آیا پتروشیمی صنعتی اشتغال زاست؟

Shargh - - اقتصاد -

یعنــی تولیدات پتروشــیمی اســتخوانبندی صادرات غیرنفتی کشــور هســتند کــه در مواقع حســاس لنگر ســکون شــاخص بازار بــورس و مهارکننده نوسان و ریزش سهام بودهاند.

ارز حاصــل از صادرات آنها حافظ ثبات قیمت ارز بــوده و عرضــه داخلی محصــولات آنها پناه اقتصــاد مقاومتــی و تولیدمحــور داخلــی برای جبران نیازهای اساســی کشــور )از تولید ظروف مایحتاج روزمره و دمدســتی تــا قطعات خودرو و ...( اســت. ولی انتظار از اشــتغالزایی به نکته ظریفی به نــام «صنایع پاییندســتی» و تمایز آن از «صنعت بالادســت پتروشیمی» برمیگردد. اگر صنایع پتروشیمی بالادست که عرفا به نام صنعت پتروشــیمی شناخته میشود اشــتغالزا بود، باید تأثیرات آن احساس میشد.

تنها حــدود پنج درصــد از متانول کشــور در صنایــع داخلی به مصرف میرســد و 95 درصد مابقی صادر میشود.

با احداث واحدهای جدیدي چون پتروشــیمی مرجــان در عســلویه و... ایــن عــدد احتمالا به ســه درصد کاهش خواهد یافــت. بنابراین مواد پتروشــیمی کافی در کشــور تولید میشود. پس چرا به اشــتغال گســترده نینجامیده است. دلیل آن این اســت کــه زنجیره ارزش ایــن محصول با تولید فرمالدئید، ســپس چسب MDF و رزینها و چسبها ادامه یافته و به تولید انواع چسبهایی با کاربــرد تولید ورقهای تزیینی، نســاجی، تولید کاغذ، پارچههای ضد چــروک، فراوردههای کتان، ریون و ... منجر میشــود. همچنیــن این زنجیره برای تولید اسفنجهای افشانهای و تختههای سه لایی، قفسهسازی، سیستمهای پله و سایر مبلمان منزل استفاده میشود.

یعنــی زنجیره مصــرف متانول برای ســاخت رزینهایی مصرف میشــود که در برابر آب مقاوم هســتند و بهعنــوان رزینهــای کاغذ اشــباع، در کفپوشهای لمینت و پوشــشهای شفاف برای اتومبیل کاربرد دارند.

در صنعت نساجی نیز به رنگها و رنگدانهها افزوده میشــود. در صنعت خــودرو برای تولید اجــزای اصلی خودروها از محصــولات مبتنی بر فرمالدئید اســتفاده میشود و بســیاری دیگر که از حوصله خارج اســت. در یک نگاه کارشناســی میتــوان چنیــن نتیجهگیري کرد که مــواد اولیه کافی در بسیاری از تولیدات پتروشیمی وجود دارد و باعث اشتغال بالا نشده است. )مثل مصرف تنها پنجدرصد متانول تولیدی کشــور( زیرا ماهیت آن سرمایهبری و سرمایهسازی است و از بعد اشتغال، ظرفیتسازی هر میلیون تن متانول میتواند نهایتا به اشــتغال 500 نفر منجر شــود. آنچه مربوط به اشتغال گسترده اســت، بهلحاظ زیرساخت نه در صنعت پتروشــیمی که در وزارت صنعت، معدن و تجارت است.

قســمت اعظم محصولات پتروشــیمی که در صنایع پاییندســتی به مصرف میرسند در کشور به حد کافی تولید و عرضه میشوند.

بنابراین زنجیره در پتروشــیمی بــه بلوغ لازم رســیده اســت و شــاید به جرئت بتوان گفت جز در مــوارد معــدودی، در تولید محصــولات پایه هیچگونه کمبودی وجود ندارد.

میتــوان منطقا نتیجــه گرفت که گــره نبود اشــتغال را بایــد نــه در کرانه بالا و سرچشــمه تولیــد )یعنــی مجتمعهــای پتروشــیمی( بلکه در فرایندهــای بعدی آن جســت. اگرچه قیمت محصولات پتروشیمی عرضهشده در بورس کالای ایران پنج درصد پایینتر از نرخهای جهانی اســت و هزینــه حمل، واردات و تعرفــه هم ندارد، ولی هنوز فضــای کار برای جذب تولیــدات پلیمری و پتروشیمیایی وجود دارد. تفاوت دقیق بین صنعت بالادســت و صنایع تکمیلی پتروشــیمی، ظرافتی است که با دقت در آن و شناسایی گرهها میتوان به گشودن آنها اقدام کرد.

افزایش دانش فنی، گسترش مراودات تجاری، رشــد فرهنگ اشتغال، فعالشــدن شهرکهای صنعتــی و صادرات کالاهــای مصرفی راه حلی اســت که به نظر میرســد میتواند مورد توجه ویژه قرار گیرد و انتظار از مجتمعهای پتروشیمی را بایــد به امکان ارزآوری و تثبیت بازار ســرمایه محدود نمود و نه اینکه ادعاهای عجیبوغریب مطرح کرد.

ماحصل آنکه توان صنعت پتروشــیمی را باید بیشــتر در ارزآوری و در تأمین سرمایه و نقدینگی شرکتها جستوجو کرد.

بدیهی است امکان گردش چرخهای صنعت که ضامن پویایی و رونق اقتصادی کشــور هستند، به امکان تأمین مالی ارزی و ریالی بازار ســرمایه و بازار بدهی ارتباط مییابد. همانگونه که در سال گذشــته هم اتفاق افتاد، تزریق ارز پتروشــیمیها از نوســانات بزرگ در این بــازار ممانعت به عمل آورد و این فرایند و ثبات بازار از تعطیلی بســیاری از واحدهای صنعتی جلوگیري کرد.

به هــر تقدیر انتظــار تولید شــغل بهصورت مستقیم و آنگونه که برخی ادعا کردهاند، به هیچ روی قرین به صحت نیست. رفع معضل بیکاری و خلق آن همه شــغل )چنانکه ادعا شده است( از ســوی صنعت پتروشیمی، اساسا با ماهیت این صنعت سنخیتی ندارد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.