ریسک بازی با ارقام شاخصهای اقتصادی

Shargh - - اقتصاد - مستوره اشراقی پژوهشگر اقتصادی

گفتوگو از شــرایط اقتصــادی کنونــی و ارائه سیاســتهای راهگشــا دراینباره آنقدر شعاری و کوچهبازاری شــده است که بهسختی میتوان با آن برخورد تخصصی کرد، اما دراینمیان برخی سؤالها هنوز بیجــواب ماندهاند. سیاســتهای اقتصادی ایران مدتهاست از ســندرم افراطگری رنج میبرد، ســالهای طولانی درگیر سیاســتهای انبســاطی حسابنشــده و چــاپ بیرویه و بیپشــتوانه پول و در نهایت تــورم مارپیچی فزاینــده بودیم به طوری کــه پول ملیمان به پول داغ تبدیل شــده بود، رکود مزمــن گریبان تولید را گرفته بــود و چندنرخیبودن ارز و نوســانات گاهبــهگاه و برنامهریزیشــدهاش محملی بود برای جبران کسری بودجههای گزاف و نتیجهاش تضعیف پول ملی، کاهش قدرت خرید و فقیرترشدن صاحبان درآمدهای ثابت بود؛ سیاستی که منجر به ایجاد بیثباتیهایی در اقتصاد شــد که چنانکه افتد و دانید، اقتصادمان را به آنجا رساند که از ســالهای 1390 به بعد به تعمیق رکود انجامید. دولت اخیر اما صرف نظر از دســتاورد عظیم توفیق در حل مسائل حوزه سیاســت خارجی که بهحق از آن بهعنوان «یارانه سیاست خارجی به اقتصاد» یاد میشــود و نمیتوان نادیدهاش گرفت، از ابتدا بنای کار را بر کنتــرل تورم و متوقفکردن سیاســتهای انبســاطی گذاشت. به نظر میرسید همه چیز خوب پیش میرود و بالاخره بعد ســالها وقت آن رسیده که اقتصاد مــا هم طعم ثبات و آرامش را بچشــد، غافل از اینکه رکود دامنهدار ســایهانداخته بر تولید و صنعت کشــور در مرحلهای بحرانیتر از تورم بود. همه اندیشمندان حوزه اقتصاد به اتفاق اذعان دارند که بــرای خروج از رکــود باید به گونــهای تقاضای کل را تحریــک کرد؛ اتفاقی که بــه دلیل تصمیمات ضدتورمی دولت نیفتاد و سالبهســال رکود صنایع مختلف و بخش مسکن را ریشهدارتر کرد و به دیگر بخشهای اقتصاد سرایت داد، تورم اما هم از سوی سیاســتهای کنترلی و هم به دلیل عمق رکود روند کاهشی در پیش گرفت؛ اتفاقی که محصول شرایط موجود و دستاوردی بود که در زمانی که نباید اتفاق افتاد. اینهمه که ذکر شــد دو گونه برخورد افراطی با شرایط تورمی در سالهای مختلف بود که در هیچ یــک از موارد نیــز نتیجه دلخواه را در پی نداشــت. این روزها اما آنچه درآســتانه انتخابات میشــنویم نهتنها پاسخگوی چرایی شرایط موجود نیست؛ بلکه نگرانکننــده و تأملبرانگیز اســت. بــه نظر نگارنده همچنــان که در یادداشــتهای قبلی )شــرق- 20 بهمن 1395( اشاره شــد، موقعیت کنونی حساس و تعیینکننــده بــوده و بازی با ارقام شــاخصهای اقتصادی برای رســیدن به چشمانداز مطلوب بیش از آنکه نتیجهبخش باشــد غیرحرفهای و کلیشهای مینماید. به نظر میرســد قیمتها از چند ســو در حال تقویتشــدن هســتند، نا آرامیهــای منطقه موجبات افزایــش قیمت نفت را فراهــم کرده که به خودی خود تورمزاســت و در اولین فرصت بازار مسکن را تحریک میکند که اگر انرژی ذخیرهشده در پنج سال گذشته یکباره تخلیه شود، کنترل آن در عمل غیرممکن میشود، روشهای رفع بحرانهای اخیر بانکی که دیگر گریزناپذیرند، همگی تورمزا هســتند و در کنار همه اینها، سیاســتهای انبســاطی دولت همچون گسترش اعتبارات بانکی، افزایش سهبرابری یارانــه نیازمنــدان، افزایش درآمدهــای کارمندان و بازنشستگان و... با اینکه تلاش میشود بیشتر رویکرد توزیع درآمدی داشته باشند، همگی فینفسه تورمزا هستند و از آنجا که اقتصاد در حال رکود فعلی، تشنه و منتظر این موقعیت اســت؛ ضریبهای فزاینده با سرعتی غیرقابل تصور عمل میکنند و بیم آن میرود ســکان کار از دست سیاســتگذاران اقتصادي رها شود. ایران این روزها سیاستگذاری معتدل، مطمئن و ریسکپذیر میخواهد که بیش از هر چیز به منافع ملی بیندیشد. شاید آنچه برخی از اقتصاددانان از آن بهعنوان «جای خالی سیاســتهای بلندمدت برای کسب منافع درازمدت ملی» یاد میکنند مؤید همین ملاحظات و نگرانیها باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.