ایسوالت گز ش11ماههبا کمهرزا زمبیلییار کاهشو ۲3دمرردصسدمراهه سارقنارمیک وددل/جصد( یک هدولت ضعیت بودجه عمبو عملکرد 11ماهه 1394

Shargh - - اقتصاد - سعیده شفیعی پژوهشگر اقتصادی

بانک مرکزی در جدیدترین بهروزرسانی آماری خود، گزیده آمارهای اقتصادی 11ماهه ســال 1395 را منتشر کرد. نشــریه گزیــده آمارهای اقتصادی شــامل خلاصه داراییها و بدهیهای سیســتم بانکی و نیز شامل ارقام عمده پولی و اعتباری و تســهیلات اعتبــاری بانکها و مؤسسات اعتباری به تفکیک عقود اسلامی است. بخش «تراز پرداختها» در این نشــریه شــامل جداول موازنه پرداختهــا، صادرات غیرنفتی و واردات کشــور، ارزش صــادرات غیرنفتی، آمار بدهیهــای خارجی )تعهدات بالفعل( کشــور و نیز متوسط ماهانه نرخ فروش دلار در بازارهای بینبانکی و آزاد است.

بخش «مالی و بودجه» نیز شــامل جداول وضعیت بودجــه عمومی دولــت، درآمدهای مالیاتــی دولت و واگذاری و تملک داراییهای مالی است. همچنین بخش «بازار ســرمایه» شــامل جداول شــاخصهای فعالیت بورس اوراق بهادار تهران، شــاخصهای بازار سهام به تفکیک صنایع، عرضه ســهام از سوي بخش عمومی و بانکها و خلاصه وضعیت اوراق مشــارکت اســت. در یادداشــت حاضر به بررســی وضعیت بودجه عمومی دولــت، درآمدها، هزینهها و کســری بودجــه پرداخته میشود. ارقام منتشرشده نشان میدهد در 11ماهه سال گذشته کسری بودجه دولت با کاهش ۷0هزارمیلیاردی مواجه شده است که دستاورد خوبی برای دولت یازدهم به شمار میرود.

درآمدهایدولت

بهطورکلی درآمدهــای دولت در اقتصاد ایران به ســه بخش درآمدهای نفتی، درآمدهــای مالیاتی و سایر درآمدها تقسیم میشود که در چند دهه گذشته بخــش عمده این رقم مربوط بــه درآمدهای حاصل از صادرات نفت و گاز بوده اســت. نکته جالبتوجه این است که با تشــدید تحریمها و به تبع آن کاهش درآمدهــای نفتی، ســهم درآمدهــای مالیاتی از کل درآمدهــای دولــت افزایش یافت؛ به طــوری که در سال گذشته ســهم درآمدهای مالیاتی از درآمدهای نفتی پیشــی گرفت. بر اســاس گزارش بانک مرکزی از وضعیت بودجه دولت در 11ماهه ســال گذشــته، درآمدهــای مالیاتی 48.2 درصــد، درآمدهای نفتی 33.8 درصــد و ســایر درآمدها 18.1 درصــد از کل درآمدهای دولت را تشکیل دادهاند.

درآمدهایمالیاتی

بر اســاس گــزارش بانــک مرکــزی، کل درآمدهای 11ماهــه دولت در ســال گذشــته بالغ بر هــزارو ۷۷8 میلیارد ریال بوده اســت که حدود 2۷ درصد نسبت به مدت مشــابه سال قبل رشد نشــان میدهد. با توجه به رقم مصوب بودجه 11ماهه 1395، حدود 82 درصد کل درآمدهای دولت در این مدت تحقق یافته است. بخش عمده افزایــش درآمدهای دولت )معادل 48.2 درصد( به رشــد درآمدهای مالیاتی دولت برمیگردد که با 31.1 درصد رشــد، از ۶53 هزار میلیارد ریال در 11ماهه سال 1394 به 85۶ هزار میلیارد ریال در 11ماهه سال گذشته رسیده اســت. نکته درخورتوجه دیگر اینکه درآمدهای مالیاتی نســبت به رقم مصوب بودجــه 11ماهه تحقق 90درصدی داشــته است که به نسبت سهم قابلقبولی محسوب میشود.

بر اســاس گــزارش بانــک مرکــزی، از مجموع کل درآمدهای مالیاتی، 422هزارو 500 میلیارد ریال )معادل 49 درصــد( مربوط به «مالیات مســتقیم » و 33 4هزارو 900 میلیارد ریال )معادل 51 درصد( مربوط به «مالیات غیرمســتقیم» بوده اســت. در یک تعریف کلی، مالیات مستقیم از درآمد، دارایی و سایر عواید اشخاص حقیقی یا حقوقی و مالیات غیرمستقیم از مصرف کالاها و خدمات دریافت میشود.

سهمپایههایعمدهمالیاتی

«مالیات اشخاص حقوقی» (مالیات بر شرکتها( که بخشی از مالیات مستقیم است، با 2۶۷هزارو 900 میلیارد ریال به تنهایی 31 درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور در مدت مذکور را تأمین کرده است.

همچنین «مالیــات بر ارزشافــزوده» VAT() - که ذیل مالیات غیرمستقیم قرار میگیرد- با 18۶هزارو 500 میلیارد ریال حــدود 22 درصد از کل درآمدهای مالیاتی را تشکیل میدهد.

در چنــد ســال اخیر با توجــه به رویکــرد دولت در افزایش این پایه مالیاتی، رشــد وصولی آن درخورتوجه بوده اســت. در مجموع، این دو ســرفصل 53 درصد از کل وصولی مالیاتهای کشــور در 11ماهه سال 1395 را تشکیل دادهاند.

درآمدهاینفتی

درآمدهای نفتی در سرفصلهای جدید بودجهنویسی به «واگذاری داراییهای ســرمایهای» تبدیل شده است زیــرا فروش منابع نفــت و گاز درواقع فروش و واگذاری ثروت و ســرمایه ملی اســت که باید به سرمایه دیگری تبدیل شود.

با اجرائیشدن برجام از ابتدای ژانویه 201۶ )دیماه 1394(، صــادرات نفت ایــران و به تبــع آن درآمدهای حاصل از آن به میزان درخورتوجهی افزایش پیدا کرد اما این افزایش بیشــتر در سال 1394 نمود یافت؛ زیرا دولت بخشــی از درآمدهای نفتی سال 1395 را زودتر از موعد در پایان ســال 1394 از بانک مرکــزی دریافت کرد ولی دلارهای نفتی را در ابتدای ســال 1395 به بانک مرکزی پرداخت کرد.

از این رو افزایش درآمدهای نفتی سال 1395 چندان

درخورتوجه به نظر نمیرسد. بر اساس گزارش 11ماهه بانک مرکزی، درآمدهــای حاصل از صادرات نفت و گاز در این مدت به ۶00 هزار میلیارد ریال بالغ شد که نسبت به 11ماهه ســال 1394 ، 18.۶ درصد رشد نشان میدهد اما تنها توانسته است 83 درصد بودجه مصوب 11ماهه را محقق کند.

سایردرآمدها

این سرفصل شــامل درآمدهای ناشی از کمکهای اجتماعــی، درآمدهــای حاصــل از مالکیــت دولت، درآمدهــای حاصــل از فــروش کالاهــا و خدمــات، درآمدهــای حاصل از جرائم و خســارات و درآمدهای متفرقه به ریال است. بر اساس گزارش بانک مرکزی، در مجموع 321 هزار میلیارد ریال از درآمدهای دولت را در 11ماهه سال گذشته تشکیل داده است که معادل 18.1 درصد از کل درآمدهای دولــت و ۶5 درصد از بودجه مصوب 11ماهه است.

هزینههایدولت

هزینههای دولت شامل دو سرفصل کلی هزینههای جــاری و عمرانی اســت کــه در ســرفصلهای جدید بودجهنویســی «تملک داراییهای سرمایهای» به جای هزینه عمرانی، جایگزین شــده است. هزینههای دولت در 11ماهه سال گذشــته بالغ بر هزارو 9۷1 میلیارد ریال برآورد شده است که این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن 1۶.2 درصد رشــد نشان میدهد و معادل ۷9 درصد بودجه مصوب 11ماهه است. حدود 91 درصد از این رقم مربوط به هزینههای جاری و 9 درصد مربوط به هزینههای عمرانی بوده است.

هزینههایجاری

هزینههــای جاری ارقامی ماننــد جبران خدمات کارکنان و بازنشستگان دولت، کمکهای بلاعوض و هزینههایی از این دست را شامل میشود. بر اساس گــزارش بانک مرکــزی، هزینههای جــاری 11ماهه دولت معادل هزار و ‪۷ 58‬میلیارد ریال بوده اســت که نســبت به ســال 1394، حدود 20 درصد رشــد داشته و 91 درصد رقم مصوب بودجه 11ماهه است.

هزینههای عمرانی

هزینههای عمرانی مشتمل بر هزینههای اجرای پروژههای اقتصادی، زیرســاختی و توســعهای در سطح کشــور اســت و درواقع ماهیتی توسعهای دارد. در 11ماهــه ســال 1395، رقــم هزینههــای عمرانی با حدود 12 درصــد کاهش به 185هزارو 900 میلیارد ریال رســید. این رقــم تنها 35 درصد رقم بودجه مصوب 11ماهه را تشــکیل میدهد که نکته چندان مثبتی در کارنامه مالی دولت به شمار نمیرود.

کسری بودجه

تعادل و انضباط مالی دولت یکی از شاخصهای مهــم اقتصاد کلان اســت کــه به طور مســتقیم و غیرمستقیم بر ســایر شــاخصها اثرگذار است. این شــاخص از تفاضل درآمدها و هزینههای دولت به دســت میآید که در صورت مثبتبــودن، دولت با مازاد بودجه مواجه اســت و در صورت منفیبودن، کسری بودجه وجود دارد.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.