ایمنی در گودبرداری

Shargh - - یادداشت - حسین احمدی*

توجــه به اصــول و مبانی ایمنــی در کارگاههای ســاختمانی با رویکرد ایمنی در گودبرداریهای شــهری، در شــرایطی که سالانه تلفات جانی و مالی بســیار تکاندهندهای به دلیل گودبرداریهای غیراصولــی رخ میدهد، حائز اهمیت اســت. از آنجایی که ایمنی در وهله اول مخاطبش انســان اســت، به میزانی که در جامعهای جــان انســانها ارج و بها مییابد، این واژه نیز بهــا یافته و از درجه اهمیت اعتبار برخوردار میشــود. بشــر امروز رفتهرفته به جایگاه ایمنی در محیط زندگی و کار پی برده و برای حفظ آســایش و روان خویش بهشدت به آن محتاج است. ایمنی safety() در هر زمینهای اعم از پزشــکی، صنعت و مواردی از این قبیل بهعنوان شاخهای از علم شــناخته شده اســت و به تجزیه و تحلیل عوامل مخاطرهآمیز میپردازد و راهکارهای کنترل و کاهش آنرا پیگیری میکند. ایمنی اگرچه ممکن اســت به طور صــد درصد و مطلق حاصل نشــود، ولی وضعیتی اســت کــه در آن میزان خطرپذیری، ارزیابی شــده و حدود قابل قبول آن شناســایی و برای رهایی و پیشگیری از خطرات احتمالی، نســبت به آن برنامهریزی و تمهیداتی معمول میشــود. اما بیتردید مســئولیت عمده ایمنسازی محیط کار و رسالت ایجاد باورپذیــری در این مهم؛ مســتقیما بر عهده مدیران ســطوح عالی نهادها و سازمانهای ذیربط است.

مبحــث ایمنی در گودبــرداری از منظر شهرســازی و حرکت به سمت توسعه شهری و نیاز مبرم به بهرهبرداری از فضاهای زیرزمینی چه برای ایجاد شــبکههای ارتباطی و حملونقلی درونشهری در مورد احداث راهها، تونلها و ساخت و توسعه مترو به منظور جذب ترافیکهای ســنگین رویزمینی، چه در مورد استفاده از تراکمهای زیرزمینــی و احداث طبقات پارکینگ جهت تأمین توقفهای موقتی وســائط حملونقل درون و برونشــهری، امروزه برای بشــر امری اجتنابناپذیــر بوده و اولین گام در این مســیر طراحــی و عملیات اجرای مهندســی دقیق و به صورت ایمــن گودبرداریها، حفاری و خاکبرداریهای پروژههای ســاختمانی و عمرانی اســت. از همین منظر شــاید بتوان بــه طور قطع گفت رویکرد بــه ایجاد تراکمهای رویزمینی ازجمله خیابان و آزادراههای طبقاتی در کلانشهرهایی نظیر تهران حرکتی بهغایت انحرافی است.

بنابرایــن ارتقای جایــگاه ایمنســازی در پروژههــای عمرانی درونشــهری در راســتای توســعه پایدار و تأمین رفاه و آســایش شــهروندان بدون داشــتن دلهــره و تلفــات و آزارهای ناشــی از همجــواری و تردد در محاذات پروژههای توســعه شــهری امری ضــروری و اجتنابناپذیــر اســت. در مباحث مربوط بــه مقررات ملی ســاختمان درخصوص اهداف و توصیههای ایمنی بهدرستی به موضوعاتــی نظیر: تأمین ایمنی، بهداشــت، ســلامت و صرفه اقتصــادی فرد و جامعــه، ارتقــای کیفیت و افزایــش عمر مفید ســاختمان، حاکمیت قانون و الزامآوربودن مقررات اشاره شده و از همه مهمتر اینکه توجه شــود مقررات تدوینشده به خودی خود متضمن کیفیت ســاختمانها نیســتند، بلکه ایجاد نظامی کارآمد برای اعمال و کنترل این مقررات و نظارت مستقیم و عالی ضروری اســت. به قول وزیر محترم راه و شهرســازی، اگر مفهوم کنترل را از قانون نظام مهندســی و کنترل ساختمان حذف کنیم، وجود این قانون بیهوده و عبث میشود.

گودبرداری عمیق ســاختمانها بهویژه در بافت موجود شهری همیشــه از دغدغههای ذهنی مهندســان بوده است. به طوری که مصالح و زمان صرفشــده برای پایدارســازی ایمن دیواره گودهای عمیق، ممکن اســت هزینههای قابلتوجهــی را بر پروژهها تحمیل کنــد. بهاینترتیب مهندســان متعــددی در دهههــای اخیر روی روشهای گودبرداری و مســائل فنی و اجرائی مربوط به آن تحقیق کــرده و بســته به شــرایط مختلف پــروژه، راهکارهــا و روشهای خاصــی را تجربــه کرده و آنهــا را در جامعه مهندســی منعکس کردهانــد. ازهمینرو توجه به رویکرد کشــورهای توســعهیافته در زمینــه صنعتیســازی، ارتقای جایــگاه صنعتیســازی در صنعت احداث ازجمله ایجاد توســعه صنعتی در روشهای پایدارســازی گودبرداریها امری واجب به نظر میرسد.

از طرفی طراحی و اجرای روشهای گودبرداری و پایدارســازی جدارههای گودها در مناطق شــهری، خاص افراد باتجربهای است که نهتنها اشــراف بر تئوری روشهای مذکــور دارند، بلکه از لحاظ اجرائی مشکلات آنها را نیز تجربه کردهاند. گودبرداری از این جهت که «عدم قطعیتهای بسیاری در شناسایی شرایط تحتالارضی هر ســاختگاهی» وجود دارد و به طور کلــی در طراحی آن با مصالح غیرهمگن با مشخصات متغیری روبهرو هستیم، کاری بس پیچیده و دشوار است. بهاینترتیب لازم است در هر مورد روشهایی اتخاذ شود که ضریب اطمینان قابلقبولی را در مقابل خطرات گسیختگی و ناهنجاریهای ژئوتکنیکی داشته باشد. هرچند ممکن است هزینه بیشتری از این بابت بر پروژه تحمیل کند.

*کارشناس رسمی دادگستری عضو انجمن مهندسی ژئوتکنیک ایران

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.