فرصت انتخابات برای بیان دستاوردهای دولت

Shargh - - سياست - حجتالله صیدی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد

اقتصاد امری زمینی اســت. روشها، مدلهــا و فرمولهای حقیقی و علمــی خود را دارد و با نادیدهگرفتن آنها نمیتوان به مقصود رســید. این به آن معنی نیســت که باب نــوآوری در فرمولها و مدلهای آن در اجرا بســته اســت، بلکه مراد آن اســت که هر روش یا مدل نوینی باید متکــی به اســتدلالهای علمی و تجربــی بوده و در تناقــض یا تضاد با اصول اولیه این علم زمینی نباشــد. روشهــای خیالی که گمان میرود ریشــه در آسمانها داشــته و بنابراین بینیاز از استدلال علمی و تحلیل تجربی باشد، در اقتصاد زمیني به نتیجهای مفید نمیانجامد و ازاینروی مورد پذیرش عموم نیز قرار نمیگیرد. همچنان که اگر کسی ادعا کند در چند روز یا چند ماه میتواند بیماران ســرطانی را به روشــی غیر از آنچه تاکنون شناخته شده درمان کند، تنها با ارائه استدلال و شواهد کافی است که پذیرفته میشــود. حکومتها چنان که با پزشــکان دروغین یا رمالان و خیالپردازانی را که ادعای درمــان بیماران از طرقی مانند جادوجنبل، انرژیدرمانــی و ... دارند برخورد میکنند، باید با نظایر آنان در اقتصاد نیز برخوردی مشابه داشته باشند. اگر از ادعای پزشکان خیالی و خیالاتي یک یا چند فرد زیان میبینند، در اقتصاد، این عموم شهروندان و ملت هستند که دچار شکست میشوند و زیانی ناگوارتر را تجربه میکنند.

یکی از متغیرهای بسیار مهم اقتصاد که مورد توجه تمامی دولتها و دولتمردان قرار میگیرد، اشتغال است. افزایش اشتغال یا کاهش نرخ بیکاری، یکی از وظایف اصلی دولتهاســت که البته متغیری وابســته اســت و تحتتأثیر متغیرهای مســتقل مهمی قرار دارد که بدون اقدام عملی درخصوص بهبود آنها، نمیتوان انتظار افزایش واقعی اشــتغال را داشــت. ضمن اینکه باید توجه داشت شــرط اولیه افزایش اشتغال، افزایش فرصت شغلی اســت و نه افزایش استخدام. اینکه بدون توجه به این متغیرها و بیآنکه فرصتهای جدید شــغلی ایجاد شــود، صرفا اقدام به اســتخدام بخشــی از مردم شــود – چنانکه افتــد و دانی و در دولت پیشین رخ داد – نهتنها افزایش اشتغال به شمار نمیرود، بلکه به دلیل قانون بازده نزولی، از قضا ســرکنگبین صفرا میفزاید و بنگاهها را با مشکلات جدیتری مواجه میکند که درنهایت به زیان کل اقتصاد کشور تمام میشــود. ازاینروی، اینکه نامزدی در انتخابات، افزایش اشتغال را از محورهای اصلی برنامه خود قرار دهد امری بســیار مبارک اســت، اما از آنجا که بنا بر اســتدلالهای پیشگفتــه، آرزو با عمل تفاوت دارد، تنها آرزوی خود را در قالب شــعارهایی کلی بیانکــردن نمیتواند به ایجاد اشتغال واقعی بینجامد.

این عین واقعیت است که افزایش اشتغال در شرایط کنونی کشور، با توجه به ترکیب ســنی جمعیت که بخش مهمی از آن را جوانان تشکیل میدهند، ضرورتی انکارناپذیر است و حتی اگر در دوره چهارساله پیشِرو، یک رئیسجمهور فقط یــک کار انجام دهد و آن کاهش نرخ بیکاری به عددی تکرقمی باشــد، باید برای وی مجسمه طلای بزرگی ساخته شود. بر این اســاس، باید از هر برنامهای برای افزایش اشتغال استقبال کرد، اما نکته این اســت که باید آگاهانه عملیبودن برنامه را نیز بررسی کرد. این نوشته در پی آن است تا به نامزدهای محترم ریاستجمهوری و مشاوران اقتصــادی و اجرائی آنان یادآوری کنــد آرزو با واقعیت و عمل در عرصه اقتصاد فرق دارد. بنابراین اگر اشــتغال را نه بهعنوان شعاری برای کسب رأی بیشتر، بلکه بهعنوان برنامهای برای خدمت راستین به کشور و ملت شــریف ایران مورد توجه قرار میدهند، واقعبینی کارشناســانه را در پای کلیگویی غیرحرفهای قربانی نکنند. براســاس آنچــه در اقتصاد تجربه شــده، در سراســر جهان، ایجاد هر شغل به ســرمایهگذاری و تخصیص منابعی نیــاز دارد که کمترین مقدار آن 50 تا 65 هزار دلار اســت. بر این اســاس برای ایجاد صد هزار شــغل، حداقل پنج میلیارد دلار و برای یک میلیون شــغل دستکم 50 میلیارد دلار ســرمایهگذاری لازم است که در حــدود ۱۹0 هزار میلیارد تومان، یعنی رقمــی نزدیک به دو برابر صادرات نفت، میعانات گازی و خالص صادرات گاز کشــور در بودجه ســال جاری است. بر این اساس، تکلیف سرمایهگذاری لازم برای ایجاد یکونیم میلیون شغل سالانه روشن اســت که بالغ بر نصف منابع بودجه عمومی دولت بوده یا باید از محل منابع داخلی تأمین شــود یا منابع خارجی و این دقیقا نکتهای اســت که باید نامزدهای ذیربط، محــل و چگونگی تأمین آن را تبیین کنند. منتقدان عملکرد دولت کنونی، باید روشــن کنند برای تأمین بیش از ۲۸5 هزار میلیارد تومان رقم قابل ســرمایهگذاری از داخل کشور چه برنامه عملیاتی متفاوتی از آنچه دولت در پیش گرفته اســت، دارند؛ دولتی که با وجود درپیشگرفتن ریاضت اقتصادی برای اعمال اصلاحات ســاختاری در اقتصاد - که نتایج ملموس قابل تقدیری نیز داشته استهنوز با کســری بودجه درخور توجهی دســت به گریبان اســت. اگر هم اشتغال مدنظر خود را از محل تأمین منابع خارجی میخواهند ایجاد کنند، چگونگی آن را بیان کنند تا مشخص شود آیا بهجز راهی که دولت یازدهم برای تنشزدایی بینالمللی و گفتوگوی قدم بهقدم و پیگیری جدی برای بهرهبرداری از دستاوردهای برجام پیش گرفته است راه دیگری را ترسیم کردهاند؟ خوشبختانه تجربه گرانقیمت هشتساله دولت پیشین گویای آن اســت که راهی به جز آنچه دولت روحانــی در عرصه بینالمللی در پیش گرفته است، به نتیجهای رضایتبخش منتهی نمیشود.

در سراســر جهان، رقبای حاضر در کارزارهای انتخاباتی، ســعی در جلب آرای مردم دارند که خواســته غیرطبیعی و نامعقولی نیســت. تمامــی رقبا برای جذب این آرا شــعارهایی میدهند که یا سرشــار از بایدهاســت، بدون آنکه راهــی عملیاتی برای تحقــق آن ارائه کنند یا دربرگیرنده نقشه راههایی ملموس است که نشان از تجربه و عملگرایی آنــان دارد. مواردی مانند «فقــر را باید از بین بــرد»، «وضعیت فعلی شایسته کشور و مردم ما نیســت» شعارهایی دلنشین و درست هستند که برای شــنیدن آنها لازم نیست پای رســانههای صوتی و تصویری یا ســخنرانی نخبگان نشســت، تنها با ایســتادن در صف نان، میتوان از زبان مردم عادی هم شــنید و این حدیثی اســت که بر ســر هر بازاری هست بنابراین بیان آن خبرگی و نخبگی نمیخواهد، بلکه آنچه از یک رجل سیاســی انتظار میرود، آن است که برای ازبینبردن فقر یا ایجاد اشتغال، دستکم رئوس برنامههایش را بیان کند. خوشبختانه شفافیت رســانهای و بازبودن فضای نقد و تحلیل، دستاورد دولت یازدهم را در آواربرداری از اقتصاد، رفع بخشی از عدم تعادلهای ساختاری در عرصه کســبوکار و نرخ رشد واقعی کشــور و ایجاد اشتغال در سهسالونیم گذشته - اگرچه کافی نیست ولی بهمراتب بیشتر از ارقام دولت پیشین اســت – پیشِروی رقیبان رئیس دولت کنونی نهاده اســت و از اینرو بر آنان اســت که بــه گونهای شــفاف برنامه اجرائی خــود را در بوته نقــد و ارزیابی قرار دهند. نقد برنامههای اجرائــی در اقتصاد، به دلیل طبیعت علمی و تجربی اقتصاد، کار پیچیدهای نیست. باشد که با نقد و بررسیهای کارشناسی، رؤیای دوردست ایجاد اشتغال یکونیممیلیونی در سال، محقق شود که مایه مباهات و افتخار هر ایرانی خواهد بود.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.