نقش سیاست خارجی در انتخابات

Shargh - - اقتصاد -

کنش سیاست خارجی کشورها نیز در خلأ شکل نمیگیرد و از سیاست داخلیشان نشئت میگیرد. از این منظر است که متفکران علوم سیاسی و روابط بینالملل با اذعان به ارتباط دوسویه میان سیاست داخلی و سیاســت خارجی، سیاســت خارجی را تداوم سیاســت داخلی کشورها و سیاست داخلی را متأثر از سیاست خارجی میدانند که خروجی این تعامل دوســویه میتواند در توسعهیافتگی یا عدم توســعهیافتگی آنها نقش بسزایی داشته باشد. در واقع، تغییر دولتها و دولتمردان، نوع جهانبینی و کنشــگری آنان، مفاهیم، رویکردها و راهبردهایی که آنان اتخاذ میکنند، بهعنوان دادههای سیاست خارجی به بیرون از مرزهــا ميرود و نحوه تعامل بینالمللی را شکل ميدهد و بازخورد آن به سیستم سیاسی یا هزینهزا خواهد بود یا منفعتبخش.

در کنار ارتباط میان سیاســت داخلی و سیاست خارجی، امروزه تأثیر گریزناپذیر سیاســت بر اقتصاد و به تبع آن سیاست خارجی بر اقتصاد نیز بر کسی پوشیده نیست. امروزه حوزه مطالعاتی و کاربردی اقتصاد سیاســی بینالملل، به خوبی ارتباط میان سیاست خارجی کارآمد و رشد و توسعه اقتصادی و به طور کلی پیوند میان اقتصاد و سیاست را تبیین میکند. این حوزه مطالعاتی، به ما یادآور میشــود که مطالعــه پدیدههای اقتصادی بــدون توجه به عوامل اثرگذار سیاســی و برعکس، نارساست. در این چارچوب، تأثیر سیاســت داخلی بر سیاســت خارجی و متعاقبا تأثیر سیاست خارجی بر اقتصاد کشورها میتواند به اشکال زیر خود را نمایان کند: نــوع کنش سیاســت خارجی میتواند بــه تأمین کمک خارجی برای توســعه کشــور منجر شود یا نشود؛ میتواند مشوق یا مانع جذب سرمایهگذاری خارجی برای تولید و اشتغال شود؛ میتواند در بعد تجاری با تشویق یا توقف صادرات، نهتنها بر تولید و اشــتغال، بلکه بر موازنه پرداختها و توســعه کشــور اثر بگذارد؛ میتواند موجب اعمال تحریم بر کشــور شــود یا تحریمها را از پیــشرو بردارد و مانع تحریمهای جدید شــود؛ میتواند مسیر ورود تکنولوژیهــای جدید به کشــور را هموار کند یا بر آن ســد ببندد. در واقع، در کنار عیوب ســاختاری و سنتی اقتصاد دولتی ایران مانند وابستگی دولت به درآمدهای نفتی، ضعف رقابت و نبود قوانین شفاف در ساختار اقتصاد، وجود فساد، رانت و حجم بالای قاچاق در اقتصاد، بزرگبودن دولت و افزایش بیش از حد مخارج آن و بیثباتی سیاســتهای مالی و پولی، سیاست خارجی و تأثیر مثبت یا منفی آن نیز میتواند بر این مشــکلات دامن یا بر آن لگام بزند و کشور را در مسیر رشد اقتصادی قرار دهد.

درســت همینجاست که به اهمیت مفاهیمی مانند تنشزایی یا تنشزدایی در سیاســت خارجی میرســیم. در چارچــوب ایــن دو سیاســت، در ســالهای اخیر دو تصویر کاملا متضاد از سیاست خارجی کشــور ظهور و بروز یافته است. در تصویر نخســت، نتیجــه سیاســت خارجــی تنشآمیز، فهرســت بلندبالایــی از تحریمهــای بینالمللی )شش قطعنامه شــورای امنیت سازمان ملل و 12 قطعنامه شــورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی( بود که از یک ســو تضعیــف امنیت ملی و تهدیدهــای جدی علیه کشــور ذیــل فصل هفتم منشور سازمان ملل و از سوی دیگر، تضعیف شدید امنیت اقتصادی و منفیشــدن رشــد اقتصادی به ســبب تحریمهای نفتی، مالی و... و خروج شرکای اقتصادی و ســرمایههای مالی از کشور را به دنبال داشت. به این سیاهه، باید تشدید عیوب ساختاری و ســنتی اقتصاد کشور مانند افزایش رانت، فساد و قاچاق را با درپیشگرفتن سیاست دورزدن تحریمها نیز افزود. متأســفانه هنوز این باور غلط وجود دارد که تحریمها به سبب پافشاری بر حقوق هستهای اعمال شــد. برجام و توافق هســتهای را باید خط بطلانی بر این باور غلط دانســت. این نه پافشــاری بر حقوق هســتهای، بلکه درپیشگرفتن سیاست خارجی نادرست و تنشآفرین بود که سایه سنگین تحریمها و تهدیدها را بر کشور گستراند. در تصویر دوم، اتخاذ سیاست تنشزدایی و دستیابی به برجام به همگان اثبات کرد که میتوان در عین پافشــاری و برخــورداری از حق فناوری هســتهای، نهتنها در یــک اقدام بیســابقه تحریمهای بازگشــتناپذیر شــورای امنیت سازمان ملل را بازگرداند، حق خود را از ســهم بازار نفت جهانی پس گرفت، مناسبات مالی و بانکی را مجددا برقرار کرد، به ایرانهراسی در صحنــه بینالمللی پایان و امنیت ملی و امنیت ســرمایهگذاری را ارتقا داد، بلکه حتی در گامی رو به جلو مناســبات خود را در شــکلی بیسابقه با تمام مناطق جهان افزایش داد. بنابراین، اگر نتیجه تصویر نخست، تحریمها، تهدیدها و کشاندن کشور به لبه پرتگاه بود، نتیجه تصویر دوم، رفع تهدیدها، رفع تحریمها و شروع دورهای جدید برای سازندگی کشور است.

تخریب همیشــه با ســرعتی بالاتر و آسانتر از سازندگی همراه بوده است. نباید فراموش کرد که هنوز فقط یک ســال و چند ماه از توافق هستهای میگذرد و این مدتزمان برای بازســازی هشــت ســال تخریب بههیچوجه کفایت نمیکند. ضمن اینکــه نباید از ســایر عوامل اثرگــذار بیرونی مانند مخالفتهای داخلی و خارجی با توافق هستهای، وضعیت نابســامان منطقه و رویکارآمدن دولت جدید در ایالات متحده نیز غافل بود.

ادامه در صفحه 6

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.