آب و محیط زيست، محور گفتوگوهای ظريف در افغانستان

Shargh - - جامعه -

شــرق: محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران روز گذشــته در ســفر یکروزهای که به افغانستان داشت، در نشســت مشترک مطبوعاتی با همتای افغان خود در کابل، گفــت امکان همکاری در زمینــه آب برای حفظ محیط زیست میان دو کشور وجود دارد. به گزارش ایرنا، محمدجواد ظریف، در این نشســت بر لزوم همکاری و بهنتیجهرسیدن موضوع آب تأکید کرد و حل این مشکل را به نفع محیط زیست دو کشور دانست.

این اولینبار نیســت کــه مســئولان بلندپایه دولت روحانی در مذاکرات خود با مسئولان دولت افغانستان محیــط زیســت و آب را در صــدر موضوعــات مــورد گفتوگــوی خود قرار مــی دهند. پیــش از این هم در دیدارهــای متعــددی بحث پیرامــون حقابــه ایران از رودخانههای هیرمند و هریرود با طرفهای افغانستانی مورد بحث و تبادلنظر قرار گرفت.

یکی از مهمترین موضوعات مشترک میان دو کشور، وضعیت تالاب هامون است که زمانی عنوان بزرگترین تالاب آب شیرین ایران را بر خود داشت. این تالاب از 18 سال پیش به اینسو تا بهار سال 1393 تقریبا به صورت کامل خشک شده بود و هیچگاه فرصت نشد که دوباره آبی به لبهای تشنهاش برســد. محل تأمین آب مورد نیاز این تالاب رودخانه هیرمند اســت کــه از ارتفاعات شــمال افغانســتان سرچشــمه میگیرد و درنهایت به هامون میریزد. در همه ســالهای گذشته دولتهای مستقر در افغانستان، چه دولت طالبان و چه دولتهای حامد کــرزی به دلیــل ناکارآمدی یا نداشــتن تمایل و توانایی، به درخواستهای ایران برای دادن حقابه تالاب هامــون اهمیتی نمیدادند. بااینحال، با شــروع به کار دولت روحانی، هم مســئولان دیپلماســی و هم رئیس سازمان محیط زیست بهصورتی جدی وارد مذاکراتی با مسئولان افغانستان دراینباره شدند.

از طرفی، بارش باران و وقوع سیلابها در افغانستان هم به کمک آمد تا اردیبهشــت سال 93 برای اولینبار پس از 1٦ ســال، به بخشهای وســیعی از هامون آب برسد. در همین مدت، چندین مرتبه و در بالاترین سطوح ممکــن، هم از ســوی رئیسجمهور و هــم معاون او، معصومه ابتکار، با رئیسجمهور و دیگر مسئولان دولت افغانســتان گفتوگوهایی جدی شــد تــا حقابه تالاب هامون را بپردازند. این در حالی اســت که در سالهای گذشته و بهصورت مشخص در دولت احمدینژاد، ایران هیچگاه چنین درخواستی را از افغانستان مطرح نکرد.

دو رودخانه هیرمند و هریرود از ارتفاعات افغانستان سرچشــمه میگیرند و در ادامه به سمت ایران میآیند. یکــی به تالاب هامون میریزد و دیگری از مرز مشــترک افغانســتان و ایران میگذرد و در داخــل خاک ایران به سد دوســتی میرســد و در ادامه وارد شنزارهای کشور ترکمنستان میشود. سالهاســت موضوع حقابه ایران - هم برای تالاب هامون و دشــت سیســتان و هم برای سد دوستی- از موضوعات مهم مطرح میان دولتهای حاکم بر دو کشور همسایه است. دو سال پیش که محمد اشــرفغنی، رئیسجمهور افغانستان، به ایران سفر کرد در دیدارهایــی کــه با حســن روحانــی، رئیسجمهور، و معصومــه ابتــکار، معــاون رئیسجمهــور و رئیس ســازمان حفاظت محیط زیست، داشت در همین رابطه گفتوگوهایی کرد. در همین ســفر و در پی دیدار غنی با ابتکار، رئیسجمهور افغانستان با اعلام آمادگی این کشور برای آغاز مطالعه و بررسی چرایی خشکشدن هامون و همچنین چگونگی احیا و برگشت آن به شرایط گذشته، اعلام کرد : «لازم است تیمی تخصصی بهصورت مشترک از دو کشور، برنامهای جداگانه از سلسله اقداماتی را که دو کشور ایران و افغانســتان باید بهصورت ضربالاجل بــرای جلوگیــری از تخریب بیشــتر تــالاب بینالمللی هامــون انجام دهند، تهیه و تدوین و به دو کشــور ارائه کنند». او همچنین با اعلام آمادگی برای ایجاد چارچوب همکاریهــای کلــی بهمنظور حفظ محیط زیســت در کشــور و منطقه، گفت: «با توجه به مشــکلات ناشی از تغییرات آبوهوا و اقلیم که منجر به خشکشدن باغها و جنگلهای افغانســتان شده است، این کشور آماده هر نوع اقدام و همکاری در زمینه حفاظت و احیای آبگیرها و تالابهاست». اشــرف غنی، سیلابها و خسارتهای فــراوان ناشــی از آن را یکــی از مهمتریــن چالشهای افغانستان برشــمرد که سالانه قریب به 1 /5میلیارد دلار خسارت برای آن کشور به دنبال دارد.

در همین رابطه ســال 94 معصومــه ابتکار، رئیس ســازمان محیط زیســت، در گفتوگویی با «شــرق» در رابطــه با دیــدار خود بــا رئیسجمهور افغانســتان و مسائل مطرحشــده در آن دیدار، گفت: «ما در ارتباط با همکاریهای مشترک با کشور و مردم افغانستان درباره موضوع تــالاب بینالمللی هامــون، برنامههای زیادی داریم. در مذاکرات رســمیای که با آقای اشــرفغنی، رئیسجمهــور محتــرم افغانســتان، داشــتیم همین پیشــنهاد را دادیم که یک کارگروه مشترک برای احیای تالاب بینالمللی هامون که یک تالاب بســیار ارزشمند بــرای زندگی مردم منطقه چه در افغانســتان و چه در ایران است، تشکیل شود؛ چراکه معتقدیم اگر این تالاب احیا شود، بر کشــاورزی و معیشت و دامداری آنها تأثیر دارد و میتوانــد به لحاظ گردشــگری نیز به یک جاذبه خوب تبدیل شــود و خودبهخود خواهد توانست امنیت ایــن منطقه را تأمین کند و ســطح آن را بــالا ببرد. این بحثهایی بود که با رئیسجمهور افغانســتان مطرح کردیم و آقای غنی هم از آن استقبال کردند. علاوهبراین، مــردم این منطقه بــه این موضوع حساســیت دارند و علاقهمند هســتند این تالاب احیا شود. من با خبرنگاران افغانســتانی که به ایران ســفر کردند، ملاقات داشتم؛ هم آنها و هم تشــکلهای مردمنهاد در افغانســتان و ســازمانهای غیردولتی، همگی برای احیای این تالاب ابراز آمادگی کردند و به این موضوع علاقه داشتند».

تــالاب هامون از ســه دریاچه کوچک بــه نام هاي هامــون پوزک )میانــي(، هامون صابوري )شــمالي( و هامون هیرمند تشــکیل شــده اســت که در زمان وفور آب بــه هــم متصل مــي شــوند و دریاچــه هامون را تشــکیل ميدهند. منطقــه حفاظتشــده هامون، به دلیــل قرارگرفتن در مرکز مناطــق کویري و نیمهکویري کشورهاي ایران و افغانستان، تنها مأمن زیست پرندگان مهاجر شــرق کشور اســت و تاکنون بیش از 183 گونه پرنده در دریاچه هامون مشاهده شده است.

بیش از صد گونه جانوري از جمله گراز، گربه وحشي و روباه نیز در حواشــي این دریاچه زیست ميکردند که قطع جریــان آب هیرمند به مرز ایــران، کمبود نزولات آسماني، خشکیدن هامون و در نهایت بروز خشکسالي و اســتمرار آن در 18 سال گذشــته، باعث شد مهاجرت پرندگان و حیــات جانوران در این منطقــه به مخاطره بیفتد. هامون بزرگترین دریاچه آب شــیرین با مساحتي حدود پنجهزارو 700 کیلومترمربع در سراسر فلات ایران محســوب ميشــود که در ناحیه کویري و بیاباني شرق کشور، در شــمال سیستانوبلوچستان واقع شده است. تقســیمبندي پرندگان در قالب ٥1 خانواده نشاندهنده تنوع کمنظیر انواع پرندگان در این منطقه است؛ بنابراین از بُعد ملــي و بینالمللي این تــالاب از اهمیت زیادي برخوردار اســت و از سوي ســازمان بینالمللي حیات پرندگان به عنوان زیســتگاه بااهمیــت پرندگان معرفي شده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.