تأثيرمنش دتغوييرريور «جن حبمشماقاومتا س سالامز ي»با ابریروراباطنتهرا؟ن

Shargh - - دیپلماسی - آرزو فرشيد

جنبش مقاومت اســلامی فلســطین )حماس( در اساســنامه تازه خود، بند مربوط به نابودی اســرائیل را حذف کرد و مرزهای سال ۱۹۶۷ را به رسمیت شناخت. این موضوع ميتواند روابط ایــران و حماس را دگرگون کند؛ روابطي که خالد قدومی، نماینده «جنبش مقاومت اســلامي فلســطین» در ایران، در مصاحبه قبلي خود با روزنامه «شــرق» (آذر ۹5(، آن را «راهبردي» ميخواند و تأکید داشــت که مقامات تصمیمگیرنده در جمهوري اســلامي ایــران مواضــع منطقــهاي حمــاس را درك ميکننــد. حال باید دید ایران ایــن موضعگیري جدید را نیز همانطورکه حماس ميخواهد، درك ميکند یا خیر. نماینــده حماس در ایران که فاصلهگرفتن این جنبش از ایران و نزدیکيشان به قطر و عربستان را رد ميکرد، تأکید داشت که با درنظرگرفتن منافع فلسطین، تلاش ميکنند تا روابط منطقهاي خود را متوازن نگاه دارند. آنها این بار در راســتاي تأمین منافع و توازن روابط منطقهاي خود، از وجهاشتراكشــان با ایران؛ یعني دشــمني با اسرائیل گذشــته و با یــك چرخش اساســي در مواضــع خود، مرزهاي ۱۹۶۷ را به رسمیت شناختهاند. مرزهای ۱۹۶۷ ، شامل سرزمینهای کرانه باختری رود اردن و باریکه غزه میشود؛ سرزمیني که در جنگ ششروزه سال ۱۹۶۷ به اشغال اسرائیل درآمد. ســازمان آزادی بخش فلسطین )ساف( نیز که اکنون کرانه باختری رود اردن را در کنترل دارد، پیشتر این مرزها را به رسمیت شناخته بود.

فراز و فرودهاي روابط ايران و حماس

روابط ایــران و حماس تاکنون فــراز و فرودهاي بســیاري را از سرگذرانده اســت. بهار عربي و تغییر و تحــولات در مصر و ســوریه، یکــي از نقاط عطف این روابط بود. حمــاس در پي آن رخدادها، مواضع غیرشــفافي اتخاذ کرد. دربــاره بحران ســوریه نیز از یك ســو مقابل دولت و ملت ســوریه و از ســوی دیگــر مقابــل ایران که حامــي دولت ســوریه بود، ایســتاد. رهبران حماس در این سالها در مواجهه با بحرانهــاي منطقهاي بيطرف نماندند؛ از همین رو وقتي تصور ميکردند اخوانالمسلمین در مصر پیروز شده و با چراغسبز آمریکا در منطقه قدرتمند خواهد شد، در یك محاسبه اشــتباه، درباره سوریه نادرست موضعگیــري کردند. با ســقوط اخوانالمســلمین در مصــر، تغییر سیاســتهای قطــر در حمایت از اخوانیها، فشــارهای اقتصادی و اجتماعی برآمده از تشدید محاصره غزه از سوی دولت سیسی، جنگ 5۱روزه در غــزه و همچنیــن تثبیت حاکمیت بشــار اســد، متوجه اشتباه خود شــده و وقتي دریافتند که جایگاهشــان در منطقه از دســت رفته است، سعي کردند که بار دیگر حمایت ایران را جلب کنند.

در آذر ۹3، هیئتي بلندپایه از مســئولان حماس شــامل ماهر عبید، جمال عیسی و اسامه حمدان به سرپرســتی محمد نصر که همگــی از اعضای دفتر سیاسی حماس در خارج از اراضی فلسطینی بودند، به ایــران آمدند. این ســفر در حالي انجام شــد که رهبران بلندپایه حماس از ســه سال قبل )پنجمین اجلاس حمایت از انتفاضه فلسطین در سال ۱3۹۰) دیگر به تهران نیامده بودند. اسامه حمدان در بهمن ۹۴ نیز ســفر دیگري به ایران داشت و صحبتهایي درباره بهبود روابط میان ایران و حماس شد.

حماس به سوي مصر ميرود

این رفتوآمدهــا روابط حماس با ایــران را بهبود داد؛ اما ماننــد قبل نکرد. ایران نیز تــلاش خود را کرد تا با کنارگذاشــتن مســائل منطقــهاي و توقعاتي که از حمــاس ميرفــت و برآورده نشــد، توجه خــود را بر مسئله فلســطین متمرکز کند و فرصت بهبود روابط را به حماس بدهد. حتي مقام معظم رهبري در اجلاس حمایت از انتفاضه که اســفند ســال قبل برگزار شــد، تأکید کردند: «مقاومت فلســطین نیز باید با عبرتگیری از گذشــته خود به این نکته مهم توجه داشــته باشــد کــه «مقاومت» و «فلســطین»، ارزشــمندتر و والاتر از آن اســت که در اختلافات میان کشــورهای اسلامی و عربی یا اختلافات داخلی کشورها یا اختلافات قومی و مذهبی درگیر شــود. فلسطینیان، بهخصوص گروههای مقاومت باید قدر جایگاه ارزشــمند خود را بدانند و به این اختلافات ورود نکننــد». موضعگیري اخیر حماس و به رســمیت شــناختن مرزهاي ۱۹۶۷، نشان ميدهد آنها مانند ایران فکر نميکنند و منافع خود را بر مسئله فلســطین ارجح ميدانند. از همیــن رو ميتوان انتظار داشــت که روابط ایــران و حماس یك بــار دیگر دچار بحران شــود. ایــن صرفا به خاطر بهرسمیتشــناختن مرزهاي اســرائیل نیســت و از عوامل دیگري نیز متأثر است. اکنون حماس در اساسنامه تازهاش، مناسبات با

اخوانالمسلمین را نیز بازنگری و زمینه بهبود مناسبات با مصر و ســوریه را فراهم کرده است. حال که بسیاری از کشــورهای عربی ازجمله عربســتان، امارات و مصر، اخوانالمســلمین را در شــمار گروههــای تروریســتی فهرســت کردهانــد، حماس نیــز از اخوانالمســلمین فاصله گرفته و با آنها همراه شــده اســت. اکنون باید منتظر ماند و دید نتیجه این تصمیم حماس چه خواهد بود. دوبــاره فاصلهگرفتن از ایــران و نزدیکي به مصر، احتمالا ســوریه و دیگر کشــورهاي عربي چقدر منافع

حماس را تأمین ميکند؛ آنهم در شرایطي که اسرائیل از تغییر رویکرد آنها اســتقبال نکرده اســت. بر اساس اساســنامه جدید حماس، این گروه با یهودیان سر ستیز ندارد و نزاعش با «صهیونیســتهای اشغالگر» است. فوزی برهوم، سخنگوی حماس، نیز میگوید این منشور جدید به حماس شانس تعامل و ارتباط با جهان خارج را ميدهد. اســرائیل این تغییر موضــع را باور ندارد و همچنان حماس را تروریســم ميداند. اسرائیل مدعی است حماس میخواهد دنیا را بفریبد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.