا كيپ هم ساخته شدهاند كه هنوز بعد از گذشت سالها برخی از اهالی اين روستا در اين خانهها زندگی میكنند. بافت مسكونی روستا در دامنه تپه و خانهها بهطور فشرده به هم و در گودی زمين ساخته شده است، كف خانه حدود يك متر از ســطح زمين پايينتر است و درهاي كوتاهي دارد كه بايد برای رفتن به داخل خانهها دوال شــد. هيچ سابقه تاريخي مكتوبي درباره اين روستا وجود ندارد و تنها «كلنل چارلز ادوار دبيت» در كتاب سفرنامه خراسان و سيستاندردورهناصرالدينشاهبهتوصيفمنطقهماخونيك پرداختهاست.

روستای«واریانكرج»: اين روستا در بخش شرقی سد امير كبير (كرج) و در حــدود 25 كيلومتری از ابتدای جاده چالوساستكهدورنمایزيبايیازجادهكرج-چالوسدارد. اينروستاقبلازاحداثسدكرجدربستركنونیدرياچهسد كرج قرار داشت. روستاي واريان با درختان سرسبز، آبشارها، جويبارها، رودهــاي كوچك روان، چشــمههاي گوناگون جوشــان، گلهاي زيبا، پروانههاي رنگــي، جيرجيرکها، كوههاي پيرامون، گياهــان دارويي، طبيعت دلانگيز، آب و هواي خنك و روانبخش منطقهاي گردشگري و توريستي براي آســايش و اســتراحت خانوادههاي ايرانــي به ويژه كرجيهاست.

روستای «وركانه»: اين روستا در ۰2كيلومتری همدان اســت. كوچههای ســنگی و معماری خاص، اين روستا را در ليست روســتاهای گردشــگری ايران جای داده است، سنگهای الشــه عالوه بر پی منازل در بخشهای بيرونی ازجمله ديوارها، بدنه خانهها و حتی سنگفرش كف كوچهها بهعنوان عنصر غالب، زيبايی به روستا داده است. جالب است بدانيد پروفسور موسيوند، نخستين سازنده قلب مصنوعی جهان در روســتاي «وركانه» به دنيا آمده اســت. روستای «وركانه» اين روزها قربانی نوسازیهای غيراصولی تاريخ و معماریاش اســت. اگر راهی اين روستا شويد در همان بدو ورود با مشكالتی چون توقفگاه گردشگر و پاركينگ مواجه خواهيد شد و اين گوشــهای از نداشتههای «وركانه» است، اما با همه اين حرفها روستای سنگی «وركانه» حرفهای بسياریدرحوزهگردشگریبرایگفتندارد.

خلخالی،راهنمای گردشگریدرگفتوگوبا «شهروند»:گردشگرانباید حداكثردرآمدزایيرابراي روستایيانداشتهباشند

قبلازآنكهروستاهاي گردشگريرابهمردممعرفي كنيمحتمابایدفرهنگ گردشگريرایادبدهيم

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.