«نفتسیرتی» ایرانی

Shargh - - اقتصاد -

به همين دليل باید به جای نفت به رفتار نفتی اشاره کرد که من آن را «نفتســيرتی » مینامم. نفتسيرت صفت ملتی اســت که بــا تمام وجود و در ســطوح مختلف دچار رفتارهای نفتی شــده اســت )البته در هر جامعهای افراد ویژه و اســتثنا وجود دارند و تمام کشــورهای نفتخيز هم ضرورتا به نفتسيرتی مبتلا نشدهاند(. دوباره به مجسمه «بدون عنوان » نگاه کنيد. مغــز این پيکره به نفت مبتلا شــده! وقتی مغز ملتی به نفت مبتلا میشــود، حجمش کوچک ميشــود و بخــش خــلاق آن از کار میافتد. نفتفروشــی یا خامفروشــی منابــع زیرزمينی و خــدادادی اوج هنر چنين ملتی اســت که آن هم بــه خلاقيت و نوآوری نياز ندارد. فکر و ذهن نفتســيرتان، پيداکردن راهی برای دســتيابی به بخشی از پول فروش نفت است تا با آن پول دســت به خرید بزنند و از این رهگذر کمی شاد شوند. پول نفت در عمل صرف خریدِ آفریدههای ملتهای دیگر میشود. ملتهایی که به دنبال رقابت و کسب ثروت از راه نوآوری هستند و هر روز محصولی جدید و بهتر روانه بازار میکنند. شــادی نفتسيرتان زودگذر است، چراکه محصولات خریداریشده قبلی به ســرعت کهنه میشــوند و آنها بایــد دوباره پولی دستوپا کنند تا محصولات جدیدتر را بخرند و حظی کوتاه ببرند. روز از نو! درســت مانند معتادان به مواد مخدر که با تزریقهای پياپی افيونی، به تدریج عملکرد مغــز و دیگر اعضای بدن خــود را مختل میکنند. به دســتها و پاهــای ضعيــف پيکر مجســمه «بدون عنــوان» هم بنگرید. این دســتوپاها توان ســابق را ندارند و نمیتوانند شکم فربه و سيریناپذیر این پيکر نامتقارن را حمل کنند. در دنيای امروزی که کشورهای پيشرو به اتکای نوآوری کسب قدرت و ثروت میکنند، فرجام نفتسيرتی دلهرهآور است. باید برای رهاشدن از این بيماری ملی تدبير و حرکتی کرد. بیشــک این رهایی کاری بس دشوار و پيچيده خواهد بود و توجه به نکات زیر را میطلبد: نخســت اینکه نفتسيرتی تنها به دولتمردان و طراحان اقتصادی ایران محدود نمیشــود و متأسفانه مشــکل جدیتر و ریشهایتر است. بســياری از ساختارها، نهادها و افراد کشور به گونه حاد این بيماری گرفتار شــدهاند. نفتســيرتی به الگوی رفتاری غالب بســياری از خانوادهها تبدیل شده و به درون خانههای ما ایرانيان راه یافته است. دوم اینکه تبلور رهایی از نفتســيرتی نه در سخنان سياستورزان و سياســتمردان که در رفتار والدین ایرانی در درون خانــواده خواهد بود. والدینی که به جای افتخار به نوآوریها و آفریدههای خود به خرید فلان کالا با فلان برند تفاخر کرده و میکنند، فرزندان خود را از کودکی در معرض این بيماری مهلک قرار داده و میدهند و این بيماری را از نسلی به نسل بعد منتقل میکنند. ســوم اینکه نفتسيرتی در دورهای صدساله در این کشور ریشــه دوانيده و چند نسل را به آرامی مبتلا کرده است. زدودن این بيماری که در تکتک سلولهای این پيکر نفوذ کرده، کاری نخواهد بود که خودبهخود یا یکشــبه حاصل شود. چهارم اینکه مدیران نفتســيرت که بنياد تفکر و تجارب دو تا سه دهه مدیریت آنها نفتی است، نمیتوانند برای درمان نفتسيرتی ملی نسخه مؤثری بپيچند. پنجم اینکه برای رهایی از نفتســيرتی باید اســطورههای جمعــی و ذهنی ایرانيان را تغييــر دهيم و کليد این کار بيش از سياســتگذاران و قانونگذاران در دست داستانسرایان و خالقان آثار ادبی و هنری است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.