مالیات بر ارزش افزوده توسعه يا تضعیف بیمههای زندگی

Shargh - - اقتصاد - يحيوي . معاون اداره برنامه و بودجه و بهبود روشهاي بيمه ايران معين

از ابتدای تصویب قانون مالیات بر ارزش افزوده، حق بیمههــای پرداختی بابت کلیه پوشــشهای بیمــهای )فــوت، نقصعضــو، بیماریهای خاص و...( بیمههای عمر و تشــکیل ســرمایه به استثنای بخش تشــکیل سرمایه، مشــمول مالیات بر ارزش افزوده است و بیمهگذاران ملزم هستند تا نسبت به پرداخت آن اقدام کنند. از آنجا که اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده باید هر سه ماه یکبار تهیه و ارسال شــود، بنابراین شــرکتهای بیمه موظف هســتند هرساله مبالغ مالیات مذکور را در اقساط همان سال محاسبه و دریافت کنند. اما باید توجه کرد که اعمال مالیات بر ارزش افزوده، هزینه دسترسی خانوارها به بیمههای زندگی را افزایــش میدهد که نتیجه آن اعتراض و نارضایتی بیمهگذاران فعلی، دلســردی و تمایلنداشــتن مشــتریان بالقــوه ایــن محصول بــرای خرید اســت. این در حالی اســت که یکی از راهبردهای اساســی دولت محترم، بیمه مرکزی و شرکتهای بیمه، توســعه بیمههای زندگی است. به بیانی دیگــر برخلاف اهتمام به افزایش ســهم بیمههــای زندگی در صنعت بیمه و نیز معرفی آن به عنوان یکی از اقلام سبد هزینهای خانوار، سیاست مالیاتی پیشگرفتهشده، همراستا با این هدف عمل نمیکند. از سویی به توسعه بیمههای زندگی تأکید میشــود و از سویی دیگر سیاســتهای نامتناسب )افزایش هزینه دسترســی( با آن اتخاذ میشــوند. مســلما یکــی از اقدامات برای توســعه بیمههای زندگی، کاهش هزینههای دسترســی است که این مهم هیچ تناسبی با اعمال مالیات بر ارزش افزوده بر بیمههای زندگی ندارد.

فارغ از این ناهمگونی میتوان شــواهد فراوانی مطرح کرد که براســاس آنها حذف مالیات بر ارزش افزوده بیمههای زندگی که مدتهاست محل بحث شــرکتهای بیمــه و قانونگذاران محترم اســت، همراســتا با توســعه اقتصادی و اقتصاد مقاومتی اســت. این شواهد چه در سطح خرد )خانوار( و چه در ســطح اقتصاد کلان وجود داشــته و از این ادعا پشتیبانی میکنند. در سطح خانوار اولین نکتهای که باید به آن اشــاره کرد این است که بیمههای زندگی در ســاحت نظام مالی خانواده به عنوان یک راهحل مالی از طرق گوناگون به خانوادهها در ایجاد پایداری مالی کمک میکند. پوشــشهای این محصول این اجازه را میدهد که در صورت مرگ زودرس یا دیگر مشکلات )ازکارافتادگی و...( پیشآمده برای نانآور خانــواده، تنشهــای مالی بهوجودآمده، بســته به نوع و میزان پوشــشها، کاهش یابد یا از بین بروند. در این صورت با افزایــش امنیت اقتصادی، کاهش نگرانیهــا و اســترسها، بهــرهوری و خلاقیت نیز افزایش مییابد )آنکتاد، 1987(. مسئله دوم نیز این اســت که بیمههای عمر و تشکیل پسانداز، امکان پسانداز اجباری را برای خانوارها بهویژه خانوارهایی که در صورت نبود چنین ســازوکار اجباری، پسانداز نمیکنند مهیا ميکند. نکته ســوم نیــز ایجاد کانال درآمدی ایمن برای دوران ســالمندی و بازنشستگی اســت. مجموعه این موارد حاکــی از نقش مهم و ضروری بیمههای زندگی در اقتصاد خانوار اســت. لذا سیاستهایی که توســعه بیمههای زندگی را با مانع مواجه میکنند، مستقیما پایداری مالی، امنیت اقتصــادی و توان پسانــدازی خانوارهــا را هدف قرار میدهند. مســلما توســعه اقتصادی محصول نااطمینانی، نبود امنیــت اقتصادی و تضعیف توان پسانــداز خانوارها بــه عنوان عنصری اساســی از پسانداز خصوصی، نیســت. اما اعمــال مالیات بر ارزش افزوده در بیمههای زندگی، هزینه دسترســی خانوارها به این محصول را بهشدت افزایش میدهد تا نه تنها مشتریان آتی را از خرید منصرف کند، بلکه مشــتریان فعلی را نیز در بلندمدت از ادامه قرارداد خود منصرف کند. باید توجه کرد بخش قابلتوجهی از بیمهگذاران فعلی تنها امکان پرداخت حق بیمه اندکــی را دارند، لذا بالارفتن هزینه بیمههای زندگی بیش از همه به این اقشار آسیب میرساند. این قشر معمــولا دارایی و ثروت زیادی در اختیار ندارند تا در صورت فوت نــانآور خانواده، وقــوع حوادث، ابتلا به بیماریهای خاص و ســرطان که بسیار پرهزینه هستند، لطمات مالی را جبران کنند.

از منظر اقتصــاد کلان تاکنون بحثهای فراوانی درباره رابطه مستقیم توسعه بیمههای زندگی و رشد اقتصادی به عنوان شــرط لازم )و نه کافی( توسعه اقتصادی، انجام شده است. اما در این میان سازوکار ایجاد چنین رابطهای از اهمیت بیشــتری برخوردار اســت. تقریبا در تمــام نظریات توســعه اقتصادی، ســرمایهگذاری نقــشِ محــوری را ایفــا میکنــد. ســرمایهگذاری نیز به نوبه خــود تابعی از پسانداز است. مادامی که پسانداز کافی در جامعه صورت نگیــرد، همچنان ســرمایهگذاری به عنــوان حلقه مفقوده رشد و توسعه اقتصادی باقی خواهد ماند. براســاس گزارش مرکز آمار ایــران از میزان درآمد و هزینه سالانه خانوارها در سال 1393، متوسط درآمد یک خانوار شــهری حدود ‪/24 318‬میلیون تومان و هزینه متوسط آن حدود ‪/23 486‬ میلیون تومان بوده است که بهطور متوســط هر خانوار شهری توانسته ماهانه ۵3 هزار تومان پسانداز کند. اما با گسترش فرهنگ بیمه و قرارگرفتن بیمههای زندگی در ســبد هزینهای خانوار، انتظار آن اســت تــا با بهرهگیری از سازوکار اجباری پسانداز )فرد الزام به پرداخت حق بیمه داشته که بخشی از این حقبیمه صرف تشکیل پسانداز میشود( حجم پسانداز خانوارها و نهایتا نرخ پسانداز ملی افزایش یابد.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.