میگفتند با آقای «نوال» کار داریم

Shargh - - سیاست - آمنه شیرافکن

نوال نزاری ســادات اســت و اصالتا عرب. تحصيلاتش را در خرمشــهر و آبادان به پايان رســاند. دوره متوسطه كه تمام شــد، كنكور داد و سال 50 در رشــته حقوق دانشگاه تهران پذيرفته شد. در آن شرايط دشوار ادامه تحصيل دخترها خيلی بــاب نبود. پدرش تمامقد به دفاع از دختر برخاســت كه بايد درس بخواند و ايرادی ندارد. فاميل اما شــكوه ســر دادنــد كه چه معنا دارد دختر برود راه دور. هزار بلا هست در مسير اين رفتوآمدها. نوال جوان راهی تهران شــد. در خوابگاه خيلــی چيزها ياد گرفت؛ صبوری، بردباری، زيســت مشترک با آدمهای متفاوت. اعتمادبهنفسش بالا رفت. درسش كه تمام شد، برگشــت به خوزستان. پروانه وكالتش را سال 58 گرفت. بحبوبه انقلاب بود. ازدواج كرد. ســال 6۴ دوباره كار وكالت را از سر گرفت. بالاخان مغازهای دفتر وكالت گرفته بود. روی تابلوی وكالتش هم نوشــته بــود: «نوال نزاری، وكيل دادگستری». تابلوی نوال خيلیها را به غلط میانداخت. فكر میكردند نوال اســم مرد است. میآمدند داخل دفتر. خطاب به نوال جوان میگفتند «آقای نوال كجاســت». خبری از آقای نوال نبود. برخی تا میفهميدند نوال نه مرد كه يک زن جوان اســت كه از قضای روزگار وكيل شــده، راهشان را میگرفتند و میرفتند. برخــی ديگر اعتماد میكردند. نوال به عربی ســر صحبت را باز میكرد. مردم احســاس راحتــی میكردند. در حرفهايــش آنقدر صداقت بود كه آدمها رفتهرفته به او اعتماد كنند. كمكم در خوزســتان برای خودش اعتباری به دســت آورد. اول پروندههــای خانوادگی میگرفت و بعدتر قتل و كيفری. پنج دوره عضو كانون وكلای خوزستان و لرستان بود. دو سال بالاترين رأی را آورد و به دلايلی به جای رئيس، نايبرئيس شد. چند روز پيش دوباره موعد رأیگيری كانون وكلای خوزســتان بود. نوال باز هــم رأی اول بود. اين بار رئيس شــد. نوال حالا 65ساله است. دومين زنی است كه در ايران رئيس كانون وكلا شده است. از وضعيت حقوقی زنان در خوزستان و البته ايران گله دارد. معتقد است حرمت زن در خانواده بايد حفظ شود. زنان بايد هرچهبيشتر آموزش ببينند و به همين حقوقشان آگاه شوند. نوال 3۴ سال است كه وكالت میكند. توصيهاش به كارآموزان وكالت هميشه اين بوده كه يک وكيل خوب جداي از درسخوانبودن و تســلط به حقوق بايد فلسفه بداند؛ خوشاخلاق باشد، منطق بخواند و سرانه مطالعه آزادش زياد باشد. میگويد «اگر اخلاقت خوب باشــد، مردم بهزودی به تو اعتماد میكنند، حتی در سنتیترين جوامع هــم زن و مرد بودن در پس اخلاق فرد محو میشــود. زنان بايد خودشــان راه خودشــان را باز كنند. درسخوانــدن به آنها خيلی كمک میكند. در ميان عربها حالا دختران زيادی پزشــک شــدهاند، وكيل شدهاند، درس خواندهاند و حالا برای خودشــان كارهای هستند. اينها يعنی تغيير ميسر است. روزگاری آنقدر فضا بســته بود كه اگر دختری ســودای ادامه تحصيل در سر داشت، بــرادرش او را تهديد به قتل میكرد».بحث حقوق زنان در خوزســتان كه به ميــان میآيد، تازه كارنامه چهار دهه وكالت جلوی چشــمان نوال نزاری رژه میرود. هر كدام از پروندهها شبيه فيلم سينمايی بوده. وضعيت حقوق زنان در خوزســتان به روايت رئيس كانون وكلای اين اســتان خيلی بهتر از گذشته اســت. با اين حال برخی مشكلات كماكان پابرجاســت؛ از قتلهای ناموسی گرفته تا ازدواج اجباری و طايفهای. حالا البته دخترها سوادشــان بيشتر شده، بيشتر حق و حقوقشان را میفهمند و بيشتر برای بهبود وضعيت زندگیشان تــلاش میكنند. ادامه تحصيل نوال فضای ســنتی خانواده را تغيير میدهد. دايیهای نوال روحانیاند. نوال كه راهی دانشــگاه میشــود، تابوی تحصيل در شهری به جز شهر پدری میشكند. دختردايیها هم راهی شهرهای ديگر میشــوند. بياحترامي به زن در خانواده از جمله مشكلاتی است كه نزاری را آزار میدهد. میگويد «هنوز برخی مردها احترام زن را در خانه نگه نمیدارند؛ بهويژه اين مشــكل برای برخی زنهای شاغل وجود دارد، مردها فكر میكنند زن بايد بپزد و خانه را تميز و بچهها را بزرگ كند. خيلی چيزها تغيير كرده اما زنان خوزستان گاهی از ستم و تبعيض مضاعف رنج میبرند».گله ديگر نوال اين است كه «زنان ما آنطور كه بايد و شايد به حقوق خود آشنا نيستند. البته قرار نيست اين آشــنايی هم يكباره اتفاق بيفتد. مسائل حقوقی هم جای كار دارد. در ماجرای حضانت اين حق نيست كه دختر و پسر تا هفتساله شوند، حضانتشــان را از مادر میگيرند و به پدر میدهند». البته تبصرهای هست كه براســاس آن دادگاه بايد مصلحت طفل را در نظر بگيرد اما در بسياری موارد حســب قانون كنونی حضانت، پدر است كه سرپرست قانونی فرزند میشود. جدايی فرزند هفتســاله – چه دختر و چه پسر- از مادر لطمه روحی بزرگی به او وارد میكند. نزاری به آمار رو به افزايش طلاقها در خوزســتان اشــاره دارد. میگويــد: «خيلی اوقات هم به دليــل اينكه مردان حق طلاق دارند، به زنان ظلم میشــود. شرم و آزرم مانع از آن میشــود زنی كه از مردش كتک خورده، به دادگاه و دادســرا برود. گاهي اوقات هم معلق میماند. اينكه زنی را در زندگی معلق بگذاری، گناه كبيره اســت. خلاف شرع است».صحبتمان كه به شروط ضمن عقد میرسد، خانم نوال به محدوديتهای ترويجگری در اين زمينه اشــاره دارد، اينكه هنوز تابوی حرفزدن از شروط ضمن عقد از بين نرفته است. خيلیها میترســند ابتدای زندگی از حق و حقوق ديگری حرف بزنند كه بايد ضميمه پرونده عقدشان شود. در دفاتر ثبت ازدواج هم كمكاری زياد میشود. رؤسای دفاتر كمتر به دختران و پسران جوان درباره شروط ضمن عقد توضيح میدهند. اين يک نوع خيانت اســت. جوانها بايد توجيه شوند كه اين شروط مهم است و زمانی به كارشان میآيد. نزاری میگويد: «دختری كه حق طلاق میخواهد، شرم دارد ابتدای زندگی آن را مطرح كند. میترسد همان ابتدای كار از مردش درخواســت كند تا بــه او وكالت حق طلاق دهد. خيلی اوقات مرد نگاهش به زنی كه حق طلاق میخواهد، تغيير میكند. پای راضیكردن خانوادهها كه وســط بيايد هم كه ديگر هيچ. شروط ضمن عقد و بهويژه حق طلاق به فرهنگســازی گســترده نياز دارد. خانوادهها تازه زمانی متوجه اهميت اين حق مســلم برای دخترشان میشوند كه خدای نكرده در زندگی او مشــكل جدی پيش آمده و كار به طلاق بكشــد. گاهی ماهها اسير دادگاه میشوند».

گفتوگو با نوال نزاری شــيرين است. زنی اســت كه دهههايی از عمرش را در مســائل حقوق زنان پشت سر گذاشــته، پروندههای مختلفی در دست داشته و حالا بر سكوی يكی از بالاترين جايگاههای حقوقی در استان خوزستان ايستاده است. پدر نوال پنج دهه پيش مسير زندگی دخترش را تغيير داد. نوال جوان وكيل شد. مردم به او اعتماد كردند. اخلاق را چاشنی كارش كرد و حالا در 65سالگی رئيس كانون وكلای خوزستان شده است. روزهای نخست كاری كمی شــلوغ اســت. خيلیها برای تبريک آمدهاند. خانم وكيل سرش شلوغ است و تا دو سال آينده صندلی رياست به نام اوست.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.