رر تأ نبگسايهثيار نت ان ييرجاهنتخاباي،ت ريتجم اانستخهاوريبررواپا فبرطاتهنرانس-وريسي

Shargh - - ديپلماسي -

پس از توافق و اجرائيشدن برجام، فصل جدیدی در مناسبات ایران و فرانسه به عنوان سردمدار اتحادیه اروپا گشوده شد. فصلي كه ممكن است انتخابات پيشرو در فرانسه مانع از ادامه آن شود. نتيجه این انتخابات در ارتباطات فرانسه و اتحادیه اروپا و به تبع آن با ایران بسيار اثرگذار است

شرق:

توســعه مناســبات اتحاديه اروپا با ايران كه بعد از اجرائيشــدن برجــام كليد خورد، ممكن اســت بعد از برگزيت و انتخابات فرانســه با تغييراتي همراه باشد. فرانسه، آلمان، انگلســتان، ايتاليا، اسپانيا، اتريش، سوئد، سوئيس و هلند با تبادل هيئتهاي سياسي و اقتصادي در مســير بهبود روابط با ايران گام برداشتند و نتيجهاش براي ايران قراردادها و تفاهمنامههايي بود كه يكييكي در حالــي اجرائيشــدن اســت. كشــورهاي كوچكتر همچون بلژيك، دانمارك، پرتغال، فنلاند، نروژ، استوني، ليتواني، مجارســتان و يونان نيز همين راه را رفتند؛ مثلا پنج شركت ســرمايهگذاری بلژيكي براي توليد گيربكس اتوماتيــك خودرو به ايران آمدند و اين حاصل ســفر دو هيئت سياســي، اقتصادي، وزيرخارجه و رئيس مجلس ســنای اين كشــور بود. دانمــارك نيــز در دي 94 وزير خارجــهاش را به ايران فرســتاد. او تأكيد كــرد «برجام نهفقط برای جمهوری اســلامی ايران و كشورهای ،5+1 بلكه برای منطقه و كل جهان حائز اهميت است». چند ماه بعد نيز شــركت «هالدو تاپسو» كه غول پتروشيمي آنهاســت براي همكاري بــا ايران اعــلام آمادگي كرد. رئيسجمهور اتريش و وزير خارجه يونان نيز در اين مدت به ايران سفر كردند. محمدجواد ظريف نيز سفري به نروژ داشــت و علاوه بر همتاي خود، دو نفر از نخستوزيران پيشين اين كشور را ملاقات كرد.

بررســي روند تعاملات ايران و اتحاديــه اروپا بدون توجه به نقش فدريكا موگريني ممكن نيســت؛ مسئول سياســت خارجی اتحاديه اروپا كه پيشتر در دســتيابي به توافق هســتهاي و امضاي آن نقش مؤثري ايفا كرده بــود، بلافاصله بعــد از امضاي توافــق و مرتبه بعد در فروردين ســال گذشته به ايران آمد. در دومين سفر خود هفت كميسيونر اتحاديه اروپا را به همراه داشت و براي همكاري در حوزههاي اقتصادي، انرژي، محيط زيســت، مهاجرت، مبارزه با مواد مخدر، كمكهاي بشردوستانه، حملونقل، حمايت مدني، فرهنگ، علوم و همكاري در زمينه انرژي هستهاي غيرنظامي مذاكره كرد.

فرانسه قبل از انتخابات

پس از توافق و اجرائيشدن برجام، فصل جديدی در مناسبات ايران و فرانسه به عنوان سردمدار اتحاديه اروپا گشــوده شد. فصلي كه ممكن اســت انتخابات پيشرو در فرانســه مانع از ادامه آن شــود. نتيجه اين انتخابات در ارتباطات فرانســه و اتحاديه اروپا و به تبع آن با ايران بسيار اثرگذار است. البته براساس نظرسنجيها، امانوئل ماكرون، وزير اقتصاد اين كشــور كه در ســفر روحاني به پاريــس )بهمن مــاه 94( با او مذاكرات خوبي داشــت، شانس بيشــتري براي پيروزي دارد، اما شانس ملانشون نيز كم نيست. محبوبيت مارين لوپن، رهبر راست افراطي فرانسه كه مخالف اتحاديه اروپاست نيز افزايش يافته و گفته ميشود احتمالا او به دور دوم رفته و رقيب ماكرون ميشــود. حال بايد منتظر ماند و ديد ايــن انتخابات در روابط رو به رشــد ايران و فرانســه بعد از برجام چگونه اثر ميگــذارد. برجامي كــه موجب تبــادل هيئتهای سياســی، اقتصادی و پارلمانی بين دو كشور شد. علاوه بر سفر روحاني به فرانسه كه به امضاي 35 تفاهمنامه انجاميد، لوران فابيــوس و ژان ماك ايرو، دو وزيرخارجه فرانسه نيز به ايران آمدند، اين رفتوآمدها نشانه روشني از بهبود روابط سياسي و اقتصادي ايران و فرانسه است. فرانســهاي كه در زمان مذاكرات ســاز مخالف ميزد و حتي در يك نوبت دســتيابي به توافق را ملغا كرد، بعد از برجام شــيوه ديگري در پيش گرفت و با رويكارآمدن ترامــپ در آمريكا همــه تلاش خود را بــه كار گرفت تا رئيسجمهــور جديد آمريــكا را به پايبنــدي به برجام متقاعد كند. در همين راســتا، رئيسجمهوري فرانســه چند ساعت بعد از پيروزي ترامپ با او تلفني مذاكره كرد. فرانســه نيز مثل آلمان تصميم گرفت مثل انگلستان با آمريكا عليه ايران همســو نشده و منافع اقتصادي خود را فدا نكند. رشد نرخ حجم مبادلات تجاري دو كشور از از 562 هزار يورو به يکميلياردو 900 هزار يورو در ســال گذشــته و قرادادهای امضاشده برای سرمايهگذاریهای مشترک، بهويژه در زمينه خريد هواپيما و صنعت خودرو از همين منافع حكايت ميكند.

با افزايش ســفرها و ملاقاتهاي ديپلماتيك در يك سال و 9 ماه گذشته قراردادها و توافقنامههايي امضا شد كه اكنون تا حدي به ثمر رســيده است. اولين كميسيون مشــترك ايران و فرانسه، بعد از 17 سال در تهران برگزار شــد. دومين هواپيماي ايرباس را تحويــل گرفتهايم و با شــركت ایتیآر )يک شركت فرانســوی - ايتاليايی( نيز توافق شده تا در مرحله اول، 20 فروند هواپيما به ايراناير بفروشــد. اوضاع در حوزه خودروسازي نيز خوب است. آنطور كه اعلام شده محصول مشترك سيتروئن و سايپا بهزودي توليد ميشــود و پژو و ايرانخودرو نيز همكاري مشابهي دارند.

فروش نفت كه در دوران تحريم متوقف شده بود نيز بعد از ســفر روحاني به فرانســه از سر گرفته شد. علاوه بر خريد محموله دوميليونتني براســاس قراردادي كه با توتال امضا شــده بود، روزانه حدود 180 هزار بشــكه نفت به فرانســه ميفروشيم. به گفته علي آهني، سفير كشورمان در فرانســه، قرارداد همكاری و سرمايهگذاری توتال در حوزههای نفت و گاز و پتروشــيمی نيز در آينده نزديک نهايی خواهد شد.

بعــد از اجرائيشــدن برجــام تعامــلات بانكی نيز با فرانســه در ســطح بانکهای كوچک آغاز شــده، اما بانکهای بزرگ فرانســه كه خصوصی هســتند هنوز از جريمههای آمريكا ميترســند و خيلي با ايران همكاري نميكنند.

آلمان و پيششرطهايي كه پذيرفته نشد

آلمان اولين كشور اروپايي بود كه بعد از اجرائيشدن برجام هيئت تجاري خود را به ايران فرستاد. آلمانيها از همان دوران مذاكرات، همه تلاش خود را ميكردند كه توافق زودتر حاصل شــود و آنها در فضاي پساتحريمي ايــران جايــگاه خــود را بازيابند. برخلاف فرانســويها، هيچوقت ساز ناكوك نزدند و بلافاصله افزايش تعاملات اقتصادي را در دستور كار قرار دادند.

فرانك والتر اشــتاينماير، رئيسجمهور آلمان كه در زمان اجرائيشــدن برجام وزير خارجــه بود، در مهر 94 به ايــران آمد و با وزير خارجــه و رئيسجمهور ملاقات كرد. او برخلاف آنگلا مــركل و همحزبيهايش، عمدتا بــه مواضــع ضدبرجامي ترامــپ واكنش نشــان داده اســت. زيگمار گابريل، وزير اقتصاد و معاون صدراعظم آلمان، تاكنون دو بار به ايران آمده اســت. ناگفته نماند او قبل از هر ســفر، بــا اظهارنظرهايي دربــاره ضرورت بهرسميتشــناختن اسرائيل از ســوي ايران يا وضعيت حقوق بشــر در ايران، حواشــي ايجاد كرده است. ايران اعلام كــرد هيچ پيششــرطي را بــراي توســعه روابط بــا آلمان نميپذيرد و او آمد. اظهارات آنگلا مركل درباره آزمايشهاي موشكي ايران كــه آن را خلاف روح برجام توصيف كرده بــود، نيز با واكنش ايران مواجه شــد. بهرام قاسمی، ســخنگوی وزارت امــور خارجه، اظهــارات او را «غيرســازنده» خوانده و تأكيــد كرد آزمايشهای موشــكی ايران، ارتباطی با برجام ندارد. اين حاشــيهها در حوزه سياســت، در حالي است كه فعالان اقتصادي دو كشــور راه خــود را پيدا كرده و در يكسالو9ماه گذشــته، چندين هيئت تجاري آلماني به ايران آمدهاند و يك هيئت ايراني نيز اســفند گذشــته همراه با ظريف به آلمان ســفر كردند. در جريان دومين ســفر گابريل بود كه كميسيون مشــترك اقتصادي ايران و آلمان بعد از 15 ســال تشــكيل شــد و به امضاي 10 توافقنامــه انجاميد. صادرات آلمان به ايران در ســال ‪26 ،2016‬ درصــد افزايــش يافــت و در ژانويه امســال نيز شــاهد رشــد بيش از 30درصدی صادرات بودهايم؛ امــا كارشناســان معتقدند اين كمتر از آن چيزي اســت كه انتظار ميرفت. هدف دو كشــور، رســيدن به حجم مبادلات تجاری پنج ميليارديورويي تا پايان ســال 2018 اســت؛ اما تحريمهاي باقيمانده از ســوي آمريكا، مانع دســتيابي به اين هدف ميشود. به گفته يك اقتصاددان آلماني، هيچ بانک بزرگی مايل به مشاركت در پروژهها و تجارت با ايران نيست؛ زيرا با ريسک جريمههای سنگين مواجه هســتند. بههرحال، همكاريهــاي اقتصادي دو كشور با وجود مشكلات موجود، با جديت دنبال ميشود و سرمايهگذاري 15ميليونيورويي آلمان در حوزه انرژي خورشيدي كه بهمن گذشته موجب آغاز عمليات اجرائي اصلاح سامانه خنككننده واحد دوم نيروگاه مفتح شد، مصداق آن است.

بياعتنايي انگلستان به بازار پساتحريم

دوران پســابرجام با بازگشايي ســفارت انگلستان و ازســرگيري روابط دو كشــور همراه شــد. كمــي بعد از امضاي توافق هستهاي بود كه فيليپ هاموند، وزير امور خارجه بريتانيا، به تهران آمد و ضمن بازگشــايی سفارت اين كشــور، با مقامات ارشــد ايران ازجمله محمدجواد ظريــف، وزير خارجه، بيــژن زنگنه، وزير نفت و ســيف، رئيس بانک مركــزی ايران، ديدار و گفتوگو كرد. خروج انگلســتان از اتحاديه اروپا و چرخش قدرت در ساختار سياسي اين كشور كه به رويكارآمدن «ترزا مي» انجاميد نيز ســبب شــده اســت كه در اين مدت روابط سياسي ايران و انگلستان خيلي پررنگتر از روابط اقتصاديشان باشــد. به نظر ميرسد انگليسيها مانند ديگر اروپاييها به منفعت اقتصادي ناشــي از بازار بــدون تحريم ايران چشم ندارند و تقويت جايگاه خود در خليجفارس را در اولويت قرار دادهاند. ترزا مي در نشست شوراي همكاري خليجفارس، بــا بيان اظهاراتي دربــاره نفوذ منطقهاي ايران، آســمان روابط دو كشــور را ابري كرد. او گفته بود كاهش نفوذ ايران در خاورميانه، در اولويت سياستهای بريتانيا اســت و برای مقابله با اقدامات ســتيزهجويانه ايران در منطقه، به همه متحدان منطقهای خود كمک میكند. ايران به اين اظهارات خانم مي واكنش نشان داد و مجيد تختروانچی، معاون ظريف، در ديدار با توبياس الــوود، معاون بخــش خاورميانــه وزارت امور خارجه انگليس، اينگونه مواضع را «برخلاف روند توسعه روابط دو كشــور در چارچوب تفاهمات قبلی» دانست. ناگفته نماند كه جمهوری اسلامی دراينباره به انتقادكردن اكتفا نكرد و با احضار نيكلاس هاپتون، سفير بريتانيا در تهران، مراتب «اعتراض شديد» را ابلاغ كرد.

انتخابــات در ايالات متحــده و رويكارآمدن دونالد ترامــپ نيز در ادامــه اين رويه تــرزا مي بياثــر نبود و شــكاف درخور توجهي در مواضع اروپاييها ايجاد كرد. انگلســتان برخلاف فرانســه و آلمان، با دولت جديد در آمريكا احساس نزديكي بيشتري كرد و خانم مي همسو با ترامپ، چندين بار مواضع ضدايراني گرفت. او كه پيش از انتخابات آمريكا ميگفت به صورت شــفاف از برجام حمايــت خواهد كرد، در ديدار بــا ترامپ خيلي دوپهلو صحبت كــرد. او طبق وعده از برجــام حمايت كرد؛ اما برنامه هســتهاي ايران را برنامهاي در راستاي دستيابي به تسليحات هســتهاي خواند و گفت كشورش از همه متحــدان خود برای مقابله با نفوذ ايران حمايت خواهد كــرد. مقامات انگليســي در اين مدت چندين ســفر به كشــورهاي عربي منطقه داشته و هر بار بر مواضع خود تأكيد كردهاند. گفتني اســت دو كشــور مشكلاتي نيز در حوزه حقوق بشر با يكديگر دارند. انگليسيها هنوز پيگير وضعيت نازنين زاغري، ايراني- انگليسي بازداشتشده در ايــران، هســتند و تكليــف اين پرونده هنوز روشن نشده است.

ايتاليا اولين ميهمان بعد از برجام

ايتاليــا به عنــوان يكــی از چهار قــدرت برتر اتحاديه اروپا و يكی از اعضای مهم گــروه جی8 جايگاه برجستهای بر سطح منطقه و دنيا دارد؛ از همين رو يكي از مهمترين شــركای ايران در اتحاديه اروپا به حســاب ميآيد و توســعه روابط با آن، پيش از امضاشــدن توافق هســتهاي كليد خورد. هيئت اقتصادي ايتاليا كه رؤساي بزرگترين شركتهاي ايتاليايي در رأس آن بودند، قبل از همه عازم تهران شدند و مقدمات بهرهبرداري ايران و ايتاليا از فرصت پسابرجام فراهم آمد. حسن روحاني، رئيسجمهوري كشورمان، در اولين سفر بعد از توافق خود راهي ايتاليا شد و 28 سند همكاري در زمينههاي مختلف امضا كرد. ســه ماه بعد نيز متئو رنتزي، نخســتوزير وقت ايتاليا، به تهران آمد و تفاهمات دوجانبه ديگري بــه امضاي مقامات ذيربط رســيد. به گفته جهانبخش مظفري، سفير كشورمان در ايتاليا، افزايش رفتوآمدهاي اتباع دو كشــور و رسيدن تعداد پروازهاي بين ايتاليــا و ايران به 13 پرواز در هفته در نتيجه همين رفتوآمدهاي ديپلماتيك بوده است.

اجرائيشــدن برجــام از طريق عاديســازي روابط بانكي بين دو كشــور از هزينههاي تمامشــده در تجارت ميــان ايتاليا و ايران كاســته و به تبع آن ايران در ســال 2016 نخســتين مقصد صادراتي ايتالياييها بوده است. نمايشگاه توانمندی صنعت ايران در شهر رم كه آذرماه گذشته برگزار شد نيز فصل جديدی را در حوزه همكاری اقتصادی و صنعتی بين ايران و ايتاليا گشود.

گردشگري محور همكاريها با اسپانيا

برجــام چارچوب تجاری جديــدی را باز و ايجاد كرد و مادريــد روابط و همكاری بازرگانی بــا تهران را دنبال میكند. اين را فيليپ ششــم در هفتادويكمين نشســت مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت. با همين رويكرد است كه اســپانيا اجرای پروژه كابلكشــی و برقرسانی خطآهــن ميان تهران و مشــهد را از آن خــود كرد. اين قرارداد حاصل ســفر هيئت اقتصادي اســپانيا با حضور وزير خارجه، وزير سابق عمران و وزير سابق صنعت اين كشور است كه بعد از برجام برای تقويت مبادلات تجاری بين دو كشور و طرح پنجساله ســرمايهگذاری به ارزش 350 ميليارد دلار به ايران آمدند. اســپانيا تجربه موفقي در حوزه گردشــگري دارد و سازمان ميراث فرهنگي نيز به دنبال آن اســت كه در تعامل با اين كشور از تجربيات آنها در اين زمينه استفاده كند. به گفته زهرا احمديپور، رئيس ســازمان ميراث فرهنگي، راهاندازی صندوق احيا برای احيــا و تبديل خانههای تاريخی بــه اقامتگاههای ســنتی يكی از موضوعاتی اســت كه میتواند اقدامات مشترک ايران و اسپانيا را در پی داشته باشد. ادواردو لوپز بوسكتس، سفير اسپانيا، نيز در ملاقات با او ضمن اعلام آمادگي كشــورش براي همكاري با ايــران در اين حوزه، گفته است كه ســال گذشــته 20 هزار ايرانی به اسپانيا ســفر كردند. ما میكوشيم توان ســفارت اسپانيا را برای صدور ويزا دوبرابر كنيم. همچنين معتقديم كه راهاندازی پروازهای مستقيم تأثير بسزايی در افزايش تبادل گردشگر بين دو كشور خواهد داشت.

همكاريهاي بانكي با سوئيس

بعد از اجرائیشدن برجام، سوئيس نيز همچون ساير كشــورهای اروپايي، تحريمها عليه ايران را لغو كرد و دو كشور گامهايي براي توسعه مناسبات سياسي و اقتصادي خــود برداشــتند. در اين ميــان ســفر رئيسجمهوري ســوئيس به ايران )اسفند 94( نقش مهمي داشت؛ زيرا در اين سفر نقشه راه روابط بين دو كشور مورد توافق قرار گرفت. مقدمه اين سفر در ديدار حسن روحاني و «يوهان اشــنايدرآمان» در نيويورك فراهم شد. او در رأس هيئتی 45 نفره كه در تاريخ روابط خارجی ســوئيس بیسابقه است، به ايران آمد و با مقامات كشورمان از جمله مقام معظــم رهبــری و رياســتجمهوری، وزرای اقتصاد و مسئولان بانكی ديدار و گفتوگو كرد.

سوئيس به بانكهايش معروف است و گفتوگوهاي مالي در تعامل با اين كشــور از اهميت ويژهاي برخوردار اســت. مقامات دو كشــور در دو مرحله در شهر «برن» گفتوگو كردنــد. اگرچه بانكهاي بزرگ ســوئيس نيز هنوز براي ازسرگيري مراودات خود با ايران مردد هستند، امــا بانكهاي متوســط و كوچك آن با ايــران همكاري ميكنند. محمد نهاونديان، رئيس دفتر رئيسجمهور، نيز در ســفر خود به سوئيس با اتحاديه بانكداران اين كشور جلســه داشت و بعد از اتمام آن، مذاكرات صورتگرفته را بســيار مثبت و ســازنده ارزيابي كــرد. او همچنين با رئيسجمهوری سوئيس ملاقات و تأكيد كرد كه دو كشور بايد با برنامهريزی و تدوين يک نقشه راه، سرعت بيشتری به تبادلات و همكاریهای اقتصادی دوجانبه ببخشند.

گفتني اســت محمدجواد ظريــف، وزير امور خارجه كشــورمان، نيز تاكنــون دو بار )اجلاس لــوزان در مورد سوريه و ســخنراني در اجلاس ســالانه مجمع جهاني اقتصاد( به سوئيس سفر كرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.