تازههاینشرفرهنگجاوید خطابههای كلژ دو فرانس

Shargh - - ادبيات - پارسا شهری كاربیوقفههنر

از مجموعــه دروس افتتاحیه كلژ دو فرانس، دو كتابِ دیگر در نشــر فرهنــگ جاوید درآمده اســت . «درباره فن شــعر » پل والــری با ترجمه سیروس ذكاء و «تئاتر وجود ندارد» ژاك نیشه با ترجمه مهستی بحرینی. «درباره فن شعر» خطابهای است مربوط به 1937. خطابه والری با شور بسیار آغاز میشــود: «احساس شگرف توأم با شور، از آمدن به پشت این كرســی خطابه، برای آغاز كاری جدید، آنهم در سنوسالی كه همهچیز ما را دعوت به ترك و انصراف از اقدامات تازه میكند، به اینجانب دســت داده اســت.» پل والری، شــاعر و نویسنده مطرح فرانســوی، در ابتدای خطابه خود درباره فن شــعر به شرح اصطلاح «فن شــعر» میپردازد، اینكه «فن شــعر» را در معنای نخســتین آن بــهكار میبرد كه با معنای متداول آن فاصله بســیار دارد. «فن شعر را عادتا در مورد هر پژوهش و كتاب مربوط به قواعد و قراردادها و اصولی بهكار میبرند كه با ســاختن غنایــی و حكایی، و همنوایی كلمات در ابیات ســروكار دارد. لكن ممكن اســت به نظر آید كه در این معنی، موضوع آنچنان كهنه و منسوخ شده است كه نمیتوان در كاربرد دیگری از آن سود برد.» والری با نقد رویكرد كسانی كه با تاریخ ادبیات سروكار دارند و از طرف دیگر نقدِ رویكردی كه بــه نقد متون و آثار میپردازد، از دیدگاهِ دیگری ســخن میگوید. «تلاش تاریخ ادبیات پژوهش در موقعیتهای بیرونی پذیرفتهشــدهای است كه هر اثری با آنها آمیخته شده، ساخته میشود و هویدا میگردد، و سپس تاثیر خود را میگذارد. تلقی تاریخ ادبیات از چنین موقعیتهایی علاوهبر آنكه دانستههای ما را درباره عادات و آداب مولفان و فرازوفرود زندگانی ایشــان و آثار آنان افزون میســازد، متعینكردن آثار تولیدشده در ظرف شــیئی اســت كه میتوان تماشــایش كرد و تاثیر و تاثراتش را گرد آورد، سازگار با زمانهاش كرد و تفسیرش نمود.» در نظرِ پل والری تاریخ ادبیات چیزی نیست جز جمعآوری سنتهای ادبی. پل والری با بهعاریتگرفتنِ مفاهیمی از اقتصاد و سیاست از قبیل تولید، تولیدكننده و مصرف، سعی دارد پای مفاهیم دیگری همچون ارزش و تولید را در نســبت با اثر هنری پیش بكشــد. «نقش ارزش در ذهن و اندیشه چنان مهم است كه تنه به نقش آن در دنیای اقتصاد میزند؛ افزون بر آنكه ارزشِ فكری و معنوی شــكنندهتر و ظریفتــر از ارزش اقتصادی اســت، زیرا با نیازهای بســیار متنوعتری پیونــد دارد كه همانند نیازهای بیولوژیــك در زندگی روزمره است .» سرانجام والری ایده خود را در قاعدهای صورتبندی میكند : «در تولید اثر هنری، اراده معطوف به عمل با امر تعریفناپذیر مواجه خواهد شــد» و این عملی اســت ارادی كه در هر یك از هنرها چنان با چیزهای گوناگونــی تركیب یافته كه نیازمند كار بیوقفــه، مُداقه در امور انتزاعی، خِبرگی و مهارتی مثالزدنی اســت. این فعل، با چنین خصوصیتی گرچه خود را با كار هنری وفق میدهد اما با وضعیتی كنار میآید، یا بهتعبیری بهكار خود پایان میدهد، كه از اساس با هر چیزی سر ناسازگاری دارد؛ لذا نه معنیپذیر است و نه معلوم.

درباره فن شعر پل والری ترجمه سیروس ذكاء

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.