مثل برخي یكشبه نميتوانیم انبوهي شغل ایجاد كنیم

منصوری با كذب خواندن ادعای زاكانی، با طرح یک پرسش او را به چالش كشيد

Shargh - - اقتصاد -

شرق، شکوفه حبیبزاده: یکی از شعارهای دم انتخابات، حول محور اشــتغال و بیکاری میچرخد؛ اینکه دولت آمارســازی کرده و میزان اشــتغال آن چیزی نیست که بیان میکند. استناد منتقدان به آمارهای مرکز آمار است، میگویند میزان اشــتغالزایی بهطور متوسط 350هزار شغل در سال اســت و نه رقمی که دولت ادعا میکند، اما عیسی منصوری، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، در گفتوگو با شرق از عملکرد دولت در این « » حوزه دفاع میکند: چــون دادههای مرکز آمار از طریق « پرســشنامه بهصورت فصلی و نهایتا سالانه گردآوری میشود، دوستان میتوانند تشــکیک کنند... نکتهای که وجود دارد این اســت که ســال 93 عدد اشتغال پایین بوده و عملا ســه سال پراشتغال داشتیم و اگر چهار سال را میانگین بگیریم، سالانه برای حدود 4هزار 80 نفر شغل ایجاد شده است . او تأکید میکند که در سالهای رکود، » شغل ایجاد شــده که همین امر هم سبب شده ایران در بین شش کشــور جهان از منظر نســبت ایجاد اشتغال با جمعیت قــرار بگیرد. منصوری خطــاب به منتقدان میگوید: اینکه بلافاصله بعد از اینکه دولت، مسئولیتی « را قبول کرد نتوانســته با یک کلید یا آمپول همه مسائل را حل کند، بدیهی اســت. باوجود همه ادعاهایی که در دورههای انتخاباتی مشاهده میکنیم، واقعیت این است که عملا با هیچ آمپولی نمیشــود خسرانی را که بهویژه در دوره دوم دولت گذشته از نظر اقتصادی اتفاق افتاد بهســادگی جمع کرد . او همچنین با رد ادعای علیرضا » زاکانی، منتقد شناختهشــده اصولگرا، دربــاره افزایش تعداد کودکان کار در دولت روحانی، میگوید: این گفته « بههیچوجه موضوعیت ندارد و ایشان هم یقینا مبتنیبر هیچ داده رســمیای سخن نگفتهاند. در غیر این صورت عدد اعلام میکردند. هرکســی میتواند ادعایی کند، اگر ایشان دادهای از مرجع رسمی دارند بیایند بحث کنند . »

اگر بخواهیم تصویری از وضعیت اشــتغال کشور داشته باشیم، اکنون در چه شرایطی قرار داریم؟

نکته اول این اســت که مبنای ارزیابی ما از وضعیت اشتغال کشور دادههای مرکز آمار است اگرچه این آمارها را با دادههای سازمان تأمین اجتماعی یا دادههای دیگری که داریم، بررســی تطبیقی میکنیم. براساس دادههای مرکز آمار از ســال 93، نرخ مشــارکت مردم را میبینیم کــه برخلاف روند قبل، یکباره رو به افزایش رفته. به این معنی که سالانه بهطور متوسط یك میلیون نفر، جمعیت تازهوارد به بازار کار داریم. در یك سال منتهی به تابستان 95، ایــن عدد حدود یكمیلیــون و ‪2 00‬هزار نفر بود. در همین سالها، توانســتهایم سالانه برای حدود 700 هزار نفر بهطور متوسط شغل ایجاد کنیم. به این معنی که از روند جمعیت وابسته به بازار کار عقب هستیم. مقداري انبارش نیــروی جویای کار از قبل داشــتیم که آرامآرام وارد میشــوند، تعــدادي فارغالتحصیلان دانشــگاهی داریم، مشــارکت اقتصادی زنان هم به شــدت بالا رفته و این عوامل باعث شــده نرخ مشــارکت به این صورت خودش را نشان دهد. بهعنوان مثال نزدیك به 75 درصد افرادی که در سال 95 شــاغل شدهاند، فارغالتحصیلان دانشــگاهی بودهانــد. 68 درصــد از ایــن 616 هزار نفر شاغلشــده، خانمها بودهاند. به این ســیگنالها باید به صورت جدی توجه کنیم. نوع فرصتهای شغلی که در کشور ایجاد میشود، در درازمدت نباید از جنس مشاغل با درآمد پایین باشد. این نکته مهمی است. مشاغلی که در دو، سه سال اخیر ایجاد شدند، به دلیل اینکه ظرفیت صنعت کارخانهایمان از سیاســتهای اقتصادی کاملا غلــط قبل، متأثر بــود، ماهیتا بخــش درخوراعتنایی در بخــش خدمات و در بخش غیررســمی بوده و با وجود اینکه شغل داشتیم اما باید بپذیریم بخشی از این مشاغل، درآمد بالایی نداشتند. اما بههرحال در کنار اینکه نرخ مشــارکت اقتصادی افزایش پیدا کرده، جمعیت فعال ما از 23 میلیون به ‪2 5.7‬ میلیون و جمعیت شــاغل هم به حــدود 23 میلیون نفر رسیده اســت، اینکه جمعیت شــاغل ما با ســرعتی که مطلوب ماست افزایش پیدا نمیکند، همه اینها نقاط نگرانی ماست، اما وجه مثبت کار این است که این جمعیت شاغلشده 700هزارنفره در سال به نســبت جمعیت کشــور، ما را از منظر تعداد شغلی که در کشور ایجاد شــده، در زمره شش کشور اول دنیا قرار میدهد و این حجم از ورود به بازار کار کمتر سابق دارد. مهم آن اســت که دولت با تشــخیص درست اینکه به دلیل رکــود تورمی و مختصات دورههــای پس از رکود نمیتوان انتظار داشــت که اشتغال صنعتی ایجاد شود، علاوه بر حمایت از بخش صنعت به اشتغال در بخش خدمات و بنگاههای خرد توجه کرد. نتیجه هم مثبت بود و در گزارشات مشخص است.

اما برخی منتقدان نقدهایی را به آمار اعلامی شما وارد کردهاند. آنها میگویند طبق آمارهای مرکز آمار، شغلهای ایجادشده در سال 700 هزار شغل نیست بلکه حدود 350 هزار شغل است. توضیح دهید این آمار چه میگوید؟

اگــر توافق داریــم جایی به نــام مرکز آمــار مرجع همه در دادههای ملی اســت، میتوانیم این مســئله را تحلیل کنیم. در ســال 1392 میزان اشــتغالی که ایجاد شده، براساس همان اســتانداردهایی که قبلا هم وجود داشــته، حدود ‪7 00‬هزار نفر بوده، در ســال 1393 عدد اعلامشده ایجاد اشــتغال بالا نبوده، در سال 1394، این میزان، 667 هزار نفر بوده و در سال ‪616 1395،‬ هزار نفر. چون دادههای مرکز آمار از طریق پرسشنامه بهصورت فصلــی و نهایتا ســالانه گردآوری میشــود، دوســتان میتوانند تشکیك کنند اما ما معمولا دادههای مرکز آمار را با دادههای ســازمان تأمین اجتماعی در فرایندی چك میکنیم و معمولا این دادهها مؤید هم هستند. نکتهای که وجود دارد این اســت که سال 93 عدد اشتغال پایین بوده و عملا سه سال پراشتغال داشتیم و اگر چهار سال را میانگین بگیریم، ســالانه حدود 480 هزار نفر شــغل ایجاد شده اســت. از قضا در دوره رکود که شغل ایجاد نمیشود، رکودی بوده که به ما ارث رسیده بود. مثلا پس از بحــران 2008 تا 2011، وقتی کشــورهای اتحادیه اروپا دوباره به حرکت افتادند، تا سه سال بعد از آن همچنان رکود در اشــتغال وجود داشت. یعنی همچنان بیکاری زیــاد بود و اشــتغال ایجــاد نمیشــد و بههرحال نرخ اشتغال منفی بود. بااینحال در ایران با وجود اینکه رکود داشــتیم، بعد از سال 93، در سالهای 94 و 95 اشتغال وجود داشــت. بنابراین درحالیکه رشد اقتصادی خیلی بالایی نداشتیم یا اینکه حتی رشــدی هم که داشتیم از جنسی نبود که اشــتغال ایجاد کند اما در کشور اشتغال ایجاد شــد و این قابل دفاع است و ما را جزء یکی از پنج، شش کشــور دنیا قرار میدهد که به نسبت جمعیتمان این میزان اشــتغال ایجاد کردهایم. بههرحال همه اینها فارغ از داوری بد یا خوب، نشــاندهنده این اســت که با یك وضعیت ویژه و متفاوت در کشــور مواجه و نیازمند سیاستگذاری متفاوتی هستیم. معنیاش این است که به سیاق و قاعده مرسوم سنتی سیاستگذاری در کشور نمیشود مسئله اشتغال را حل کرد. مسئله این است که سیاستگذاران ما درباره اینکه مسئله اشتغال یك مسئله جدی و بغرنج در کشــور است، به اجماع رسیدهاند. اما اینکه در عمل روش ایجاد اشــتغال به چه ترتیب باشد، بایــد دقت کنیم که با روشهای جدید مبتنی بر تجربه و دانش روز دنیا کار کنیم. متأسفانه در روزهای نزدیک به انتخابات به دلیل فضــای رقابتی گاهی طرحهایی ارائه میشود که بیش از هر چیز نشاندهنده فاصلهداشتن از جریان تجربه بشری است. این مایه نگرانی جدی است. بدیهی است که در دوره رقابت حرفهایی زده شود، اما اتفاقا همین نشان میدهد که بخشی از نخبگان سیاسی کشور اطلاعی از جریان دانش و تجربه بشری روز در این حوزه ندارند.

یعنی باید فرضا بخش صنعت رشد کند و اشتغال در پی آن ایجاد شود؟ اشتغال را دنبالهرو میدانید؟

بدیهی اســت که بازار کار، بازار مشتقه است ولی در کشورهای دیگر دنیا که موفق عمل میکنند، پذیرفتهاند کــه اشــتغال بهعنــوان یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی شناخته شود. بهعنوان مثــال کشــورهای عضــو G20، برخلاف روال گذشــته در ســال 2015، دقیقا یکــی از توصیههای سیاســتی اصلیشــان مســئله اشــتغال اســت؛ درحالیکــه در گذشــته اصــلا اشــتغال جزء توصیههایشــان نبــوده. بخــش زیادی در جامعه ما همچنان فکر میکنند باید سرمایهگذاری صورت گیرد و نقش دولت هم این است که وام یارانهدار بدهد تا مسئله اشتغال حل شود، بخشی هم که متأســفانه به رقابت برای توزیع پول برای ایجاد اشتغال افتادهاند. این قطعا جواب نمیدهد.

دربــاره اینکه راهحل این نیســت، آیا با نخبگان سیاستی بحث داشتهاید؟

بله. باید بپذیریم بخش عاقل جامعه سیاستگذاری کشور بهتدریج به این امر وقوف و به آن توجه کرده است و بهتدریج در حال بهکارگیری ابزارهای سیاستی مربوطه است.

یعنی چطور؟

ببینیــد بهطور بدیهــی وقتی دولــت تحویل گرفته شــد و با بحران رشــد منفی شــشدرصدی در اقتصاد کشــور مواجه بودیم، نخســت باید خونریــزی بیمار را متوقف میکردیــم. یعنی از بحران خارج میشــدیم و تمرکز میکردیم بر افزایش رشــد و تولید ملی. بنابراین اولویت این بود. در این دوره هم ظرفیت خاص و بالایی در ایجــاد اشــتغال در بخش رســمی و صنعتی بزرگ وجود ندارد. تمرکز گذاشــته شــد بر اشتغالهای خرد و غیررســمی و خوشبختانه جواب هم داد. در مشخصات اشــتغال ایجادشده در کشور هم کاملا مشهود است. اما اکنون وقت آن اســت که به اشتغال با گستره و ظرفیت توسعهای و صنعتی در بستر اتصال به بازار جهانی فکر کنیم. با همین فرضها و پیشبینیها در برنامه ششــم و همینطــور بودجه 96 قواعدی را پیشبینی کردیم که متناسب با این مختصات است. مثلا در پیشنهادی که در بودجه سال 96 داشــتیم، تخصیص هزار میلیارد تومان بــرای کمكهای فنــی، اعتباری، نهادســازی، تعریف و پیادهسازی ســازوکارهای موردنیاز برای ایجاد اشتغال را درخواست کرده بودیم.

نمیتوان در این رابطه اختیاراتی را برای مسئولان در وزارت کار قائل شد؟

دقیقا پیشــنهاد اولمان از طرف دولت همین بود. اما هرچه در کشــور اتفاق میافتد، باید در قالب مصوبه یا چارچوب برنامــه یا بودجه باشــد. بههمیندلیل نیز در ابتدای ســال جاری و پس از ارائه یک بســته سیاســتی اشــتغال از ســوي وزارت کــه در چارچــوب رویکــرد تولید-اشتغال حضرت آقا بود، علاوه بر مسئولیت دبیری شورای عالی اشتغال، مســئولیت کارگروه اشتغال ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی هم به وزیر محترم کار واگذار شد.

با این اوصاف ســال 96 منتظر دیدن دستاوردها باشیم؟

در هیچکدام از برنامههای پنجســاله گذشته بعد از انقلاب چیزی به نام سیاست اشتغال نداشتهایم. این یکی از نکات مثبت است که اتفاق افتاده و این اجماع حاصل شده که به اشتغال هم بپردازیم. بنابراین در برنامه ششم ذیل ماده 4 بندی داریــم که دولت را موظف میکند در سال اول برنامه، سند ملی اشتغال را آماده کند. در برنامه گذشته چنین چیزی نبود. بنابراین این فرصت وجود دارد که سند ملی اشتغال را بهگونهای تنظیم کنیم که جهت درســت را پیدا کند و بودجههای سالانه را براساس این ســند تنظیم کنیم و جهــت دهیم. تا پایان ســال آینده برای این کار وقت داریم ولی از الان دوســتانمان شروع به کار کردهاند. این کار را با ســازمان برنامه و بودجه به صورت مشــترك انجام میدهیــم. همچنین یک برنامه ویژه اشتغال تنظیم کردهایم که با همکاری دستگاههای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی اما با روشی غیر از توزیــع وام و مبتنی بر اصول علمی بــه اجرا در میآید. دولت محترم هم آن را تصویب کرده اســت. الان داریم با دستگاهها و نهادها در جزئیات توافق میکنیم. در این بسته نه از روشهای ســنتی که وام توزیع کنیم، خبری هســت و نه از نکات شــعاری غیرواقعی که در روزهای اخیر باب شــده است. سعی شــده که علمی و واقعگرا در قالب رشد فراگیر اشــتغالزا و ضدفقر که تأویل ما از رویکرد تولید-اشتغال در سال جاری است، کار کنیم.

مسئله اینجاســت که ســال آینده دولت تغییر میکند.

بههرحال این بخشــی از نظام اجرائی و قواعد بازی در کشور است. ما کوشش میکنیم در اولین فرصت این ســند را آماده کنیم. تأکید مجلــس محترم هم این بوده که در این ســند لحاظ شــود که در برنامه ششم سالانه 0.8 درصــد کاهش نرخ بیکاری داشــته باشــیم. این فرصتی برای ماســت که بتوانیم تا حدی مسائل را حل کنیــم. برای کاهش این دســت از نگرانیها که بجا هم هســت، علاوه بر ایجاد اجماع در دولت، سعی کردیم با قــوای دیگر هم رایزنی کنیم. مثلا همین هفته، جلســه غیرعلنی در مجلس محترم شــورای اســلامی داشتیم تا به صورتی کارشناســی و بــه دور از فضای نمایش یا تحت تأثیر انتخابات گفتوگو شکل بگیرد و خوشبختانه دستاورد خوبی هم داشتیم. البته در این فرایند مسائلی هم پیش میآید که طبیعی اســت و نباید خیلی به این مسائل توجه کرد.

ادامه در صفحه 15

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.