چرا مردم اطلاعات غلط را باور میکنند

Shargh - - پژواك - نیکلاس لِمان . مترجم: حسین جلوه

آنچه مــا امروز به آن اخبار غيرواقعی میگویيماطلاعــات غلطی كه مردم آن را بــاور میكنند- چيز جدیدی نيست. هزاران سال پيش، در كتاب «جمهور»، افلاطون منظرهای آتشــين از انسانهایی ارائه كرد كه سایههایی را كه روی دیوار میافتد با واقعيت اشتباه میگيرند. در «ایلياد»، مردمِ تروآ فریب اسبی ساختگی را خوردند. آنچه جدید اســت فرضِ مباحثه بر ســر اخبار غيرواقعی اســت، كه از روز انتخابات ریاســت جمهوری در آمریكا در هشــتم نوامبر 2016 گل كرده؛ این اعتقاد واقعگرایانه اســت اگر انتظار داشته باشيم كشور ما یک دموكراسیِ مردمی حقيقی باشد، جایی كــه مردم در آن بر اســاس امور واقــع و حقایق رأی میدهنــد، امور واقع و حقایقی كه مطبوعات به آنها منتقل میكننــد. افلاطون به حقيقت معتقد بود، اما به دموكراسی نه. تدوینكنندگان قانون اساسی آمریكا سيستم دموكراتيكی را وضع كردند كه محدودیتهای فراوانی از تار و پود آن گذرانده شــده بود؛ تنها بخش محدودی از شهروندان حق رأی داشتند، و حتی همان بخش اندک نيز تنها میتوانست سياستمداران ایالتی و محلــی و اعضــای مجلس نماینــدگان را برگزیند، نه ســناتورها و رؤســای جمهور را. با تضمين آزادی مطبوعات بــرای اخبار غيرواقعی مجوز صادر كردند، چراكــه در آن زمانها مطبوعات عمدتا وقفِ انتشــار عقایــد تند و مهيج بودند. آنهــا در برابر دولتی كه با پخش اخبار غلط ســر كار آمده بود احســاس امنيت میكردند، چون كشور خيلی دموكراتيک نبود، و چون تصورشــان این بود كه اغلب مردم صرفا بر اســاس منافع اقتصــادی خــود رأی میدهند. حال ســؤال این اســت كه درباره نقش ژورناليســم در سياســتِ غيرمنطبق بر حقيقت باید چه كنيم؟ قســمت ساده كار- كه به دليل مشكلات اقتصادیِ فعلیِ ژورناليسم، خيلی هم ساده نخواهد بود- این است كه اكوسيستمِ اخبــار واقعی را تــا جای ممكن گســترش دهيم، از طریــق آموزش افراد درباره این كــه چطور این كار را انجــام دهند و از طریق تقویــت نهادهایی كه كار آن افراد را منتشــر و پخش میكنند. )بخشــی از این كار همچنين تقویت اكوسيســتم كوچکتر برای تصحيح اخبار غيرواقعــی اســت: ‪snopes.com، PolitiFact،‬ factcheck.org، و...( قســمت ســخت كار این است كه بفهميم با اشاعه و نفوذ اخبار غيرواقعی چه باید كرد. نشانی از روزگار ضددولتیِ ماست كه راهحلی كه بيشــتر از همه برای حل مشكل پيشنهاد میشود این است كه فيسبوک قوانين كار را تنظيم كند. به معنای ایــن حرف فكر كنيد؛ یک شــركت خصوصی نســبتا تازهتأسيس، كه كارش ژورناليسم نيست، ارائهدهنده اصلی خدمات ژورناليستی به عموم شده است و تنها تمهيدی كه مردم میتوانند برای مقابله با چيزی كه آن را بحرانی وحشتآور در سياست و زندگی عمومی میدانند بيندیشند این است كه از مدیرعامل ميلياردر آن شركت بخواهند مشكل را حل كند.

دولت ما برای رویارویی با كشــمكش طبيعی بين باورهای عمومــی و اطلاعات قابل اتــكا روشهای زیادی در اختيار دارد. به شــورای بانک مركزی ایالات متحده نگاه كنيــد، به بنياد ملی علوم، به مؤسســه ملی ســلامت، به ســازمان غذا و داروی آمریكا و به قوه قضائيه فدرال ایالات متحده آمریكا. مردم درباره این سازمانها غر میزنند- میتوان درباره آنها اغراق كرد، كمااینكه مردم این كار را میكنند و ميتوان گفت ســازمانهایی نخبهگرا هســتند یا به طرز ناموجهی سياسیاند- اما در مجموع، نتيجه كارشان مؤثر است. اغلب كشــورها، ازجمله ایالات متحده در گذشــته، راهی بــرای ایجاد یک ســاختار موازی بــرای اخبار واقعی یافتهاند. كشــورهای زیــادی در زمينه اِعمال تنوع در مالكيت خصوصی بر رسانهها سختگيرتر از ما هســتند، و با وجود این راههایی پيدا میكنند تا به ســازمانهای خبریِ بهتر، مزیت اقتصادی ببخشند و در عين حال مقرراتِ عمومی را برای شــكل دادن به رفتار شركتهای خصوصیای كه از امكاناتِ عمومی استفاده میكنند حفظ كنند.

ســادهانگارانه و بیفایده خواهد بــود اگر فرض شــود نقش دولت در ژورناليســم یــا میتواند صفر باشــد یا كنترل محض با اهداف مربوط به پروپاگاندا. تفاوت بزرگی هســت بين رسانههای حكومتی )مثل راشــاتودِی( و رسانههای عمومی )مثل بی بی سی(. بيشتر كشورهای توسعهیافته با آزادی مطبوعات، در مقایســه با ما، تعداد بسيار بيشــتری رسانه عمومی دارنــد، ازجملــه چندیــن شــبكه خبری بــا بودجه دولتی. نشــنال پابليک ریدیــو NPR[] یكی از بهترین سازمانهای خبری آمریكایی است، اما بودجه دولتیِ ناچيزی دارد؛ بودجه پابليک برادكســتينگ سيســتم PBS[] هم عمدتا خصوصی است، و بر خلاف NPR، شبكه گســتردهای از خبرنگاران داخلی و بينالمللی ندارد.

در پــسِ انتخاباتی كه نتيجــهاش روی كار آمدن رئيسجمهوری اســت كه در اطلاعات غلط دادن به طرفدارانــش به خود تردید راه نمیدهد، تأســفآور اســت كه ما درباره این مســائل حتــی صحبت هم نمیكنيم. اگر مردم واقعــا فكر میكنند باید در قبالِ مشــكل اخبارِ غلط كاری انجام داد، باید به دولت به عنوان نهادی كه باید آن كار را انجام دهد بيندیشند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.