سیگتنحلایللباهساملکییا ز عمملتکرندتارامقپض ووزانخشسنتگتن

Shargh - - ديپلماسي -

دولت ترامپ صــد روز از کارش را طی کرد. اگر بخواهید پنج مورد از مهمترین اتفاقات این صد روز را بشمارید، کدام عملکرد ترامپ را در اولویت قرار میدهید؟

به نظر من در مجموع عملکرد آقای ترامپ بهتر از آنچه هفتههای اول فکر میکردند، بود.

اولیــن نکتــه، عملکــرد او دربــاره امنیــت ملــی آمریکاست. اگر به موضوع امنیت ملی از نگاه آمریکا و مردم این کشــور توجه کنیم؛ یعنی ترسیم یک آمریکای مقتــدر، به نظر میرســد ترامپ در این حوزه درســت عمل کرده است؛ چون تصویری که اواخر دولت اوباما ایجاد شــد، این بود که از هر کجا حملــهای به آمریکا شــود، این کشــور نمیتوانــد اقدامی کنــد. همچنین ترامپ در این صد روز، آمریکایی ترســیم کرد که ابایی از دخالتکــردن در موضوعات مختلف نــدارد. حوزه امنیت ملی، اولین چیز سیاست خارجی است. انداختن موشک روی سوریه و مادر بمبها در افغانستان و رفتن ناو هواپیمابر به شــبهجزیره کره، گرچه از نظر ما جهان سوم و دنیا ممکن است نشانههای استکباری باشد؛ اما از منظر داخلی آمریکا، نشــانه قدرت دولت این کشور است.

نکته دوم، کنارهگیری آمریکا از سیاســت مشــارکت مــاورای اقیانوس آرام یــا تیپیپی بود که ۱2 کشــور جهان غیر از چین، از لحاظ تجاری بسیار نزدیک شوند و بتوانند اجناس همدیگر را بدون هرگونه تعرفه و مبلغ گمرکی، وارد کنند. این کار آنقــدر برای ایالات متحده اشکالات در پی داشــت که حتی خانم کلینتون هم در کارزار انتخاباتی قول داده بود از این گروه خارج شود.

ســومین نکته، مسئله دیوار اســت. اگر به موضوع دیــوار از نظر مکزیک و انســانهای آزاده نــگاه کنیم، چیزی است که از روند تحرک انسانهای آزاد جلوگیری میکند؛ امــا از نگاه منافع ملی آمریکا، موضوع دیگری اســت و یک مشکل اســت. از همین رو، عبور از مرز به صورت غیرقانونی به شــکل درخور ماحظهای در این دوره کاهش پیدا کرد.

نکته چهارم، انتصاب «نیل گورســاچ» برای تصدی کرسی دیوان عالی آمریکا، پیشنهاد درستی بود. از قبل مذاکــره کرد، به مصالحه رســید و انتخاب کرد. بعد از مخالفت با توقف رفتوآمد مســلمانان بــه آمریکا از شش کشور، این انتصاب از نظر داخلی برای ترامپ یک موفقیت بود.

نکته پنجم، برخاف آنچه رســانهها میگویند آقای ترامپ در ایــن صد روز 28 مصوبه مجلســین را اباغ و 30 فرمــان اجرائی را امضا کرد. ایــن عملکرد را اگر با صد روز رؤسایجمهور گذشــته مقایسه کنیم، اتفاقا کمتر نیست و بیشتر است.

پس برخلاف آنچــه رســانهها میگویند، همه وقتش به گلفبازیکردن نگذشته است؟

بله؛ البتــه انتقاداتی هم به او وارد اســت؛ اما باید جمــع کارهای یــک نفر را دید، نه به صــورت جزئی و لحظهای.

موضوع توقف ورود از شــش کشــور مسلمان، در آمریکا و همان شــش کشور مخالفتهای زیادی برانگیخت. شــما این موضوع را در دستهبندی خود زیــر بحث انتصاب رئیس دیوان عالــی قرار دادید. به نظر شــما مواردی که برشــمردید بهویژه بحث ممنوعیت ورود مســلمانان شش کشــور، کدامها مزیت و کدام معایب عملکرد او بود؟

اتفاقــا یکی از نقــاط ضعف آقــای ترامپ، عجلــه در این کار )ممنوعیت ورود از شش کشــور مســلمان( بود. عاوه بر اینکه شهروندان مسلمانی کــه قصــد ســفر بــه آمریکا داشــتند، از این رهگذر متضرر شــدند، مشخص شــد فرمان رئیسجمهــور هــم ممکــن اســت بیضابطــه باشــد و دادگاه میتواند آن را رد کند. حتــی این فرمان برای بار دوم هم در دادگاه رد شد و این به صــورت یک رویــه در آمریکا درآمد. درصورتیکه ســابقه نداشــت از ورود فــردی کــه

ویزای معتبر آمریکا را داشته، بدون اعام قبلی و حتی بدون اطاع به خطوط هوایــی و فرودگاهها جلوگیری شــود. این از نقاط ضعف آقای ترامپ بود و او در اولین قدم )با فرمان ممنوعیت ســفر از کشورهای خاص( با دادگاه و قوه قضائیه مواجه شد.

نقطــه ضعف دوم، تاش آقای ترامپ در لغو طرح سامت آقای اوباما بود که آنقدر این تصمیم شتابزده و اشــتباه بود که او مجبور به عقبنشــینی شد و مورد انتقاد جمهوریخواهان هم واقع شد. از همینرو طرح قابل تأمل اوباما همچنان ادامه دارد.

ســوم، استعفای آقای مایکل فلین به دلیل رابطه با روســیه بود که خیلی به ترامــپ ضربه زد. بهطورکلی این بحث که چطور کشــوری مانند روسیه که برخی در آمریکا معتقدند خیلی هم قوی نیست، توانست نفوذ کند و آنها نتوانســتند این را مدیریت کنند، بسیار ضربهزننده بود. این ماجرا موجب شــد مشاور امنیت ملی انتخاب و 24 روز بعد مجبور به کنارهگیری شود.

نقطــه ضعــف چهــارم، اختافات داخلی در کاخ سفید بود که آنهم خیلی مسئلهساز شد. دعواهایی که بین خانواده او و بقیه در کاخ ســفید هست به نظــر میرســد جــزء نقاط ضعف ترامپ است.

شما در گفتوگوی قبلی با «شــرق» که پیش از آغاز به کار دولــت ترامپ بود، احتمــال دادید کــه ایران جزء 10 مورد اولویت ترامپ نباشــد. به نظر میرسد در عمل هم تحلیل شــما درست بود. بههمیندلیل ترامپ موضوع برجام و توافق هستهای که مهمترین موضوع مشترک بین ایران و آمریکا و پنج کشور دیگر است را تقریبا در بخشی از این صد روز متوقف کرد و جدیدا دستور داده به وسیله چند سازمان و زیر نظر شورای امنیت ملی آمریکا مورد بررسی قرار گیرد. در این صد روز عملکــرد ترامپ درباره برجام را چطور میبینید؟

بــه نظر میرســد که سیاســت خارجی ایــران در ایــن زمینه موفــق بود و توانســتیم از این صــد روز تا این لحظــه با موفقیت عبور کنیم. بالاخــره نباید از یاد ببریم که آقای ترامپ فردی متعلق به جناح راســت و جمهوریخواه اســت و لابی اسرائیل هم روی آن نفوذ دارد. در این قضیه باید همین روش را ادامه دهیم. من نمیدانم چرا وزیر خارجه ما میگوید که به حرفهای رئیسجمهــور آمریکا توجه نکنید. برعکس به نظر من باید به حرفهــای او توجه و دقت کرد. در همه موارد قبــل از یک تصمیم بــزرگ، میتوان در ســیگنالهای ضعیفی کــه از مرکز تصمیمگیری ســاطع میشــود، احتمالاتی داد. آنچه من از واشــنگتن دریافت میکنم این اســت که فشــار لابی یهودی و اعراب و ترکها در آســتانه این نقطه است که واشــنگتن به تصمیمگیری در برجــام برســد. جمهوری اســامی ایــران باید به

صورتــی رفتار کند کــه اینگونه تهدیدهــا را دور کند. یکی از روشها همیــن مذاکرات در وین با نمایندگان و کارشناسان ۱+5 بود که آمریکاییها هم حضور داشتند و متوجه شدند ایران چه اهدافی را دنبال میکند و چه رفتاری از خود نشان خواهد داد.

ایــران در صحنه سیاســی و ژئوپلیتیک هم نشــان داده که مایل به شعلهورشــدن اختافــات و افزایش اصطکاک نیســت. اینها سیاستهای درستی است. در موضعگیریها هم به نظر میرســد که از اهدافمان به خوبی دفــاع کردیم و درعینحال طــرف مقابل را هم تحریک نکردیم. این سیاست )تحریکنکردن( باید جزء لاینفک اهداف سیاست خارجی ما باید باشد.

یکــی از آخرین خبرهایی کــه از ایالات متحده منتشر شــده، این است که در نامه رکس تیلرســون به کنگره، خــود ترامپ بازنگــری کرده و در تندتــر کردن لحنــش تأثیر داشتهاست. یکی از بخشهایی کــه او لحنــش را تندتــر کرده موضوع عملکرد منطقهای ایران بوده اســت. به نظر میرسد در حوزه منطقــهای تحریککننده عمــل کردهایــم، نظــر شــما دراینباره چیست؟

بــه نظر نمیرســد کاری خاف رویه کرده باشیم. دلیل من هم، رفتارمان در کشــورهای منطقه است. مثا در سوریه در ماههای اخیر به مردم محاصرهشده فوعه و کفریا کمک کردیــم که کاری درست و انساندوستانه و دارای پیامدهای مثبت اســت. درباره عراق هم تاش ایران این است که دولت مرکزی به ثبات برسد و بتواند از خودش دفاع کند و جنگ موصل زودتر به پایان برسد. نفوذ ایران در عراق در حوزه نظامی و عملیات جنگی اینقدر نیست که دیگــران را به عکسالعمــل وادارد. در یمن و دیگر کشورها هم تنها ادعاهایی مطرح میشود و هیچ سندی از دخالــت ایران وجود نــدارد. به هر حــال، جمهوری اســامی ایران سیاستهای منطقهای مشخصی دارد و در مجموع به نظر میرسد که روش درستی است. چون اگر کشوری در منطقه دارای نفوذ نباشد، منافع آن کشور از سوی دیگران هم حفظ نمیشود.

در آخرین دســتور ترامپ قرار شــده که برجام به وسیله چند ســازمان و زیر نظر شــورای امنیت ملی آمریکا بررســی شــود تا به این نتیجه برســند که تحریمهای لغوشــده در برجام را تمدید کنند یا نه. به نظر شــما خروجی این تحقیق چه میشود و تصور میکنید سیاست آمریکا در مورد برجام چگونه خواهد شد؟

مــن ترجیح مــیدادم که این اتفــاق رخ نمیداد و برجام ادامه مییافت. به نظر من عناصری که در برجام هست این گونه نبوده که فقط و فقط در یکبار مذاکره قابل حــل و فصل باشــد و مجددا هم میشــد مورد بررســی قرار گیرد. اگر در خود آمریکا هم این را بررسی کنند به این نتیجه میرســند که این بهترین روش برای حفظ ثبات در منطقه و جهان است.

درباره برجام نباید فراموش کرد که شــش کشــور بــه این توافــق رســیدهاند؛ یعنی یک انعــکاس و برد بینالمللی دارد. اگر قرار باشــد این توافق بازبینی شود، مــا نمیتوانیــم کاری کنیم، چون این جــزء حقوق هر کشــوری است که در هر لحظه بخواهد هر کاری بکند. اما اگر به این نتیجه برسند که این برخاف برجام است، باید دیپلماسی ما هم فعال شود.

شــما گفتید کــه عناصری در برجام هســت که نمیشــد در یکبار مذاکــره درباره آنهــا به توافق برســیم. فکر میکنید منطقی است ما هم بخواهیم دوبــاره مذاکره کنیم و درباره ایــن عناصر به نتیجه برسیم؟

به نظر من این توافق خوبی است و عناصر مناسبی در حوزه منافع ملی ما دارد. اما اگر کشــوری خواســته جدیدی داشــته باشــد یا شــرایط جدیدی پیــش بیاید طبیعی است که مذاکرهای با طراحی جدید انجام شود. طراحی راهبرد و سیاستگذاری جدید انجام شود.

پس به اعتقاد شــما بهتر اســت ما راه مذاکره و گفتوگو را مسدود نکنیم.

بله، اگر واقعا مســائل جدیــد و وضعیت به نحوی غیرقابل تصور تغییــر کند باید مذاکره کنیم. در کل باید بگویم که دیپلماســی یک امر ایستا و ایستاتیک نیست، بلکــه امــری دینامیــک و پویاســت و دیپلماتها باید همیشــه آماده روشهای جدید و مذاکره جدید باشند. امــا ما آنطرفی نخواهیم بود کــه این را بههم بزنیم و بگوییم که از توافق به دستآمده عقبنشینی میکنیم.

براساس سیگنالهایی که از واشنگتن در این صد روز دریافت کردید به نظر شما نتیجه بازبینیشان در مورد توافق هستهای چه خواهد بود؟

ایــن موضوع بــه مســائل مختلفی بســتگی دارد. اهداف جاری ایالات متحده در جهان روی این موضوع تأثیــر میگذارد. بــه نظر میرســد الان میخواهند در دنیا بهنوعی آمریکاهراســی را ترویج دهند. دامنه این سیاست به نظر من مسدود است چون جهان براساس این به وجود نیامده که انسان از کشورهای بزرگ بترسد. ممکن است در کوتاهمدت اجرائی شود اما در درازمدت ادامه پیــدا نمیکند. نکته بعدی این اســت که آمریکا ابرقدرتی نیست که فاصله بزرگی با دیگر کشورها داشته باشد. در جهان فعلی قدرتهایی مثل چین و مجموعه اتحادیه اروپــا را داریم که نمیتوان آنهــا را کمتأثیرتر از آمریکا محســوب کرد. روابط آمریکا با دیگر کشورها بهویژه روســیه و اتحادیه اروپا هم در تصمیماتشان در مورد برجام تأثیر میگذارد. ســومین نکته تأثیرگذار هم اهداف خاورمیانهای آمریکاســت و نکته چهارم اینکه ایران با کشــورهای منطقه چه نوع سیاســتی را دنبال کند. به نظر من با ارزیابی به این نتیجه خواهند رســید کــه چیزی بهتر از این نه برای آمریکا و نه برای اتحادیه اروپا و کشــورهای دیگر و ایران متصور نیست، البته نه به این معنی که محال باشــد. آنها کــه مذاکره کردند هــم نیروهای فراحزبی بودند مثل آقــای ویلیام برنز و آقای کــری. هر دو طرف حتی محافظــهکاران هم این نکته را قبول دارند که تواناییهای آقای کری بالاســت. او سالها رئیس کمیته روابط خارجی سنا بوده و برای همــه قابل احترام بود. اما باز بایــد گفت که در ایالات متحده هر چقدر دیرتر به مسئله ایران بپردازند پختهتر و مناسبتر عمل خواهند کرد.

موعــد تعلیق تحریمهای هســتهای از ســوی ترامپ 29 اردیبهشت اســت. یعنی روز انتخابات ریاستجمهوری در ایران و این همزمانی ناخواسته میتواند تأثیري غیرقابل چشمپوشــی بر سرنوشت انتخابات داشته باشــد. مگر اینکه اختلاف ساعت با واشــنگتن به کمک بیاید. نظر شــما در این باره چیست؟

به نظر من سیگنالهایی که در این مورد از واشنگتن میآید، مغشوش اســت. چند هفته پیش گفته شد که بررســی تحریمها در مجلس ســنا و نمایندگان به بعد از انتخابات ایران گذاشــته میشود که به نفع مخالفان دولــت فعلی ایران اســت. به نظــر من بهتریــن راه، آگاهیدادن به مردم است که عائم خارجی خیلی در داخل تأثیرگذار نباشــد بهویژه در مورد موضوعی ملی مثل انتخابات. دوم اینکه تصادفا این دو موضوع در یک روز قرار گرفته ولی چون همزمانی کوتاهی دارد شــاید تأثیر چندانی نداشته باشــد. البته میدانیم در سیاست هر اتفاقی محتمل است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.