حذف مخالفان در سکوت

Shargh - - جهان -

چند هفته گذشــته مردم مالدیو با خبر شــوکآور کشتهشدن یک وبلاگنویس 29ســاله به نام «یامین راشــد» از خواب پریدند. چهار ســال پیش نیز در اکتبر 2012 مردم از مرگ یک اصلاحطلب برجسته ســکولار و عضو سابق پارلمان حیرتزده شــدند که «افراشم علی» نام داشــت. هردو آنها؛ یعنی راشــد و علی با ضربات پیدرپی کارد در راهپلههای ســاختمان مسکونیشــان، واقــع در پایتخت مالدیو به طرزی وحشــیانه کشــته شــده بودند. در ماه آگوســت 2014 نیز «احمد ریلوان»، بهترین دوســت راشــد و یکی دیگر از وبلاگنویسان و روزنامهنگاران برجســته این کشور، ناپدید شــد. ما نمیدانیم چه کسانی مقدمات کشتن یا ربودن این افراد را فراهم کردهاند کمااینکه مقامــات دولتی نیز میگویند موفق نشــدهاند عاملان این جنایات را پیدا کنند، اما بررســی انگیزههای این قتل و آدمرباییها نوع جدیدی از خشــونت را در مالدیو نشان میدهد که نشــئتگرفته از یک نوع گفتمان خشــونتبار در این کشــور اســت. این گفتمــان به فضای سیاســی و پیشرفتها در زمینه ســکولاریزهکردن جامعه از یک سو و جانگرفتــن دوباره برخی بقایای گروههای افراطی از ســوی دیگر مربوط میشود.

مخالفت با فساد حاکم

علــی و راشــد در زمینه مســائل مذهبــی خیلی شــفاف عمل میکردند. علی البته گرایشــاتی ســکولار داشــت. او خــود را یک اصلاحطلب میدانست و از برابریهای عمومی، فرهنگ کهن مردم و بهخصوص هنر و موســیقی ســنتی مالدیو دفاع میکرد. از سوی دیگــر، او به ایدئولوژیهای جدید علاقه نشــان مــیداد که جوانان کشور را تحتتأثیر قرار داده است. امروزه برخی از جوانان مالدیو به دنبال معتزلیان عقلگرا یا صوفیان طرفدار الرومی هســتند و این دو را بر رویکردهای ســنتی- مذهبی ترجیح میدهند. آنها درعینحال به میراث عمیق بودیســم و اسلام در کشــور از جمله در حوزههای شعر، ادبیات و فرهنگ احترام میگذارند. این جوانان غالبا تحتتأثیر فلاسفه عقلگرا و طرفدار حقوق بشر هستند. بااینحال، برخی از آنها تحتتأثیر دانشمندان لائیک و ایدههای سکولاریستی قرار میگیرند. بــه همین دلیل بعضیوقتهــا میگویند مذهــب را باید به حیطه زندگی خصوصی فرســتاد. آنها البته هرگز ســعی نمیکنند صدای رقبــای ایدئولوژیک خود را خفه کنند، امــا به دلیل جوانی و ماهیت سنیشــان ممکن اســت در مواردی انتقادات تندی را مطرح کنند. راشــد و ریلوان نمایندگان این نســل جدید بودند. هــردو در دفاع از موازین حقوقبشری غیرقابلانعطاف بودند. آنها همچنین با صدای بلند از گروههای افراطی انتقاد میکردند؛ بهخصوص از تکفیریها و محافظهکاران تندرو. راشد و علی در نوشتههای خود از طنزی گزنده استفاده و بهخصوص با فساد سیاسی طبقه حاکم مبارزه میکردند. به همین دلیل آنها خشــم بســیاری از سیاســتمداران و گروههای افراطی را علیه خود برانگیختند.

تهدید فعالان سیاسی

چند سال پیش از شروع «بهار عربی» در سال 2008، مردم مالدیو با پایاندادن به یک دوران حکومت 30 ســاله بر کشورشــان، نوعی بیداری دموکراتیک را تجربه کردند. در پی این حرکت بود که غربیها مالدیــو را برای نخســتینبار بهعنوان یک «دموکراســی انتخاباتی» ســتایش و معرفی کردند، اما در فوریه 2012 نخستین رئیسجمهور منتخب؛ یعنی «محمد ناشــد»، دو ســال پیــش از آنکه دورهاش را تکمیل کند، مجبور به اســتعفا شــد. به دنبال آن مردم مالدیو دوره جدیدی را تجربه کردند که سیاستمداران غیرمذهبی آن را هدایت میکردند. بهاینترتیب یک اســتبداد جدید بر کشــور حاکم شد که از یک طرف از نهادهای رسمی ســود میبرد و از سوی دیگر با ربودن دموکراســی مردم به همان دوران فســاد گذشــته ادامــه میداد. وضعیت حقوق بشــر در کشور روزبهروز بدتر شــد. سیاستمداران برای پیشــبرد اهداف خــود گفتمانی را رایج کردند که از خشــونت گروههــای افراطــی دفاع میکنــد. آنها با باندهای خشــونتطلب شریک شــدند تا راحتتر به اهداف خود برسند. راشد و ریلوان جزء کســانی بودند که با صدای بلند از این اســتبداد جدید و فسادی که به همراه داشــت انتقاد میکردند. آنها مدافع حقوق بشــر در برابر خشــونتطلبان بودند. هردو زبانی طنز و طعنهآمیز داشــتند. راشد وبلاگی طنز داشــت و هردو آنها طرفداران بسیاری پیدا کرده بودند. در نتیجه میتوان حدس زد که ممکن اســت سیاستمداران- و نه گروههای مذهبی- در پشــت این حوادث باشند. شاید به وسیله آنها خواســته باشــند صدای مخالفان را خاموش کنند؛ اما یک احتمال دیگر هم دور از ذهن نیست.

بقایای گروههای افراطی

فعالانی نظیر راشــد و ریلوان یا اصلاحطلبانــی نظیر علی ممکن است از ســوی یک بخش دیگر در معرض خطر قرار گرفته باشند که بهتازگی در مالدیو فعال شــده است؛ افراطگرایان. اخیرا پیشرفتهای دموکراتیک و توســعه اقتصادی کشور موجب شده تا مردم نسبت به ســنتهای گذشته کمتوجه شــوند یا درباره اهمیت و کارکرد آنها در زندگی جدید پرســشهایی را مطرح کنند. این امر منجر به شکلگیری یک گفتمان جدید در اعماق جامعه شــده است که به رشد گروههای افراطی کمک میکند. در ســالهای گذشــته این گروهها نوعی مبارزه توأم با خشــونت را ترویج کردند. آنها از تفکرات گروههای تندرو دفاع و مخالفــان خود را کافر، مرتد و نظایــر آن خطاب میکنند. بعضی از ســایتها و وبلاگهای شبکه مجازی وابسته به این گروهها، در هنگام انتشــار خبر مرگ راشــد و ریلــوان از آنها با لفظ «مرتــد» یاد کردند. تعدادی از افراد این گروهها تاکنون برای جهاد به سوریه اعزام شدهاند. جالب اینکه گروههای افراطی یادشــده نیز مانند سیاستمداران فاسد از باندهای جنایتکار برای پیشــبرد اهداف خود اســتفاده میکنند و از آنجا که این باندها با سیاســتمداران نیز در ارتباط هستند، همین امر به آنها نوعی مصونیت قضائي در مالدیو داده است. اگر همین باندها در پشــت قتل یا آدمربایی مخالفان باشــند، هیچ امیدی به عدالت و رســیدگی قضائی به چنین جرائمی وجود ندارد. باید انتظار داشــت در آینده نیز به ســفارش گروههای سیاسی یا مذهبی افراطی جنایات مشابهی رخ دهد، مگر آنکه فشارهای بینالمللی حکومت را وادار به انجام تحقیقات دراینباره و جلوگیری از تکرار آنها کند.

منبع: الجزیره

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.