برخورد نزدیک از نوع «فرضاللهی »

Shargh - - هنر - جواد طوسی

فرصتی پیش آمد و فیلم مستند «اصطکاک»، دومین کار امیر فرضاللهــی در این زمینه بعد از «شاعران مشــروطه» را در یک نمایش خصوصی در خانه ســینما دیدم. ابتدا جا دارد از اقدام مثبت «مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی» در تهیه اینگونه آثار پژوهشــی که به تاریخ سینمای ایران میپردازنــد، قدردانی کنیم. امیدوارم که این مرکز در چارچوب اهــداف و وظایف فرهنگی خود این روند را ادامــه دهد تا در درازمــدت صاحب یک مجموعه غنی و قابل اســتناد تحت عنوان «تاریخ تصویری و پژوهشــی سینمای ایران» باشیم. نکته ارزشــمند در هــر دو تجربــه امیــر فرضاللهی، نــگاه مردمــی و جامعهشناســانه و توجــه بــه وجه «پژوهشــی» اســت. او براســاس خاستگاه طبقاتــیاش، ســعی داشــته مبتنیبر نگرشــی مردمشناسانه، به مقاطع حســاس و پراُفتوخیز سینمای قبل و بعد از انقلاب بپردازد. در این نگاه هدفمند، ریشــههای اجتماعی، تاریخی، سیاسی برخی از جریانها و سلیقهســازیها و شیوههای فیلمسازی و گرایشهای سینمایی در گفتوگو با چند منتقد و فیلمساز و جامعهشناس و پژوهشگر سینمایی و بازیگر مورد بررسی اجمالی قرار گرفته اســت. اجمالی را از این جهت عنوان کردم، چون محدوده زمانی منظور شــده بــرای این پژوهش آنقــدر طولانی و آمیخته بــا رویدادها و تحولات گوناگون است که نمیتوان در یک زمان نزدیک به 90 دقیقه حق مطلــب را ادا کرد. بهویژه مباحثی چون سینمای عامهپســند و شیوههای مضمونی و اجرائی آن در دورههای مختلف، شــکلگیری و تداوم موج نو، ســنت ستارهسازی، قهرمانگرایی، ســینمای کمــدی و نشــانههای متفــاوت آن در مقاطــع تاریخی قبــل و بعد از انقــلاب، نقش و جایــگاه طبقات و اقشــار اجتماعی در ســینمای ایران، هر کــدام میتوانند موضــوع محوری یک فیلم مستند باشند.

فرضاللهی برای ایجاد تنوع و عمقبخشیدن به نگاه جامعهشناسانه خود به پیشواز تکثرگرایی در انتخاب ســوژه رفته و جدا از افراد صاحبنظر در حوزههــای گوناگون، به افــرادی که در کانون ایــن آسیبشناســی فرهنگــی و اجتماعــی قرار داشــتهاند نیز نزدیک شده اســت. این گستردگی افــراد از طیفهــا و پایگاههــای فرهنگــی و اجتماعــی مختلف، قاعدتا کار یــک تدوینگر را در شکلبخشیدن به یک توازن و تعادل موضوعی و بیانی ســخت میکند. «اصطکاک» با بازنگری در این زمینه برای دستیابی به یک وحدت موضوعی و خط روایی منسجم و ایجاز بیانی، میتواند فیلم جذابتر و ماندگارتری شود.

قــرار نیســت فیلمی کــه هنوز اکران وســیع پیدا نکرده را با دقیقشــدن در همــه جزئیات به نقد بکشــیم. ولــی ذکر موارد یادشــده اگر از دید کارگــردان و تدوینگرش بیربط نباشــد، میتواند عاملی در جهت ترغیبشدن آنها برای یک رتوش و قالبریــزی دوباره شــود. ایکاش فرضاللهی حتی قبــل از این نمایش خصوصــی، فیلمش را برای چنــد نفر که خودش قبــول دارد )از جمله ســعید عقیقی که بیشــترین حضور شفاهی را به عنوان یک منتقد و محقق سینمایی در طول فیلم دارد( نشان میداد تا از نقطهنظرهای آنها به یک جمعبندی دراینخصوص میرســید. بههرحال، او با این دو فیلمش نشــان میدهد که ســینمای مســتند و مقوله فرهنگ برایش جدی اســت. بر پایه همین دغدغهمندی، بهتر است که او مراحل پیشتولید و ساخت و نمایش فیلمش را جدیتر بگیرد و همفکری و مشــورت را یک اصل ضروری در این نوع سینما بداند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.