فضایی سرشار از متان

Shargh - - علم - یاسان زرکوب

درحالی که ناســا تلاش میکند در آیندهای نزدیک خود را به تایتان، بزرگترین قمر سیاره زحل، برساند، کم نیستند محققانی که این پرسش اساســی را مطــرح میکنند: حیات احتمالــی در این جــرم فضایی به چه شــکلی خواهد بــود؟ واقعیت آن اســت که هرچند یافتــن انواع حیــات در جهــان یکــی از اهداف اصلی دانشــمندان اســت، اما آنها تاکنون نتوانســتهاند در جایی غیر از زمین، موجود زندهای بیابند. بیشــتر مکانهــای شناختهشــده منظومه شمســی نیز بــرای تکامــل حیات نامناسب هستند، اما تایتان از جمله اجرام فضایی مــورد توجه و علاقه دانشمندان علوم فضایی است. این قمر البتــه مکان چنــدان جالب و مناسبی برای سفر و دیدار از نزدیک بهشمار نمیآید. بخشهای زیادی از این جــرم فضایی کــه دمایی در حــدود ۱۸۰ درجه ســانتیگراد زیر صفر دارد، پوشیده از اقیانوسهایی اســت که بــه جــای آب، مملو از متان مایع اســت. از آن گذشته این تصــور وجــود دارد کــه انبوهی از آتشفشانهای فعال در تایتان وجود داشــته باشند که مقادیر هنگفتی از متان را راهی اتمســفر آن میکنند. در نتیجــه ابرهای عظیمــی تولید میشود که عامل رسوب این ترکیب شــیمیایی در قالب برف و باران به شــمار میآید. درحالی کــه برای انســان یا دیگر اشکال حیات ساکن زمین، ادامه زندگی در چنین محیط ســرد و بدون آبي بســیار دشوار یا حتی غیرممکن اســت، محققان بر این باورنــد که همچنــان میتوان به امکان وجود اشــکال خاصی از حیات در تایتان امیــدوار بود، البته این شــکل از حیات احتمالی، لزوما شــبیه آن چیزی نیست که ما تصور میکنیم. تیمــی از محققان علوم شیمیایی و اخترشناســان دانشگاه کورنــل، تصویر جالــب توجهی از اشــکال ارگانیســمهای احتمالــی ساکن تایتان ارائه کردهاند. آنها این نظریه را مطرح میکنند که احتمالا تایتــان محــل زندگی اشــکالی از حیات اســت که برای ادامه زندگی به اکســیژن نیاز نداشته و وابستگی شــدیدی به متان دارند. درعینحال باید گفت این ارگانیســمها ساختار سلولی کاملا متفاوتی دارند.

عــلاوه بــر ایــن گروهــی دیگــر از دانشــمندان نیــز به مدلســازی «آزوتوسام» azotosome() پرداختند. آزوتوسام نوعی غشای سلولی است کــه از ترکیبات اندک آلــی نیتروژنی تشــکیل شــده و میتوانــد در متان مایــع در دمــای منهــای ۱۸۰ درجه سلســیوس به حیــات ادامــه دهد. زندگــی در ســیاره زمین بر غشــای سلولی دوجداره مبتنی بر فسفولیپید استوار است. این غشــای آبی، بسیار محکم و نفوذپذیر اســت و ماده آلی ســلولها را در خود جــای میدهد. وزیکول ساختهشــده از چنین غشایی لیپــوزوم نــام دارد. امــا آزوتوســام از مولکولهــای نیتــروژن، کربــن و هیدروژن ساخته شده است. این مواد در دریایی که روی ســطح قمر تایتان وجــود دارد، یافت میشــود. به نظر میرسد آزوتوسام تا حدی استحکام و انعطافپذیــری لیپوزوم موجودات زنده روی زمین را دارد. پژوهشــگران ابتدا از یک شــیوه دینامیک مولکولی بــرای یافتــن ترکیباتــی از متان که میتواننــد به صــورت خــودکار به ســاختاری مشــابه غشــای سلولی تبدیــل شــوند، اســتفاده کردنــد. نویدبخشتریــن ترکیبی کــه به این ترتیب حاصل شــد، نوعی آزوتوسام مبتنی بر آکریلونیتریل اســت. گفتنی است این ماده، یک ترکیب آلی سمی و مایع است که در جو تایتان موجود است. آزوتوســام آکریلونیتریل ثبات فیزیکی خوبی دارد و در برابر تجزیه مقاومــت میکند. همچنیــن میزان انعطافپذیــری آن مشــابه لیپوزوم در موجودات زنده روی زمین اســت. دانشــمندان در نظــر دارنــد در گام بعدی به بررســی رفتار این سلولها در فضای سرشار از متان بپردازند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.