قهرمان ملی ممنوعالخروج شد

Shargh - - جامعه -

شهرزاد همتی:

زهرا نعمتی، پرچمدار بازیهای المپیک ٢٠١۶ ریــو و قهرمــان پارالمپیــک ٢٠١۶ ریو در رشــته تیروکمان از سوی همسرش ممنوعالخروج شد. این خبر را روز گذشــته خبرگزاری ایسنا منتشــر کرد و پس از آن واکنشهای بسیاری را به دنبال داشت. بسیاری از منظر یک خبر ورزشــی یا خبری زرد درباره اختاف خانوادگی دو چهره مشــهور آن را منتشــر و تحلیــل کردند. ابعاد دیگر این خبر اما بحث حقوقی ماجراســت. براســاس قوانین کشــور که ســابقه تصویب آن به ۴۳ سال پیش برمیگردد، «مــرد» میتواند در صــورت تمایل، جلوی خروج همســرش را از کشــور بگیرد. ماجرایی که حالا دامن یکی از معروفترین ورزشــکاران و قهرمانان ملی کشــور را گرفته است؛ کسی که تاکنون چندین مدال طا و نقره از پارالمپیک، رقابتهای جهانی و آســیایی، برای کشــور به ارمغان آورده و در بسیاری از نقاط جهان از او بهعنوان الگویی برای موفقیت یاد میشود.

همســر زهرا نعمتی، در گفتوگو با رسانهها مدعی شــده اســت که او بعــد از بازیهای پارالمپیــک بنا به دلایلی، منــزل را ترک کرده و با وجود اینکه همســرش چندینبار خواستار بازگشــت او به منزل بوده، از زندگی با همســرش امتناع کرده و حتی درخواست طاق داده است. او میگوید پس از این اتفاق زهرا را ممنوعالخروج کرده تا نتواند در هیچ تورنمنت برونمرزی شــرکت کند. واکنش رســانهای همســر این قهرمان المپیک، شاید از اینجا سرچشــمه میگیرد که با وجــودی که او اقدام به ممنوعالخروجی نعمتی کرده، اما وی هماکنون بهعنوان نماینده ســازمان ملل کشــور را ترک کرده و در سوئیس به سر میبرد.

این اولینباری نیســت که پای مشــکات ستارهها و ورزشکاران به رسانههای جمعی باز میشود. پیش از این نیز اذهان عمومی به خاطر دارند که مردان به واســطه اهرم قانونی که در اختیار دارند، همسرانشــان را یا وادار به زندگیای کردهاند که آن را نخواســته بودند یا آنها را وادار به جدایی از زندگیای کرده بودند که خواســتارش بودند. مهمترین اهرم فشــاری هم که بــر این زنان وارد میشــود، ممنوعکردن آنهــا از انجام عمــل اجتماعی اســت که به آن مبادرت میورزند و برای یک ورزشــکار جهانی مهمترین راهی که میتواند او را وادار به سکوت بکند، ممنوعالخروجی اســت. اتفاقی که یک سال پیش گریبــان نیلوفر اردلان، عضو تیم ملی فوتســال کشــور را گرفــت و او را از رفتــن به بازیهای آســیایی به دلیل ممنوعالخروجشدن از سوی همسرش محروم کرد. جدا از کشیدهشــدن دعوای دو ورزشکار ملی به رسانهها، آن هم به علت دعوای خانوادگی، عده زیادی معتقدند زنان برای اینکه در زندگی با همسرانشان دچار مشکل نشوند، میتوانند در ابتــدای ازدواج به جای گرفتن مهریههای سنگین، حقوق مدنی خود را طلب کنند.

شــانای مالکنژاد، وکیــل پایهیک دادگســتری، در گفتوگو با «شــرق»، درباره گرفتن حق خروج از کشور میگویــد: «گرفتن حق خــروج از کشــور نمیتواند به معنای حلشــدن مسئله برای زن باشــد. حتی اگر زن تمــام حق و حقوق خود را پیش از ازدواج دریافت کند، در چند ســال اخیر، اداره گذرنامه دســتور داده اســت، شروط ضمن عقدی که زنان مادامالعمر از همسرانشان میگرفتند و حق خروج از کشــور هم جزء آن بود، دیگر فایده ندارد و هر آن مــرد میتواند او را ممنوعالخروج کنــد و زن هر بار برای تمدید گذرنامــهاش نیازمند اذن همســرش اســت، حتی اگر مرد به صورت مادامالعمر این حق را به همســرش داده باشــد». همچنین فریده غیرت، وکیل پایهیک دادگستری نیز دراینباره به «شرق» گفت: «ایــن اجازهای کــه زن به صــورت وکالت برای خروج از کشــور از همســرش میگیرد، قابل لغوشدن اســت؛ مثل هر اختیار و وکالتی که داده میشــود، این وکالت هم لغو میشــود. مرد را به صورت مادامالعمر مسلوبالاختیار نمیکنند، این حقی اضافه است و مرد هر وقت بخواهــد میتواند حتی یکطرفــه آن را لغو کند. ولی درباره افرادی مثل زهرا نعمتی، به دلیل اینکه چهرهای جهانی و اجتماعی دارد، میتواند اجازه خروج خود را از دادستانی و دادگاه برای یکمرتبه بگیرد؛ یعنی اگر شــوهر او را ممنوعالخروج کــرد، او میتواند یکبار به وســیله اجازه دادستانی از کشور خارج شود». قانون فعلی گذرنامه )بهغیر از اصاحیههای بعدی( ۴۳ سال پیش در اســفند ســال ١۳۵١ در مجلس شــورای ملی وقت تصویب شد. قانونی که با محدودیت خروج زنان شوهردار از کشور یا امکان ممنوعالخروجشدن آنان به وسیله شوهر، چالشی جدی در حقوق اساسی فردی و اجتماعی بسیاری از زنان ایجاد کرده است؛ بهطوریکه امــروزه تغییر یا اصاح مقررات مزبور، به عنوان یکی از اساسیترین و مهمترین مطالبات زنان قرار گرفته و هر بار با بهانهای، این مطالبه جدی را یادآوری کردهاند. مطابق قانون، دختران بالای ١۸ ســال )تا سقف سنی ۴٠( برای خروج از کشور نیاز به اجازه پدر دارند، ولی منعی برای دریافت گذرنامه ندارنــد. در رابطه با خانمهای متأهل، ماده ١۸ قانون گذرنامه، صدور گذرنامه برای زنان متأهل را منوط به اجازه همسر کرده، ماده ١۹ نیز عنوان میکند اگر کسانی که به موجب ماده ١۸، صدور گذرنامه موکول به اجازه آنان اســت از اجازهشان عدول کنند، از خروج دارنده گذرنامه جلوگیــری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط خواهد شد. همانطور که مشخص است، متن این ماده کاما مطلق است و به این معناست که شوهر میتواند هر زمانی و به هر دلیلی، با مراجعه به اداره گذرنامه، از اجازه خود عدول و همسرش را ممنوعالخروج کند. در رابطه با خانمهای مطلقه، زنان مطلقه تا سقف سنی ۴٠ سال برای گرفتن گذرنامه نیازمند اجازه ولی قهری )پدر، جد پدری( یا دادگاه هستند.

با تمام این تفاسیر، درصورتیکه کشمکش خانوادگی زهرا نعمتی و همســرش پایان نگیرد، شــاید این آخرین سفر وی تا زمانی باشــد که همسر او نامه اذن خروج از کشور زهرا را امضا کند. مسئلهای که هنوز که هنوز است میتوانــد چوب لای چرخ نحیــف ورزش زنان بگذارد و مسئله را به سمتی سوق دهد که بیش از گذشته ورزش زنان در محاق قرار بگیرد. مسئلهای که همه در برابرش سکوت میکنند و زنان زیادی برای اینکه ناشزه نام نگیرند خانهنشینی را جایگزین افتخارآفرینی میکنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.