سرنوشت صندوقهای رأی

Shargh - - زاويه -

سعید برآبادی: از مشروطه تا امروز که در آستانه برگزاری دوازدهمین دوره انتخابات ریاســتجمهوری هستیم، چندینوچنــد انتخابات مهم در ایران برگزار شــده و در بســیاری از آنها شــکل فیزیکی و ظاهری صندوق رأی یکســان بوده اســت؛ جعبهای از چوب یا کارتن که به شــیوهای آن را میپوشــاندند تا در حدِ امکان پوشیدهتر باشــد. با این همه، همانطور که روند انتخابات در ایران مسیری به ســمت شفافشدن داشــته، بعد از انقلاب کوششهای فراوانی برای شــفافیت صندوقهای رأی انجام شــده تاجاییکه حــالا دولت روحانــی بهعنوان برگزارکننده دوازدهمین دور انتخابات ریاستجمهوری، حتــی این قابلیت را یافته کــه صندوقهای الکترونیکی رأیگیری را جایگزین صندوقهای مرسوم کند.

صندوقهایچوبی

بر اســاس مســتندات تاریخی، یکــی از قدیمیترین عکسهایی کــه از انتخابات ایران وجود دارد، به حوالی ســال 1341 برمیگردد. صندوق رأیگیری در این عکس، جعبهای از جنس چوب است که سابقه حضور دیرینه در انتخابات دارد. از این صندوقها اولینبار در انتخابات پس از آغاز به کار مشــروطیت اســتفاده شد؛ یعنی انتخابات مجلس شــورای ملی. هدف این بود کــه رأیها پنهان و مخفی باشــد و طبیعتا جعبــهای از جنس چوب که اســتحکام لازم را داشت، میتوانست گزینه خوبی باشد. بر اساس مستندات تاریخی، این عکس در عصر پهلوی و در اصفهان گرفته شده و احتمالا به انتخابات انجمنهای ایالتی و ولایتی برمیگردد و حضور زنان در پای صندوق رأی، گواه محدوده تاریخی آن است.

2 صندوق رأی

یکــی از مهمترین انتخابــات ایران، انتخابات ســال 58 بــود کــه به حضور گســترده مــردم و رأی بیش از 98درصدی آنها به جمهوری اســلامی ایران منجر شد. عکسهــای کمیاب ایــن انتخابات حکایــت از آن دارد که صندوقهای رأی با پارچههایی پوشــانده شدهاند تا مســئولان برگزاری انتخابات بتوانند علاوه بر لاکومهر آنها، شماره صندوق را هم روی آن درج کنند تا در هنگام شمارش آرا، از هرگونه شائبه اخلال، جرم و... جلوگیری شــود. نکته جالب در این انتخابات، حضور دو صندوق رأی برای رأیدهندگان در هر شعبه اخذ رأی بوده است؛ صندوقی بــرای رأی «آری» و صندوقی برای رأی «نه». دور صندوقها را هم با پارچه نخی سفیدرنگی پوشانده بودند تا لاکومهر و شــماره صندوق بهروشنی روی آن دیده شود. برگههای اخذ رأی این همهپرسی نیز متفاوت بــا دیگر انتخاباتهــا در ایران بودهانــد؛ از دو برگه رأی سبزرنگ به نشــانه «آری» و قرمزرنگ به نشانه «نه» در این انتخابات استفاده شد.

صندوقهایپلاستیکی

هرچه از روزهای نخست انقلاب گذشت، صندوقهای رأی نیز دچار تغییر و تحول شدند؛ با این همه، در بسیاری از موارد، استفاده از جعبههای پلاستیکی پارچهپیچشده عرف به حســاب میآمد. وزارت کشور از حدود سالهای ‪85 ،84‬ بــه این فکــر افتاد که صندوقهای پلاســتیکی شــفاف را جایگزیــن صندوقهای پارچهپیــچ کند. برای ایــن کار گویا مناقصهای هم در همان زمان از ســوی این وزارتخانه برگزار شــده و شــرکتی به نام «ســتاره سهیل رامیــن» برنده آن شــده اســت. در نهایــت در انتخابات مجلس شورای اســلامی و مجلس خبرگان سال 85، از این صندوقهای شفاف پلاستیکی رونمایی شد و آنطور که مدیرعامل این شرکت میگوید، در سال 92 که همزمان دو انتخابات ریاســتجمهوری و شورای شهر برگزار شد، 75هزار صنــدوق در اختیار وزارت کشــور قــرار گرفت. متحدالشــکلبودن، ظاهــری مرتب، مقاومــت در برابر شکنندگی، شفافبودن و... از دلایل استقبال وزارت کشور از این صندوقها عنوان شده است. نکته جالب اینجاست که در خاطرات تولیدکننده ایــن صندوقها آمده: وزارت کشور وقت برای خرید صندوقها کلی چانه زده است!

صندوقهایالکترونیکی

بهطور ساده میتوان گفت باید 25 مرحله را برای برگــزاری هــر انتخاباتی طی کرد که بر اســاس اعلام دولت، شرایط و تکنولوژی کشور بهگونه است که توان انجام 24 مرحله از این مراحل به صورت الکترونیکی وجــود دارد؛ امــا مرحله آخر کــه انداختــن رأی به صندوق رأی اســت، کماکان به صورت ســنتی برگزار میشــود. این موضوع همیشــه محل بحث و مباحثه میــان وزارت کشــور و شــورای نگهبان بــوده و حتی با وجود آنکه از آذر ســال گذشــته، دولت اعلام کرده میتواند از این پس انتخابات کشور را به صورت کاملا الکترونیکی برگــزار کند، هنوز چراغســبزی دراینباره دریافــت نکــرده. بــرای الکترونیکیشــدن انتخابات باید 95هــزار دســتگاه الکترونیکی به اندازه شــعب اخذ رأی سراســر کشور تأمین شــود که این نیز نیازمند اعتباری 400میلیاردتومانی اســت و البته به گفته وزیر کشــور، ریســک چنین انتخابی نیز بالاست و پیداکردن شرکتهای تولیدی برای ســاخت چنین تجهیزاتی با بالاترین سطح مراقبتهای امنیتی، بسیار سخت است. بایــد دید آیا در انتخابات ریاســتجمهوری دوازدهم، مــردم پای صندوقهــای پلاســتیکی خواهند رفت یا دستگاههای رأیگیری الکترونیکی.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.