شعارهایي از جنس اوهام هادي حقشناس، اقتصاددان و عضو کمیسیون اقتصادي مجلس هفتم

Shargh - - اقتصاد -

وعده و شــعار در کلام شــهردار تهران، زیاد دیده میشــود؛ وعدههایــی که کمی دور از ذهــن به نظر میرسد. چقدر این حرفها پوپولیســتی است و چقدر ریشه در علم اقتصاد دارد؟

بهلحاظ اینکــه در ادبیات اقتصادی اظهار نظرهای مختلفی داریم و در کشورهای مختلف هم تجربه شده، این صحبتهــا را میتوان با مدلهای مختلف تطبیق داد. آنچه مســلم اســت، چند فرض در اقتصاد وجود دارد؛ فرض نخســت آن اســت که اگر کشوری، درآمد سرانه 70 هزار دلار را تجربه کرده، به این مفهوم است که دیگر کشــورها هم میتوانند چنین درآمد سرانهای را تجربه کنند. اینکه آقای قالیباف گفته در چهار ســال درآمد اقتصادی کشــور میتواند 2.5 برابر شود یا پنج میلیون اشتغال ایجاد شود، پاسخ آن است که بله این امکانپذیر اســت؛ اما باید به سوابق، امکانات و گذشته تاریخ اقتصادی کشــور و منطقه نگاه کرد. کشــور قطر چند ســال گذشته رشــد اقتصادی 28 درصد را تجربه کــرد. در اقتصاد ایران هم پس از پایان جنگ در ســال 69، رشــد اقتصادی دو رقمی داشــتیم، زیرا بخشی از ظرفیت کشــور که در جنگ تخریب شــده بود، مجددا وارد گردونه تولید شــد. این مثالها گواه بر آن است که میتوانیم به برخی اهداف دســت پیدا کنیم. براساس محاسبات اگر قرار است درآمد کشــور 2.5 برابر شود، به این مفهوم اســت که رشد اقتصادی باید 26 درصد شود. چنین رشدی در اقتصاد کشور حداقل در 40 سال گذشته بیســابقه بوده، در بررسی اقتصاد دوران پس از جنگ، میانگین رشــد اقتصادی کشور زیر سه درصد و رشد اقتصادی بلندمدت چهار درصد بوده است. این میانگین رشد اقتصادی بلندمدت در دولتهای مختلف و با حضور جریانهای سیاســی محافظهکار، اصولگرا، اصلاحطلب و اعتدالگرا تجربه شده، حتی دولت قبل از انقــلاب هم که با تفکر دیگری روی کار بوده، رشــد اقتصادی بالای 20 درصد را به خود ندیده است. اینکه گفته شــود رشد اقتصادی کشور در چهار سال دو برابر شــود، مفهوم ســادهاش این اســت که میانگین رشد اقتصادی بلندمدت کشور که حدود چهار درصد است، بیش از شــش برابر شود. امکان تحقق چنین وعدهای بــا توجه به تجربه گذشــته بــا اما و اگرهــا و علامت ســؤالهای بســیار جدی مواجه اســت و با امکانات موجود، بعید به نظر میرسد.

ایران کشــوری نفتخیز بوده و درآمد دولتها به نفت گره خورده است. آیا به این راحتی میتوان ادعا کرد که درآمد کشور را میتوان 2.5 برابر کرد؟

منابع کشور مشخص اســت، رشد اقتصادی کشور باید متناســب با درآمدهای کشور باشــد، وقتی درآمد مالیاتی، درآمد نفت و سایر درآمدهای دولت و همچنین میزان سرمایهگذاری خارجی در ابعاد مختلف مشخص است، طبیعی است این ارقام نمیتواند کشور را به رشد اقتصــادی 20 درصدی یا بالاتر برســاند؛ اما اینکه این اتفاق بهلحاظ تئوری و نه تجربی ممکن باشــد، قطعا آنچه بیان میشود، براساس دادههای موجودِ اقتصاد ایران در 40 ســال گذشــته است و براســاس امکانات موجود و منشــأ درآمدهای متعدد است که سرجمع، بیانگر این اســت که افزایش 2.5 برابری درآمد اقتصاد در چهار سال، امکانپذیر نیست.

عملکــرد اقتصــادی آقای قالیبــاف را چطور ارزیابی میکنید؟

شهرداری تهران در امور عمرانی، فرهنگی و فضای سبز خوب عمل کرده است؛ اما سؤال این است که این دســتاوردها به چه قیمتی حاصل شــده؟ هر خدمتی، قیمتی دارد؛ این خدمتها به چه قیمتی انجام شــده اســت؟ یکی از این قیمتها، بلندمرتبهســازی است. یک زمان تعداد برجها در تهران شــاید به صد برج هم نمیرسید؛ اما امروز تعداد برجها در تهران به هزار برج رسیده است. باید دید شهروندان بین برجسازی در کنار آلودگی هوا، ترافیــک و... بههمراه امکانات رفاهی در شهر تهران در یک سو و توقف برجسازی و آسیبهای آن و امکانــات رفاهــی کمتــر، اما با تدبیرهــای دیگر برای گســترش فرهنگ و فضای ســبز، کدام را انتخاب میکنند؟ شــعارهای انتخاباتی، شعار است و تا تحقق آنها چهار ســال زمان نیاز اســت. در دولتهای نهم و دهم، شعارهای مختلفی درباره عدالت اجتماعی داده شد؛ اما دوره هشتساله احمدینژاد، عدالت اجتماعی را بههمراه آورد؟

شیوه اجراي آنچه آقاي قالیباف مطرح ميکند، چگونه باید باشــد تــا وعدههاي او محقق شــود؟ آیا شیوههایي مانند شهرفروشــي، تراکمفروشي و سنگفرشفروشــي که موجب افزایش درآمدهاي شــهرداري تهــران در ســالهاي اخیر بــود، در ریاستجمهوري احتمالي او تکرار خواهد شد؟

مسئله این است که اعمال هر سیاستي، امکانپذیر اســت، اما این مهم اســت که چه هزینــهاي براي آن صرف خواهد شــد؟ ممکــن اســت رئیسجمهوري روي کار بیایــد که معادن کشــور، بنادر یا اســتفاده از فرودگاههاي بینالمللي و... را به حراج بگذارد تا منابع مورد نیاز را فراهم کند. براي دســتیافتن به هر واحد رشــد اقتصادي، باید هزینه پرداخت کرد، اما باید توجه داشــت درآمد باید متناســب با هزینه باشد. بهعنوان نمونه، در دولتهاي نهم و دهم هزینه مصروف براي هر واحد رشــد اقتصادي، چهار برابر دولت اصلاحات بود. آیا قرار اســت چنین اتفاقي تکرار شود؟ در دولت روحاني که میانگین رشد اقتصادي سه درصد بوده، اگر براي هر واحد رشــد، یك دلار هزینه شده، ممکن است دولت بعدي براي رشد بیشتر، پنج دلار پرداخت کند اما رشد اقتصادي را بالا ببرد. اما باید دید کدام رویکرد، نفع مردم را در پي خواهد داشت.

آیــا از طریق ایــن اظهارنظرهــا میتوان به چارچــوب فکــری قالیبــاف در حــوزه اقتصاد و برنامههاي او پی برد؟

با توجه به ســابقه شــهرداري آقــاي قالیباف، به نظر ميرسد نوعي اســتفاده از منابع کشور مدنظر او باشد. در شهرداري تهران بارها شاهد بودیم یك زمین مرغوب به مجتمع تجاري تبدیل شد. در اقتصاد ملي، ممکن اســت یك معدن یا یك مخــزن نفتي و گازي و... براي افزایش درآمد دولت، واگذار شود. اما آیا این نوع واگذاريها عقلایي اســت؟ آیا نميشود با هزینه کمتر به رشد مســتمر و بادوامتر دست یافت؟ قاعده بلندمدت «اوکان» در علم اقتصاد ميگوید به ازاي هر 2.5 درصد رشــد اقتصادي، نرخ بيکاري یك درصد کم ميشود. با توجه به اینکه در حال حاضر میانگین رشد اقتصادي چهار درصد اســت، براي دستیافتن به نرخ بيکاري یكرقمي، نیاز نیســت رشد اقتصادي 20 درصد داشته باشیم، کافي است رشد اقتصادي 9 درصد داشته باشــیم. بنابراین پایبندي به برنامههاي توسعه که رشــد اقتصادي هشــتدرصدي را دنبال ميکند، ميتواند مشــکل بيکاري مــردم را در چهار سال حل کند.

واگذاری سرمایهها برای افزایش درآمد دولت و به اسم توسعه زیرساختها، قانونی است؟

کشــور بهلحاظ منابع ثروتمند است. درست است ایران بهلحــاظ جمعیتی، یک درصد جمعیت جهان را در اختیار دارد، اما مجموع منابع ایران تقریبا بین هفت تا هشــت برابر ظرفیت جمعیتی کشور است. تا امروز، دولتمردان در یک روال منطقی، از این منابع اســتفاده کردهاند، زیرا براســاس برنامههای توسعه و همینطور اقتصــاد مقاومتی، تأکید شــده نباید خامفروشــی کرد. ممکن اســت یــک رئیسجمهــوری روی کار بیاید که معتقد باشد برای توسعه سریعتر زیرساختها، به ناچار باید بخشی از منابع زیرزمینی کشور را بیش از روال قبلی به فروش برســاند. این اقدام از اختیارات رئیسجمهور است. برنامههای توســعه و استراتژی کشور صرفا یک توصیه است و ضمانت اجرائی ندارد. بنابراین دولتها در فروش منابع، محدودیت قانونی ندارند.

ادامه در صفحه 15

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.