نگهبان منزلت دانشمندان ایرانی

Shargh - - علم - محمدرضا دستوراني

بیتوجهــی به اعتبــار و منزلت دانشــمندان ایرانــی در کنگره بینالمللــی ریاضیدانان )که از 16 تا 26 آگوســت ســال 1966 در مســکو برگزار شد و در نتیجه آن در جزوه چاپی فهرست کشورهای شــرکتکننده و جزوه متمم آن، نامی از ایران به چشم نمیخورد(، موجب شد تا آقایان «ابوالقاسم غفاری» و «وازگن آوانسیان» باوجود حضور در کنگره یادشــده به عنوان نمایندگان ایران معرفی نشوند و عملا نام کشورمان در کنگره یادشــده در هیچ گوشهای ثبت نشود. این امر نیز واکنش دکتر «مصحفی» را به همراه داشــت و ایشان در ســرمقاله یکان در اردیبهشــت 1346 ناراحتی خود را از انجام این عمل با نوشته زیر ابراز کرد: آیا برای مقامات علمی ایران این امکان وجود نداشت که موجباتی را فراهم آورند تا استادان مذکور )آقایان غفاری و آوانســیان( که به احتمال قریب به یقین با هزینه شخصی در کنگره شــرکت کردهاند، به عنوان نمایندگان ایران معرفی شوند؟ و نگذارند دو شــخصیت مشــهور ایرانی در زمره شخصیتهایی از کشورهای دیگر به حساب آیند؟

از سوی دیگر و در پی موفقیت اجرای آزمایشی برنامه «ریاضیات جدید» در کشــورهایی که به این کار دســت زده بودند، استاد انتقاد خود را متوجه عدم آشــناکردن دبیران شاغل و تربیت دبیران آینده براســاس برنامههــای «ریاضیــات جدید» کرده و شکســت برنامه تنظیمی هندســه دبیرستانی به علت عدم آشــنایی دبیران با روش اجــرای آن را یادآور شــدند. در پی تشــکیل وزارت علوم در ســال 1346، اســتاد بنای وزارت علوم را عمارتی رفیع در دست ساختمان دانســت که مســلما بایســتی پیریزی آن نیز در خور و شأن چنان رفعتی میبود. همچنین بــه منظور افزایش اعتبار و حیثیت علمی کشور، خواستار تأســیس آکادمی علوم شد که زمینهای برای جلب دانشــمندان ایرانی مقیم خارج از کشور و تشویق جوانان بااستعداد به پژوهشهای علمی باشد. متأسفانه بیتوجهی وزارت آموزش و پرورش وقت و نیز وزارت علوم به انتقادها و پیشــنهادهای استادان صاحبنظری مانند زندهیادان دکتر «هشــترودی»، دکتر «بیرشک»، استاد «شهریاری»، دکتر «مصحفی»، دکتر «امامی» و دیگر استادان دستاندرکار آموزش ریاضیات کشور، کار را به جایی کشاند که دکتر «مصحفی» در سال 1347 بار دیگر زبان به انتقاد از سیستم آموزش ریاضی کهنه کشــور گشود. ایشان با طرح مشــکل فارغالتحصیلان دوره لیســانس که با اســتفاده از بورسهای تحصیلی وقت جهت ادامه تحصیل به خارج از کشــور رفته و ناچــار به گذراندن مجدد دوره دیپلم یا لیسانس مطابق با برنامه تحصیلی آن کشور میشوند، وجود کتاب در زمینه ریاضیات جدید به زبان فارسی را که جوابگوی احتیاجات باشــد، زمینهای برای پیشرفت در فرصتهای مطالعاتی خارج از کشور دانسته و با بیان انتقاد از برنامه درسی که بیش از 30 ســال در آن زمان از تدوین آن میگذشت، تجدیدنظر برنامه درسی دوره متوســطه ازســوي وزارت علوم را عاملی برای بهعقبراندن محتوای برنامههای درســی دانســته و با بیان آنکه بــه لحاظ نیاز مبرم و فوری سیستم آموزشی کشور به اصلاحات و تجدیدنظرهای اساســی، مهم نیست که چه وزارتخانهای اقدام به ایجاد تغییرات و اصلاحات لازم کند، بلکه آنچه اهمیت دارد، انتخاب شایسته هیئت مأمور تنظیم برنامه است، بهصراحت اعلام کرد: دبیری که به دلیل خوب ادارهکردن کلاس معروفیت یافته است و تمام اوقات خود را صرف تدریس میکند، یعنی مانند نوار ضبط صوت مطالب معینی را مرتبــا تکــرار میکند، فرصت و حال مطالعــات علمی را ندارد و برای تنظیم برنامههای تحصیلی شایستگی لازم را دارا نیست. استاد دانشــگاه هم که از محیط مدارس متوسطه به دور است، نمیتواند برنامــهای تنظیم کند کــه با قــوه درک و اســتعداد دانشآموزان سازگاری داشته باشد.

ایشــان ســپس نخســتین اقدام اساســی را انتخاب یــا تربیت متخصصانــی میداند که برای تنظیم یــک برنامه تحصیلی جامع و کامل، از هر جهت شایســتگی لازم را داشــته باشــند یعنی در آن زمان، اندیشــه ایجاد دوره آموزش ریاضی در ســطح تخصصی در ذهن ایشــان تبلور یافته و مدنظر بود که در سالهای بعد از انقلاب محقق شــد و دورههای آموزش ریاضی در سطوح تخصصی ایجاد و فارغالتحصیلان رشــته آمــوزش ریاضی به عنوان کارشناســان و خبرگان تدوین و تنظیم ســاختار آموزش ریاضی کشور وارد جامعه شــدند. ایشــان مجددا در بهمن 1347 و پیرو انتشــار کتب درسی جدید دوره ابتدایی، مشــکلات مربوط تدریــس صحیح کتب جدید را کهنگــی روش تدریس دانســته و دو عامل مهــم در آغاز انقلاب آموزشــی را تنظیم برنامههای جدید آموزشی و تهیه کتب درسی بر مبنای آن برشمردند. وی معتقد بود انطباق روش تدریس معلمان با کتابهای درسی، نخستین عامل مهمی است که انقلاب آموزشی را به ثمر میرســاند و متأســفانه در این زمینه کوتاهی شــده بود. همچنین شواهدی در دســت بود که نشان میداد حتی در بسیاری از مدارس دولتی بهتریــن نواحی تهران، آموزگاران در تدریس خود همان روشی را به کار بردهاند که معلمانشان در تدریس به آنان به کار میبردند و بعضی کلاسهای کارآموزی هم که تشــکیل شــده بود، مربیان نیز خود را به برنامهها و کتابهای درسی جدید بیاعتنا جلــوه داده، ادامه همان روش تدریــس را توصیه کرده بودند. وی معتقد بــود: «برنامه نو و کتــاب نو باید با روش نو آموخته شــود، کتابهای جدید به نحوی نیســت که محصل تعاریف و قواعدی را حفظ کنــد و طوطیوار بازگو کند، بــرای درک هر مطلب و حل هر تمرینی، دانشآموز باید فکر کند و آماده شــود تا موضوع تازهای را شخصا کشف کند و مسلما با انتخاب روش سابق تدریس، نمیتوان چنین موقعیتی را برای محصل به وجود آورد».

سپس ایشان بار دیگر به لزوم ایجاد مقدمات لازم برای فراگیری ریاضیات جدید نه از طریــق کلاسهای کارآموزی کوتاهمدت، بلکه همگامی با برنامههای آموزش ریاضیات جدید در ســایر کشورهای دنیا و انطباق محتوای ســرفصلهای آموزشــی براساس بهروزترین سرفصلهای موجود دنیا اشــاره ميکند و از تأخیری که از این باب روی داده، اظهار تأسف میکند. همچنین درخصوص نقایص موجود در مــواد ریاضی دبیرســتانی میگوید: نقایص عمــدهای در برنامه مواد ریاضی دبیرســتان وجود دارد که مکررا ازسوي صاحبنظران یادآوری شــده اما هیچگاه مورد توجه واقع نشــده است، یک دفعه هم که تذکر یک دانشکده خارجی باعث شد تا اقدامی کنند، عدهای را دعــوت کردند، چندین ماه وقت آنــان را گرفتند و آخرالامر بدون آنکه حتی یک بارکالله هم تحویل داده باشــند، با بیاعتنایی کامل نسبت به پیشنهادهای ایشان، عملا به آنان فهماندند دیگر دعوت به شرکت در چنین کمیسیونهایی را با خوشبینی قبول نکنند!

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.