غریبپور: پیدشنهرا دیتئا ر نا مکنکاارگردظارنهتببهایمزددهابازیگر بود

Shargh - - هنر -

رضــا آشــفته: بهــروز غریبپور ایــن روزهــا آخریــن مراحــل اپــرای عروســکی خیــام را پشتســر میگذارد تا بعــد از ماه رمضــان، اواخــر خــرداد، آن را در تالار فردوســی اجــرا کند. با او دربــاره مناظرههــای نامزدهای ریاســتجمهوری و اینکه چرا باید به فرهنــگ هــم در آن بپردازند، گفتوگو کردهایم.

بــه نظرتــان برخــورد کاندیداهای ریاســتجمهوری دربــاره وضعیــت فرهنگ در مناظرهها چگونه است؟

ما متأســفانه در طول این چند دهه نســبت به فرهنگ، درواقع با یک بیان صحیح و شهامتمندانه روبهرو نشــدهایم. با آنکه همیشه شــعار دادهایم که مــا در معرض شــبیخون فرهنگــی هســتیم و فرهنگ ما در معرض آسیبهاست و در شــعار فرهنگ به صورت یک پدیده کاما مطلــق و درعینحال بســیط مورد صحبت قرار گرفته اســت، امــا هرگز به جزئیات و مؤلفههــای فرهنگ، نه در زمان مناظرههای انتخابی و نه در زمان تصدی امور نپرداختهایم.

چه دلیلی دارد؟

دلایــل مختلفی دارد. به نظرم افــرادی که از افکار عمیق مذهبــی برخوردارند، بهصراحت از موســیقی، تئاتــر، هنرهــای تجســمی و... نمیگوینــد و انگار در اظهارنظر وارد حریمهای ممنوعه شدهاند. درحالیکه مــا در جامعه، هــم در زمینه موســیقی و تئاتر و هم هنرهــای تجســمی فعالیت میکنیم و اینجاســت که برایم ســؤال ایجاد میشــود چگونه است که در عمل انواع هنرها را داریم، امــا در بحثکردن افرادی که در رأس امور یا پایینتر از رأس قــرار گرفتهاند بهصراحت دربارهاش صحبت نمیکنند.

در میان کاندیداهای اخیر کدامها بهتر میتوانند درباره فرهنگ نظر بدهند؟

در میــان ایــن شــش کاندیــدا، آقایــان روحانی و جهانگیــری میتواننــد بهتــر صحبت کننــد چون در پدیدآمدن فضای مناســبتر موســیقی، تئاتــر و دیگر هنرهــا فعالیــت چشــمگیری کردهاند، امــا هنوز در مناظرهها به این واقعیتها نپرداختهاند. اینها با احتیاط درباره فرهنگ میگویند که انگار با پیشــینه خطیربودن موضــوع، بایــد با مشــکات بعدی مواجه شــوند. در مناظــره قبلی، فقط رئیســی به صــورت کلی در مورد ســینما گفت که یک رشــته تصمیمها دارد، اما درباره فضای فرهنگی هیچ نظری ارائه نکرد.

درحالیکه اهمیت آن بسیار است... .

فضــای فرهنگی که میتواند تنفسگاه معنوی یک جامعه و رگ حیاتی آن باشــد، اگر بااهمیت نباشــد و نتوانیــم وارد جزئیاتش شــویم و آن را منوط به آینده کنیــم که اگــر رأی آوردند بعد واردش میشــوند؛ این دیگر خطر بزرگی اســت. اگر اینهــا بهصراحت نگویند که موســیقی فاخر و ارزشــمند و حتی موسیقیای که برای ســرگرمی و اوقات فراغت اســت، چه نقشی در جامعــه دارد و با کلیگویی درباره فرهنگ حرف بزنند، انگار که چیزی نگفتهاند. کنفوســیوس میگوید که اگر میخواهید فرهنگ یک ملت را تغییر بدهید، موسیقی آن ملــت را تغییر بدهید. بنابرایــن باید جایگاه فرهنگ همیشــه برایمان با جزئیات مشخص باشد و ارائهکردن برنامه اســت که مــا را متوجه فرهنــگ ملت و هویت میکنــد که بتوانیم در مقابل این آســیبهای فرهنگی تنومندانــه قرار بگیریم. ما بایــد در محدوده فرهنگ با جزئیات و آگاهی بر تأثیرات برنامه داشته باشیم.

چگونه این مهم محقق خواهد شد؟

اگر آنها فقط به ســینما توجه میکنند، اما ســینما متکی به بازیگری اســت و بهترین بازیگــران جهان از تونل تئاتر رد شــده و وارد سینما شده و بر پرده نقرهای درخشــیدهاند. این فراموشکردن تئاتر خود یک غفلت بزرگ است. این در حالی است که در سینما همه هنرها وجود دارد و اگر فقط به ســینما توجه شــود انگار که آشــنایی با این پدیده نداشته باشــند و اشاره کلیکردن نمیتواند درســت باشــد. این در حالی است که آقایان جهانگیری و روحانی میتوانســتند و میتوانند درباره فرهنگ بــا جزئیات صحبــت کنند. حتی میرســلیم با توجه به اینکه وزیر فرهنگ بوده اســت، میتوانســت نظــرات خودش را بدهــد و درکل ســکوت اینها جایز نیست. من یک خاطره از آقای هاشمیطبا دارم. زمانی که رئیس ســازمان تربیتبدنی بود و من میخواســتم کارگردانی جشــن المپیک غرب آســیا را انجام بدهم، یک ســاعت با هم درباره تئاتر و دیگــر هنرها صحبت کردیم که اطاعات زیادی درباره اینها داشت. آن زمان در کســوت یک مقام ورزشــی بود، اما آنهــا در مناظره بیشــتر درباره تشــکیل خانــواده و اقتصاد، نــه از نوع کان که از نوع اشــتغال بحــث میکردند. درحالیکه میشد درباره سینما و دیگر هنرها نیز بحث شود؛ برای مثال باید از آقای رئیســی پرســیده میشد که سینمای امروزمــان از چــه امکاناتــی برخوردار اســت و از چه امکاناتی برخوردار نیست؟ آیا در زمینه سینما به دنبال سینماســازی خواهند بود؟ آیا دلشان میخواهد که در زمینه تولید فیلمهای ارزشمند و ماندگار سرمایهگذاری کنند؟ که فقط ما با تولیدات مصرفی مواجه نباشیم.

یعنی به ضرورت فرهنگ آگاه نیستند؟

نهاینکه آگاه نباشــند؛ بلکه به صورت کارشناســی برخورد نمیکنند. اینها ضرورت را بهخوبی میدانند، اما با یک واهمه همراه هســتند درحالیکه آقای روحانی، رئیــس دولت تدبیــر و امید، طبعا در اینجور مســائل ورود پیدا کرده و از طریق وزیر فرهنگ و ارشاد اسامی، وارد این مباحث فرهنگی شده است، اما الان نمیدانم چــرا آنها را بیان نمیکند؟ اگــر اوقات فراغت و ورزش و فرهنگ را حذف کنیــم، انگار ما فقط همه فراغتمان بــا قدمزنــی در خیابان و گــردش در پارکها ســپری میشــود. دولتها باید برای این مســائل مهم برنامه دقیق و شفاف داشته باشــند. درحالحاضر جوانان ما با نوعی موســیقی بیاصلونسب همراه هستند که در ذهنشــان تبدیل به عناصر فرهنگی خواهد شــد و باید دراینباره برنامه داشــته باشــیم که جلو این آسیبها را بگیریم. بایــد آقایان روحانــی و جهانگیری مردم را آگاه کننــد که برگزاری کنســرت خاف دین نیســت و بایــد برای اوقات فراغت برنامهریزیشان را اعام کنند کــه مانع از انحرافاتی شــوند که از بیبرنامگی میآید و بایــد بگویند که موســیقی باعث بیداری و هوشیاری افراد جامعه میشــود و ما را لبریز از معنویات میکند. برای همیــن منظور هم هســت کــه در ماه محــرم آنچه اجرا میشود در مراسم سوگواری )تعزیــه، مداحــی و ســینهزنی( تلفیق شعر و موسیقی است. باید این تابو شکســته شود و اینگونه باعث آگاهســازی مردم شوند که میتواند بر میزان رأی و محبوبیت نامزدها بیفزاید.

چقدر در این میان پرداختن به هنر تئاتر اهمیت دارد؟

من فقط بــه دنیای تئاتر یونان باســتان اشــاره میکنــم کــه از دوهزارو ۵00 سال پیش، همواره تئاتر آنچــه آفریده بســطدهنده دموکراسی، اندیشه، تفکر مدنیت و نقد جامعه بوده اســت. حتی تئاتر عروســکی ژاپنی، بونراکو، نیز طوری عمــل میکرد که انعکاس واقعیت روی صحنــه و نتیجهگیــریاش برای کشــف جامعه باشــد. یک پدیده مهم در بونراکو این بود که اطرافشان خشونت بیش از حد شــده و این میتوانست هشداری به جامعهشناســان و مدیران اجتماعــی و فرهنگی در ســطوح بالا و پایین باشــد. بنابرایــن نپرداختن به تئاتر یک غفلت اســت و امروز باید در عمل نشــان دهند که چه برنامهای برای توســعه تئاتر در شهرستانها دارند. اینکه کاندیدایی بگوید که مردم نان ندارند بخورند حالا چرا باید درباره تئاتر صحبت شود، عوامانه است. ما در دوره مشروطیت به اهمیت تئاتر و روزنامه پی بردهایم و در آن زمــان حتــی روزنامه با موضوع تئاتر منتشــر میکردیم. امروز حتی میشود درباره خوشنویسی هم در مناظرهها بهعنوان میــراث فرهنگی و ادبی ماندگار بحث کرد.

پیشنهادتان به نامزدها چیست؟

من بهعنوان کارگردان تئاتر پیشنهاد میکنم به همه نامزدها که چون غالبا با بازیگری آشــنا نیستند، قدرت و ســرعت انتقال ندارند و زود ناراحت میشوند و فضا را تبدیــل به مجادله و مچگیــری میکنند، وقتی مقابل دوربیــن قرار میگیرند، در صحنــه باید بازی کنند و اگر عصبانی شــوند این آشکار است و اگر خواب باشند هم معلوم اســت. در مناظره بهترین بازیگر کسی است که خوب پاســخ بدهد و عصبی نشــود و بتواند بر خشــم خودش غلبه و از این فرصت اســتفاده کند برای اینکه مکنونــات ذهنیاش را بیان کند. مناظره قبلی آتشــین نبود به جــز چندلحظهای که بین جهانگیری و قالیباف بحثی شد... .

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.