جهان تغییر میکند... آمریکا هم

Shargh - - جهان - عاطف الغمری

تناقض و فقدان نگرش درســت درباره سیاســت خارجــی «دونالد ترامپ» بهخصوص در ماههای نخست ریاستجمهوری او پرسشهای متعددی را پیش کشــیده اســت: آیــا این امر بدان برمیگــردد که نظام سیاسی آمریکا دیگر نمیخواهد به شیوه مدیریت دهها سال گذشته خود عمل کند؟ یا اینکه ترامپ از همان روزهای نخســت ورود به کاخ سفید میراثی سنگین از مشــکلات و چالشها پیش پای خود دید که احساس میکنــد اگر همه هموغــم خود را مصروف آنها کنــد، باز هم نمیتواند سیاست خارجی خود را به صورتی متوازن شکل دهد؟

بسیاری از کارشناسان و نویسندگان پیش از پیروزی ترامپ چالشها، مشکلات و دشواریهایی را ترســیم کردند که آمریکا در داخل یا خارج بــا آن مواجــه خواهد بــود؛ کاری را که آنها میکردند بیشــتر به مثابه توصیههایی از ســوی «باراک اوباما» برای رئیسجمهور بعدی بود. آنها از طریق نوشــتههای خود دیدگاههایشان را بیان میکردند و در مجموع نشــان میداد آمریکا در یک ورطه هولناک افتاده اســت و به این وسیله به دنبــال طرح یک سیاســت خارجی متوازن و جدیــد بودند. خلاصه مطالبشــان این بود که میخواهند نشــانهها و اشــارههای مربوط به وضعیتی را ترســیم کنند که ترامپ در آینده با آنها رودررو خواهد شــد و اینکــه برای تعامل با این وضعیت او چه بایــد بکند. این توصیهها و سفارشها در چند کتاب گردآوری شده است؛ از جمله «آیا عصر آمریکا به پایان رسیده است؟» اثر «جوزف نای» متفکر مشهور یا «ابرقدرت؛ سه راهحل برای نقش آمریکا در جهان – و چرا آمریکا نیاز به یک سیاســت خارجی جدید دارد؟» اثر «ادوارد گولدبرگ» یا «حماقت قدرت» اثر «دیوید کالیو» و «نــگاه به آینده» اثر «رابرت کاگان» سیاســتمدار محافظهکار و «خویشــتنداری: اصول جدید اســتراتژی جهانی ایالات متحده» که در واقع حاصل مشاهدات شخص نویسنده است. اگر نگاهی به دیدگاههای این اشــخاص موجود در رأس هرم جامعه آمریکا بیندازیم، درخواهیم یافت برای مثال «هنری کیسینجر»، وزیر خارجه سابق آمریکا، پیوسته به نهادها و مراکز تصمیمسازی سیاسی در آمریکا هشدار میدهد که جهان پیرامون تغییر کرده اســت و دیگر سیاست خارجی گذشته را برنمیتابد. سیاســت خارجی گذشته بر اصولی اســتوار و به جهانی وابسته بود که دیگر وجود خارجی ندارد. همچنین «زبیگنیو برژینسکی» در سال 2016 در مقالهای با عنوان «چالشهای اصلی سیاست خارجی رئیسجمهور آینده پس از اوباما» نوشــت این احســاس در ایالات متحده وجود دارد که نفوذ آمریکا در جهان دیگر محل تردید اســت. با یک نگاه ســریع به کتابهایی که اشــاره کردم، مسائل مشــخصی را به دست میآوریم که پیوسته تکرار میشود. گویی به این وســیله میخواهند زنگها را برای رئیسجمهور جدید به صدا درآورده و به او اطلاع دهند که باید مســیر ســنتی و ثابت گذشته را تغییر دهد. برای مثال ادوارد گولدبرگ میگوید شیوههای کنونی سیاست خارجی ایالات متحده متناسب با نظام جهانی فعلی نیســت و سیاســت آمریکا هنوز با جهانی تعامــل میکند که در واقعیت دیگر وجود نــدارد. «دیوید کالیو»، دیگر کارشــناس آمریکایی، هشــدار میدهد درك ذهنیت سیاســی آمریکایی برایش دشــوار است و بایــد به نظریه دیگری درباره جهان فکر کنــد؛ جهانی که دیگر در آن ایالات متحده قدرت نخست و مسلط نیست. «ایان بریمر» در کتاب خود مینویســد: «چالشها و نیز تناقضات در سیاست خارجی آمریکا در 25 سال گذشته دوچندان شده اســت و این نوعی احساس عدم یقین را به وجود آورده و موجب انتقادات مکرر از این سیاســت شــده اســت». او میافزاید: «انتقادات آمریکا از دوستان و متحدانش چیز جدیدی نیست. یک دوران طلایی برای سیاســت خارجی ما وجود نداشــته که کامل و هماهنگ بوده باشد. درباره هدف اساسی آمریکا تردیدهای زیادی وجود دارد. ملــت آمریکا نیز به آن چیزی که آمریکا ســعی میکند در خارج محقق کند، توجه نشان نمیدهد».

«پاری بوسام» میگوید: «مرزهایی را که بین کشورها بود بهدلیل عبور اطلاعات، آلودگــی، فعالیت مجرمانه، ســرمایهگذاریهای بدون قاعده برداشــته شده و همین امر انجام وظایف دولتهای ملی را سخت کرده اســت». اکنون این پرسش مطرح اســت که درباره سیاست خارجیمان چــه باید بکنیم. جهان در حال تغییر بوده و نیاز به تحولاتی ســریع دارد که به اشــکال گوناگون رخ مینماید. هنوز هســتند کسانی که به دنبال همان افکار موروثی گذشته هستند و میگویند آمریکا باید نقش سلطهگر و رهبریکننده را برعهده داشــته باشد. کسانی هم هستند که با این تفکر مخالف بوده و تأکید میکنند متوسلشــدن به اینگونه افکار آمریکا را با دنیا بهخصوص در عصری که هیچ کشــوری بینیاز از دیگری نیست، به جنگ وامیدارد. درباره سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه نیز بعضی بر این نظر هستند که آمریکا باید در این منطقه پرآشوب حضور پیدا کرده و از آنها دفاع کند. این درحالی اســت که بســیاری از خواســتههای این دولتها از سوی آمریکاییها پاسخ درست و رضایت بخشی نمیگیرد.

این ســؤال البته هنوز بدون پاسخ مانده اســت که آیا تصویری را که در برابر ترامپ گذاشــتهاند با واقعیتهای جهانی تناسبی ندارد یا اینکه او توان آن را ندارد کــه رهبری جهان را تضمین کند؟ آیا این یک تناقض در اوســت یا در نخبگانی که مسئولیت تصمیمسازی در قلمرو سیاست خارجی را برعهده دارند و افکارشــان با جهانی که در حال تغییر اســت هماهنگی نــدارد و بههمیندلیل بین آنها کشــمکشهایی را به وجود آورده است؟ جواب هرچه باشد باید گفت ترامپ تلاش میکند تغییرات بزرگــی را در سیاســت خارجی به وجــود آورد اما او در همــان حال از انگیزههای اصلی خود و اینکه آمریکا باید رهبری کند و ســلطه داشــته باشد، دست نکشیده است.

منبع: الخلیج

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.