در نشست هم اندیشسی فع هالانمزنو رونمای مط 30دیرازصالبادتیزنان از جم مرئییسخهوروآایندههیشورمای شهر مطرح شد

Shargh - - جامعه -

شرق، شــهرزاد همتی:

دوباره بعد از ســالها دور هم جمع شــده بودند؛ با صورتهای مصمم و خندههایی کمرنگ که ردش در چشمانشــان پیدا بود. آمده بودند تا اولین نشست رسمیشــان، چراغی باشد برای ادامه راهی که سالها از ادامهاش باز مانده بودند. کنشگران حوزه زنان به بهانه انتخابات شوراها و ریاستجمهوری دوباره دور هم جمع شــدهاند؛ جلساتی که شروعش از دو ماه پیش کلید خورد و صبح روز گذشــته منجر شد به ارائه بیانیههایی با هدف طرح مطالبات جنبش زنان از رئیسجمهور آینده و شــورای شــهری که قرار است صندلیهای خیابان بهشت را تسخیر کند.

بعــد از هفتههــا چکــشکاری و صحبــت و تهیه پیشنویــس و جمــعآوری امضا، روز گذشــته فعالان حوزه زنان در نشســتی خبــری از مطالبات خود با 180 امضــا رونمایی کردنــد؛ مطالباتی که حقــوق حقه و نادیدهگرفتهشده زنان را به علت مسائل و مشکلاتی که کشور همیشه درگیر آن اســت، دوباره بررسی میکند. ایــن بار زنان جوان در حوزه زنان، برگزاری جلســات را به دست داشــتند. بزرگترها فرصت دادند تا جوانها مراســم برگزار کنند و بیانیه را به کمک آنها بنویســند. فرصتی که سالهای سال در پایهها و نهادهای بزرگتر، از جوانان گرفته میشــد و نميگذاشت دیده شوند. دو بیانیه مجزا برای آنکه بتوانند خواستههای اجرائی خود را بدون واســطه به دســت کاندیداهای امروز برسانند که هر دوره انتخابات مســئله زنــان بهعنوان مهمترین دغدغه آنها مطرح میشــود و بعد از اتمام انتخابات، این ژست روشنفکری نهتنها دردی از آنها دوا نمیکند، بلکه میتواند مانع و ســنگی برای کارهای دیگرشــان باشد.

در دو بیانیه مجزای تهیهشــده، قرار شــد مطالبات مطرحشــده پــس از انتشــار در رســانهها، به دســت کاندیداهای ریاستجمهوی و شورای شهر برسد و پس از آن نیــز فعــالان حوزه زنان بعد از تمامشــدن کارزار انتخابــات، پیگیر اجرائیشــدن این مطالبات از ســوی نهادهای مربوطه باشــند. در مقدمــه بیانیه مطالبات زنان از ریاستجمهوری آمده است: «پیگیری مطالبات برابریخواهانــه و تــلاش بــرای تحقق آنها از ســوی کســانی که دغدغه ســاختن جامعهای برابر و به دور از تبعیضهای جنســیتی را دارند، بــه دوران انتخابات محدود نمیشــود و اراده و تلاشــی مــداوم میطلبد. بااینحال انتخابات در ایران همواره فرصتی برای طرح مطالبات مهم اما فراموششده یا بهثمرنرسیده جامعه اســت و تا زمان تحقــق کامل جامعه مدنــی اثرگذار، ضرورت بهرهگیری از این مجال بیش از هر زمان دیگری احساس میشود».

مطالبات مطرحشده در این بیانیه، به مسائلی مانند وضعیت اشــتغال زنان، پیگیری حقــوق مدنی آنها و بازنگری در قوانیــن تبعیضآمیز میان زنــان و مردان، ملزمکردن کارفرما برای پرداخت دســتمزد یکســان به زنــان و مردان، تهیه فرصت شــغلی برابر برای زنان و مردان پرداخته اســت؛ اما در نشست امروز، فعالان زن تأکید کردند مهمترین درخواستهای مورد پیگیريشان از رئیسجمهور آینده کشــور، در دو بند این بیانیه آمده اســت. آنها گفتند همه ما میدانیم که ســهم زنان از بازار کار کشور کمتر از 15 درصد است و ما میخواهیم در دوره جدید ریاســتجمهوری این میزان حداقل دو برابر شــود؛ آنهم در شــرایطی که روزبهروز بر تعداد زنان سرپرســت خانوار افزوده میشود و از طرف دیگر، زنان به علت مســائل اقتصادی مجبور هستند پابهپای مردان کار کنند. از طرفی زنان بهعنوان بخشی از نیروی انســانی این کشــور، حق دارند فرصت برابر شغلی در شأن خود و همپای مردان داشته باشند.

مســئله دیگری که مورد بحث و درخواســت زنان کنشــگر قرار گرفــت، تخصیص 30 درصد مســندهای وزارتــی و مدیریتی به زنــان بود. آنهــا در بیانیه خود بهصراحــت عنوان کرده بودنــد اختصاص حداقل 30 درصــد از کابینه به زنان توانــا و برابریخواه، مطالبات حداقلی و بهتعویقافتاده دیگری اســت که لازم است در دولت آتی محقق شود.

از بندهــای دیگر بیانیهای که به امضای کنشــگران زن رســیده بود، میتــوان به افزایــش بودجه ورزش زنان بــرای ارتقای ســطح حرفهای ورزشــکاران زن و رفــع نابرابریهای موجــود در ورزشهــای قهرمانی، تلاش برای رفع تبعیض از ورزش زنان در رســانه ملی و توجه ویژه این رســانه به مسابقات زنان در رشتههای مختلف ورزشی، تلاش برای رفع موانع حضور زنان در مســابقات بینالمللی، ازجمله محدودیتهای مربوط به پوشش ورزشکاران زن و تصمیمات خارج از قانون و گاه گزینشی در این حوزه و... اشاره کرد.

در این نشست خبری، درباره مطالبات زنان از شورای شهر نیز بحث و بررسی شد. ایمنسازی فضای عمومی و بیدفاع یا متروک شهری و تغییر کاربری فضای ناامن بــرای زنان از طریق نورپردازی معابــر، ایجاد بازارهای محلــی- منطقهای امــن برای دستفروشــان بهویژه دستفروشــان زن و توقف سیاســت کنونــی مدیریت شــهری مبتنی بر اولویت وســایل نقلیه به انسانها و سپس حذف بیلبوردهای تبلیغاتی از پلهای عابر پیاده به منظور ایمنکردن آن برای رفتوآمد زنان، اختصاص فضایــی متناســب برای زنــان در وســایل حملونقل عمومی به منظور تسهیل تردد و تحرک زنان در فضای شــهری، تلاش برای نفــی رویکرد متهمانــگاری زنان در زمینــه بــروز آزار خیابانی از طریق فرهنگســازی، پیامرســانی عمومی و تبلیغات بخشهایی از مطالبات زنان در این بیانیه بود.

ســخنران ابتدایــی این مراســم، فاطمــه گوارایی، روزنامهنــگار و فعال حقوق زنان بــود. وی در ابتدای سخنان خود تصریح کرد: «تحلیلگران علوم اجتماعی جنبش زنان را درحالحاضر ذیل جنبشهای اجتماعی جدید و معاصر تعریــف میکنند. چرا؟! به علت اینکه هدفداربودن، هوشــمندی در درک موقعیت، استفاده از فرصتها، دفاع از جهان زیست معطوف به جامعه مدنی، بســط حقوق شــهروندی، توجه بــه جنبههای فرهنگ و شــیوههای زندگی، متمایل بــه ایجاد دولت عقلانی، غیرابزاری، متکی به رسانههای جمعی و ... آن باعث شده با جنبشهای اجتماعی جدید، دارای حوزه علائق مشــترک باشــد». گوارایی افزود: «دو انتخابات ریاســتجمهوری و شوراهای شــهر و روستا در جریان اســت. هر دوی این انتخاباتهــا و نتایج حاصل از آن برای فعالان و کنشــگران حقوق زنــان دارای اهمیت اســت». مهمترین نکاتی که در صحبتهای این فعال حقوق زنان به آنها اشاره شد مواردی از این دست بود: در انتخابات ریاستجمهوری تداوم روند تغییر، مستلزم تقویت نیروهای حامی تغییر در نظام سیاسی است. در انتخابات شــوراها نیز تداوم روند تغییر، با فعالشــدن بیشتر جامعه مدنی و تقویت و توانمندسازی آن مدنظر اســت. به گفته گوارایی، هر دوی این انتخابات تأثیرات بســیاری بر تعمیق روند دموکراســی در ایران کنونی و آینــده دارد زیــرا این امکان را فراهــم میکند تا امکان بیشــتری برای پایهریــزی مبانی فرهنــگ دموکراتیک فراهم آید و بســتر مناســبی برای بازتــاب دیدگاههای جامعه مدنی و نیروهای اجتماعی پدید آورد.»

زیبا جلالی، فعال حوزه زنان و ناشــر، نیز ســخنران دیگر این مراســم بود. وی اظهار کرد: «مطالبات زنان دو دوره خیلی پررنگ شده است، من میخواهم بحثم را روی بیــان مطالبــه و اینکه مطالبه چــه جایگاهی برای نهادهای مدنــی دارد، متمرکز کنم و درعینحال تأثیر ایــن کنشهایی را که نهادهــای مدنی از جمله جنبــش زنــان و نهادهای فعــال زنان در ایــن زمینه روی گفتمانهای مسلط گذاشــته است بیان کنم. من روی این مطالبــات نام مطالبات عملگرا گذاشــتهام. 40 ســال از انقلاب اسلامی و 111 ســال هم از انقلاب مشروطه گذشته اســت؛ دو انقلابی که با انگیزه تغییر پیش آمدنــد. از آن روزی که نگرشهــا و تحلیلها و گفتارهــا باید تغییــر کرده باشــد، 20 ســال پیش، ما فعــالان زنان مهمترین خواســته مدنیمــان پیرامون فعالیــت و مشــارکت زنان در عرصههــای اجتماعی، اقتصــادی و فرهنگــی و ازبینبردن موانــع قانونی و فرهنگی این مشــارکت بود. اما اکنون جای خوشحالی اســت که صحبت از ســهمخواهی زنــان از قدرت و جایگاههای تصمیمســاز میشــود». وی تصریح کرد: «خواســتههای ما بایــد دقیقتــر و برابریخواهانهتر باشــد. لزومی نیســت به کتابهای آکادمیک مراجعه کنیم تا برایمان مســجل شود شکلگیری گفتار جامعه از درون واقعیتهــای زیســته و در نتیجه فاصلههای جنســیتی بر میآید. درعینحال میدانیم جامعه این تفاوتها را شــکل میدهد و ایــن تمایزها را تقویت و ارزشگذاری میکند». جلالی خاطرنشان کرد: «ما باید به نوع و جنــس مطالبات خود توجه کنیم. وجود یک نهــاد یا ســمت نمادین چه تأثیری در شــرایط زنان ما خواهد داشــت؟ از طرفی آن چیــزی که برای جامعه مدنی نظارهگر جالب شــده که ســطح بیان مطالباتی اســت که در گفتار و در برنامههای سیاسی امروز رایج شــده که هم از ســوی نهادهای زنــان و هم از جانب نمایندههــا و کاندیداهــای ریاســتجمهوری به یک میــزان ارتقا پیدا کرده اســت. تحلیــل این امر فرصت بیشــتری میطلبد، اما این نشــان از دینامیسمی دارد که موجب ارتقای شــنوایی صدای جامعه و ضرورت بازتولید گفتار آن شــده و همین پدیده، ارتقا در ســطح گفتار مسلط به حساب میآید». جلالی در پایان افزود: «آنچه میخواهم بر آن تأکید کنم این واقعیت اســت که گفتار مطالبهگر از ســوی نهادهای نزدیک به قدرت بهنوعی از مطالبات جامعه پیشــی گرفته و باید به آن توجه کرد. این نکته بیانگر چند مفهوم اســت که باید راجــع به آن بحث کرد؛ اول اینکه جامعه زنان در بیان خواستهایش محافظهکارتر شده یا لزومی برای تبیین آن در ایــن برهه نمیبیند، دوم اینکه گفتار مســلط در عین اینکه با گویش جامعه به توصیف خواستههایش میپردازد، از یکسو ســطح مطالبات را بالا میبرد که از آن اســتفاده ابزاری میشــود و از سوي دیگر دولت عامدا گفتمانهای زنان را در سیاست خود میگنجاند که نتایج مثبت کنش اجتماعی است».

در ادامه ایــن همایش نگین باقــری، روزنامهنگار و فعال حقــوق زنان، بیان کــرد: «از دیربــاز تا امروز محدودشــدن زنان بــه خانواده، مبتنی بر ریشــههای طبیعی سرشــت زنان تبییــن میشــد. محرومکردن زنــان از حقوق مدنی و سیاسیشــان اینگونه توجیه میشــد که زنان فطرتا بــرای فعالیتهای سیاســی و اقتصــادی در خارج از خانه مناســب نیســتند. اما امــروزه با تلاش زنان بزرگ تاریخ ایــن گزارهها عمدتا طرد شــده و زمینههــای حداقلی بــرای حضور زنان در سیاســت، اقتصاد و اجتماع فراهم شــده اســت. با ایــن حال این تلاشها هنوز به همــراه خود قوانین ضدتبعیــض را نیاوردهاند. هنوز نرخ اشــتغال زنان از حدود 15 درصد بالاتر نرفته، هنوز راه بســیار طولانی اصلاح قوانین مدنی و... باقی مانده اســت. همچنان راه زنان در عرصههای بسیاری از فعالیتهای ورزشی با ممانعتهای کلیشهای روبهروست. گرچه ناامیدانه برخــی از این درخواســتها را بدون اندکــی تغییر از صندوقچه قدیمی مطالبات زنان از دههها قبل دوباره تکرار کردهایم، امــا اینبار از روی ناچاری امیدواریم با گســترش امکان فعالیت مدنــی دغدغهمندان حوزه زنــان بتوانیم در چهار ســال آینده ســهمی در تاریخ داشــته باشیم؛ ســهمی که مقابل سرســپردگیهای جنســیتی مقاومت کرده و میخواهد شکل دیگری از بودن در عرصه اجتماع را تجربه کند و صدای دیگری را به طنین اندازد. ســهمی از زنانی که چیزی بیشــتر از جغرافیای تحمیلشــده خانه خواستهاند و به جای ســوژه مســلط تاریخی مرد، امکانهای دیگری برای زیستن معرفی میکنند».

فاطمــه صادقــی، اســتاد دانشــگاه نیز ســخنران میهمــان این نشســت مطالبهگــری بــود. صادقی در بخشــی از ســخنان خود تصریــح کرد: «بعــد از دوم خرداد در ایران شــاهد این بودیــم که مطالبات زنان به صورت عمومیتــری در فضای جامعه مطرح شــد و این ســؤال مورد بحث قرار گرفت که زنان در جمهوری اســلامی چه نقشــی دارند و چهکارهاند؟ به واســطه جنبش اصلاحات، زنان میتوانســتند مطالبات خود را در جامعــه طــرح کنند اما بعد از شکســت اصلاحات جنبش زنان هم کمرنگ شــد. بعد از سال 84 گسستی در جنبش زنان رخ داد که به واســطه فضای سیاســی کشــور باعث ازدسترفتن توان فعالان زن شد. بسیاری مهاجرت کردند و بســیاری دیگر فعالیت در این مســیر را کنار گذاشــتند اما آیا این یعنی حالا که فضایی شکل گرفتــه باید به همان مســیری که مــا در دهه 80 طی میکردیم برسیم؟ نه. امروز اما در شرایطی که جنبش اصلاحی وجود ندارد میتوان جنبش زنان را احیا کرد. جنبشــی که باید گســتردتر از منعکسکردن مطالبات باشد و در مقابل، جامعه و حضور زنان در فضای شهر را به رسمیت بشناسد.

ادامه در صفحه 17

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.