را شاسهنجاکمادزردیها١٠٠مدیلیر وند«مرد سلاریطلعن» آکبوتشیغال

Shargh - - هنر - افرا صفا

داســتان دزدی این آثــار هنری بیشــباهت به یکی از ماجراهای شرلوک هلمز نیست، البته شاید بیشتر شبیه یکی از قصههای پتومت هم باشد.

پنــج اثر هنری بــزرگ جهان که قیمتشــان حدود صد میلیــون دلار تخمین زده میشــود و در رســانهها از آنها بهعنوان گنجینهای یاد میشود که ارزشگذاری آن ناممکن اســت، در ســال ۲٠۱٠ از موزه هنرهای مدرن شهر پاریس دزدیده شدند. این دزد که شبانه وارد موزه شده بود، آثاری بســیار مهم از پیکاســو، لژه، براک، ماتیس و مودیلیانی را بهدقت از درون قابشــان برداشت، بدون آنکه دوربینهای مداربســته یا نگهبانان خوابآلوده موزه، روحشان خبردار شــود. برتران دلانوئه، شــهردار وقت پاریــس، این دزدی را «تعرضــی نپذیرفتنی به میراث فرهنگی جهانی شــهر پاریس» خواند. در ماهی که گذشــت، شــش سال پس از این اتفاق، دزدی که به «مرد عنکبوتی» مشــهور اســت و دو همدستش در دادگاه حاضر شدند. ماجرا از ۲٠ماه می ســال ۲٠۱٠ ساعت ســه بامداد آغاز شد. مردی ٤۲ساله به نام وران تومیک، پیچومهرههای قاب پنجرهای درِ ساختمان پاله دو توکیو را شُل کرد و وارد ساختمان شد. پاله دو توکیو بزرگترین فضای شهر پاریس برای نمایش آثار هنر معاصر اســت و در کنار رود ســن قرار گرفته و از برج ایفل هم دور نیست. این ساختمان موزه هنرهای مدرن شهر پاریس را در خود جای داده است. هدف اصلی تومیک که مهارتهای آکروباتیکش در دزدیهای بیشــمار بــرای او لقب «مرد عنکبوتی» را به ارمغان آورده بود، در این موزه قرار داشت. او دنبال تابلــوی ۱۹۲۲ از نقاش مشــهور فرناند لژه با نام «طبیعت بیجان با شمعدانها » بود. نقشه ابتدایی این بود که تابلوی لژه را بردارد و به ژان میشــل کوروه، دلال اشیای آنتیک، بفروشد. کوروه قول ٤٠ هزار یورو را در ازای تابلو به مرد عنکبوتی داده بود.

جالب است بدانیم پنج سال پیش از این، موزه هنرهای مدرن پاریس در یک برنامه بازسازی گسترده که ۱۵ میلیون یورو خرج برداشت، یک سیســتم ضدسرقت جدید نصب کــرده بود. تومیــک بعدا بــه پلیس گفــت از اینکه هیچ دزدگیری به کار نیفتاد، شگفتزده شده بود. اینطور به نظر میرسد که سیستم دزدگیر موزه هفتهها منتظر تعمیر بوده اســت؛ بنابراین مرد عنکبوتی که خود را یک «دلداده هنر» مینامد، پس از آنکه میبیند با برداشــتن تابلوی لژه هیچ اتفاقی نیفتاد، تصمیم میگیرد دوری در موزه بزند.

او در بیشــتر گالریهــای موزه گشــتی میزند و چهار اثر دیگر را هم از ســر راهش برمــیدارد. در میان این آثار، «کبوترها با نخودفرنگی» (۱۹۱۱( اثر پابلو پیکاسو به ارزش ۲۳ میلیــون یورو، «چوپــان» (۱۹٠۵( اثر هانری ماتیس به ارزش تقریبی ۱۵ میلیون یــورو، «درخت زیتون در نزدیکی استاک» (۱۹٠۶( اثر ژرژ براک و اثر «زن با بادبزن» (۱۹۱۹( از آمادئو مودیلیانی قرار دارند. نگهبانان موزه تا صبح که موزه برای گشایش آماده میشده، بویی از موضوع نبرده بودند. این دزدی واکنشهای بســیاری را برانگیخت؛ «ســازمان ثبت آثار بهســرقترفته» در لندن با توجه بــه ارزش آثار دزدیدهشــده، شهرت نام هنرمندان و اعتبار موزه این دزدی را «یکی از بزرگترین سرقتهای آثار هنری در تاریخ» نامید. وزیر هنر و فرهنگ فرانســه به اثر روانی این دزدی بر مردم و هنردوســتان اشاره کرد و گفت این نقاشیها از مهمترین آثــار هنری جهان هســتند. در ایــن میان تام مــارو، تاریخ هنرشناس و سرپرست انجمن سلطنتی هنرمندان بریتانیا، ســلیقه مرد عنکبوتی را ستود و یادآور شد آثار دزدیدهشده کار شــاخصترین هنرمندان نیمه نخست قرن بیستویکم بودهاند و «باید بپذیریم که این دزد میدانسته چه برمیدارد و بسیار خوشسلیقه است!».

بیشــک مرد عنکبوتــی از ابتدای طرحریــزی تا خود دزدی، مهارتی بینظیر در کارش داشته است؛ اما برداشتن تابلوهای اضافی داستان را پیچیده کرده بود. پس از دزدی، سرپرست ســاختمان پاله دو توکیو با اطمینان گفت: «این آثار غیرقابــل فروشاند. پلیس بینالملل از این دزدی آگاه اســت و این آثار بههیچعنوان در بازار قانونی هنر دست به دست نخواهند شد و هیچ مجموعهدار قانونمداری که این آثار را بشناسد، آنها را نخواهد خرید و حتما گزارش خواهد کــرد ». در چنین مواقعی معمــولا دزدها تلاش میکنند با برگرداندن کارها، صاحب مژدگانی بشوند که آن هم بسیار مشــکل اســت. پس از این توضیحات مدیر پاله دو توکیو در پیامی مستقیم به ســارقان گفت: «این پنج اثر غیرقابل فروشاند، پس دزدان عزیز، شما کلهپوک هستید. حالا لطفا آثار را بازگردانید»؛ اما سرنوشــت دیگری برای این آثار رقم خورده بود.

بیش از یک ســال طول کشــید تا پلیس توانســت هر ســه نفری را که در این دزدی دست داشتند، دستگیر کند. دادگاهی در پاریس تشکیل شد تا اتهام تومیک یا همان مرد عنکبوتی، کوروه، دلال آثار هنری و یوناتان بیرنِ ساعتساز را بررســی کند؛ اما در این دادگاه تابلوهای بهســرقترفته غایب بودند. آنطور که از شــواهد و اعترافهای این افراد برآمده، نقشه اولیه بر این بود که مرد عنکبوتی تنها تابلوی لــژه را بدزدد؛ اما هنگامی که همه آثار را به کوروه نشــان میدهد، این دلال هنر دستپاچه میشود و مطمئن نبود که بتواند همه آنها را بفروشد.

هنگامی کــه اضطراب کــوروه از نگهداشــتن آثار نزد خودش بالا میگیرد، نقاشیها را به دوست ساعتسازش بیرن نشــان میدهد. بیــرن میگوید اثــر مودیلیانی را به قیمــت ٨٠ هــزار یورو برمــیدارد و باقــی را موقتا پنهان میکند. پلیس در یکی از سطلآشــغالهای اطراف موزه موبایلــی پیدا میکنــد و از طریق آن به تومیک مشــکوک میشود؛ فردی که پیش از آن ۱٤ بار به دزدی محکوم شده اســت. همزمان مردی بیخانمان که شــب دزدی اطراف موزه پرســه مــیزده، تومیک را شناســایی میکند. پس از آنکــه مأمورها به خانه تومیک میریزند، تمام وســایلی را پیدا میکنند که ممکن اســت در خانــه فردی با لقب مرد عنکبوتی پیدا شــود. آپارتمان او پر بود از طناب، دستکش، چکمــه و گیرههای مخصوص صخرهنوردی. با این مدارک تومیک به اتهام دزدی اموال فرهنگی دســتگیر میشــود. طولی نمیکشد که از طریق او کوروه ۶۱ساله نیز بازداشت میشود و مدتی بعد بیرن ساعتساز هم گیر میافتد. مرد عنکبوتی، ورزشکاری که تفریحش بالارفتن از خانه مردم و دزدیدن جواهر و آثار هنری است، پیش از این ۱۵ سال را در زندان گذرانده بود و اصلا نسبت به محکومیتش اضطرابی نداشــت. او در صحبتی با رســانهها خود را با دزد مشهور ادبیات فرانسه، آرسن لوپن، مقایسه کرد.

امــا هنگامی که دادگاه از بیرن ساعتســاز میخواهد که تابلوهــا را پس دهد او ادعا میکنــد پس از آنکه خبر دستگیری دو نفر دیگر را میشنود دستپاچه شده، به بانک میرود و تابلوی مودیلیانی را که در آنجا امانت گذاشــته بــوده پس میگیرد و نابود میکند. بعد از آن هم باقی آثار را از ترس در سطل آشغال شهرداری میریزد. او این کار را «بزرگترین اشــتباه زندگیاش» خواند. نهتنها دادگاه، بلکه دو شریک جرم بیرن هم به درســتی این ادعا شک کردند، اما پلیس بارها خانه و محل کار او را بازرسی کرده و چیزی نیافــت. در دادگاه مرد عنکبوتی آثار ازدســترفته را مال خود خواند و بیرن را تهدید کرد که از او به دلیل نابودکردن اموال شخصیاش شکایت خواهد کرد. قاضی این دادگاه، پیمان ژاله-مرزبان، از این اظهارات به خشم آمد و تومیک را به بیاحترامــی به اموال عمومی محکوم کرد. او ارزش آثار دزدیدهشده را بســیار بالاتر از ارزشگذاری قیمتی آنها دانست و صدمه واردشده را جبرانناپذیر خواند.

قاضی با تأکید بر اینکه هیچ پشــیمانی و تلاشــی برای همکاری از سوی بیرن دیده نشده است او را به شش سال زندان و پرداخت ۱۵٠ هزار یورو جریمه محکوم کرد. با اینکه وکیل بیرن این حکم را ســنگین میخواند محکومیت این ساعتساز از دو نفر دیگر کمتر است. کوروه که با سفارش دزدی اثر فرناند لژه ســرانجام جرقه نخستین این ماجرا را زده بود به هفت سال زندان و ۱۵٠ هزار یورو جریمه و مرد عنکبوتی به گذراندن ۱٠ ســال زنــدان و پرداخت ۲٠٠ هزار یورو محکوم شد. پیشبینی میشود هیچکدام از این افراد نتوانند جریمه مشخصشده را پرداخت کنند.

پــس از این اتفــاق ۱٤ موزه فرانســه گامهایــی برای بهروزکــردن سیســتم حفاظتی خود برداشــتهاند. اینترپل و پلیس فرانســه هنوز در جســتوجوی آثار دزدیدهشده هستند. هیچکدام از آثار تا به حال پیدا نشدهاند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.