درون و برون یک زن

نگاهی به سونات شب به کارگردانی سعید داخ

Shargh - - هنر - رضا آشفته

ســونات شــب درواقع برگرفته از دو نمایشنامه همراه است که اولی، «زیبای بیاعتنا» به نویســندگی ژان کوکتو و ترجمه پرویز تأییــدی و دومی نیز، «ببخشــید، شــماره عوضیه» به نویســندگی لوســیل فلچــر و ترجمه منیــژه محامدی هســتند. ســعید داخ خواســته به زن بپردازد و در اولی رویکرد درونگرایانه و در دومی رویکــرد برونگرایانه به مســائل خاص زنان داشــته و اینها همان دغدغهمندیهای درست تئاتری است که میتواند سمت و سوی بهتــری در نگاه به دراماتورژی متون نمایشــی را برایمان آشــکار کند. البته این نــگاه خود میتواند دیباچهای بــرای گامهای بهتر و ایجاد ایدههای نابتری شــود؛ هرچند در این مســیر ضعفها و شکستهایی پیشروی پدیدآورندگان آثار هنری و نمایشی باشد.

در اجرای ســعید داخ، حس میشــود انتخاب بازیگر تا حدی اشتباه است. از یک سو توانایی بهار نوحیان زیر سؤال میرود که در قبول نقش هنوز به آن جســتجوگریهای ذهنی لازم دست نیافته است و شاید این در طول اجراها با دقیقشدن به موقعیت و رنجی که آن زن متحمل میشــود، قابل جبران باشــد. اما مهمتر اینکه باید این زن نقصی در برابر مردش داشته باشد که مرد صورت زیبا و حالت مقدســی یافته و زن ملتمــس در برابرش حرافی میکند و مرد بیاعتناتر موجبات رنجش او و کشدارشــدن این شــکنجه را فراهــم میکند. اگر این نقص فیزیکی و صورت نازیبا باشــد که در کل بایــد بازیگر عوض شــود اما اگر چیز دیگری اســت و امری درونی اســت، این مهم نیز باید در حس و حالت بازیگر نســبت به ســتودنهایش در برابر همسرش مشهود شــود که درحالحاضر نیست.

در نمایــش ســونات شــب، بخشــی از ایــن پیچیدگیهــا و شــاعرانگیها با طراحی و استفاده از موســیقی زنده و نوازندگی ویلنسل انجام شــده اما هنوز هم حس میشود که این موقعیت نیازمند بازنگری است و شاید با این بازنگری بشود کاملترین شکل ممکن را برای این بخش از اجرا در نظر گرفت.

«ببحشــید، شماره عوضیه» درباره زن اســت اما اینبار رویکرد متن بیرونی است و بیشتر شــباهت به خصلت فضولی زنانه دارد که در اینجا مورد کمتوجهی جهان پیرامونش واقع میشود و این خود عاملی برای انجام جنایت علیه زن خواهد بود.

متن قدرقدرتبودنش را در جای خودش یافته است اما در ایران نیز میتواند قدرقدرت باشــد و تا حدی هم با بازی گیلدا حمیدی این مهم برآورده شــده اســت. البته همان طراحــی این بار نیز در القای فضایی غریب کارآمد اســت و به شکلي موجز فضا را برای القای تنهایی و اینکه زنی میخواهد به برقراری ارتباطی مستحکم برسد، آماده میکند. هرچند در انجام آن به دلیل بیتوجهی افراد جامعه ناکام اســت. اما آن اضطراب هنوز کال اســت و فضا باید نفسگیرتر شود و مخاطب را حتی لحظهای نباید به حال خود رها کرد. مخاطب باید به این حس برســد که هر لحظه امکان دارد با شــلیک گلوله یا چرخش ضربه چاقویی از پای درآید وگرنه با این روایت محض از یک فضای خشــن، اثر در اجرا کامل نخواهد شــد و اگر چنین شود دیگر بازیگر موفقیت خود را اثبات کرده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.