وسوسه گروههاي خاص

Shargh - - ورزش -

ســرمایه اجتماعي و اثر بر توســعه چندبعدي چندسطحي

ابوتراب طالبي مدیر گروه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایي مــا بیــش از 60 میلیارد بشــکه نفــت فروختیم بــراي اینکه کشــور را به توســعه برســانیم )بهجز منابع دیگري که صرف این موضوع کردهایم(. نظام دیوانســالاري ایران، دائما معطوف به امر توســعه بوده است. پرسش این اســت که چــرا با وجــود این حجــم هزینه، نتوانســتهایم توسعه پیدا کنیم؟ حتي هنوز خیلي روشــن نیســت درحالتوســعه هســتیم یا خیر. متأسفانه به گمان من بیشتر نگاهها تاکنون به امر توسعه، اقتصادي و در گام بعدي هم سیاسي بوده است. نگاه به توسعه همواره پروژهاي بوده است که دولت ميتوانــد آن را انجام دهد. از اوایل این قرن، این روند آغاز شده و زماني هم که به توسعه دســت نیافتهایم، گفتهاند ساختار سیاسي مشکل داشــته؛ طوري که گویــي سیاســت تعیینکننده اصلي اســت. هرچند برداشــت من این است که اگر اینگونه بوده، پس باید در ســاختار سیاســي گامهاي جــدي و مهمــي برميداشــتیم. به هر روي، ایران دگرگونيهاي سیاســي بسیاري داشته اســت؛ اما همچنان پرســشهاي توســعهای ما همان پرســشهاي پیشین است. برداشت من این است که توســعه امري چندبعدي و چندسطحي است؛ پس کنار بحث توســعه اقتصادي که یکي از ابعــاد این موضوع اســت، بحثهــاي دیگري مانند توســعه فرهنگي، روستایي، شهري، محلي، سیاســي و... هم وجود دارد. درواقع برداشت ما این اســت که به نظر ميرسد اگر ما نتوانیم مباني توسعه اجتماعي و فرهنگي را به مثابه یك فرایند و نه بهعنوان یك امر، در ایران شکل دهیم، مشکل توســعه حل نخواهد شــد؛ گرچه در برخي نقاط ممکن است با رشد مواجه شویم.

بخشــي از مطالعاتي که در ایــن حوزه انجام شــده، مطالعاتي اســت که در جهان انجام شده. اکنون بحث ســرمایه اجتماعي از بحثهاي مهم است. آنها که در ابعاد مختلف توسعه اقتصادي، مانند توســعه صنعتي، توسعه مالي و... مطالعه کردهانــد، نشــان دادهاند که یکــي از پارامترهاي اصلي و تعیینکننده، موضوع ســرمایه اجتماعي است. مطالعات نشان ميدهد در حوزه تکنولوژي هم اگــر بخواهند ایــن حوزه را مدیریــت کنند یا بهاصطلاح در انحصار خودشــان درآورند، اعتماد به سیستم در ســطوح مختلف در تولید فناورانه و توســعه تکنولوژي مؤثر است. حتي آنها که در حوزه خوشههاي تولید کار کردهاند هم این نتیجه را گرفتهاند که اعتماد یك پایه و یك رکن اســت. خــب، پس ســرمایه اجتماعي موضــوع و بحث مهمي است.

مطالعاتي که در حوزه شــهري در ایران انجام شــده اســت، نشــان ميدهد رابطهای معنادار، مثبت و قــوي بین ســرمایه اجتماعي محلهاي و توســعه محلهاي وجود دارد. در خود شهر تهران که محلهها مشخص شــدهاند، این موضوع ثابت شــده اســت. در مطالعه دیگري در مشــهد هم همین نتایج حاصل شده است؛ یعني محلههایي کــه ســرمایه اجتماعــي قويتري دارنــد، از نظر شاخصهاي توسعه، توسعهیافتهتر هستند. پس در واقع ميتوان گفت ســرمایه اجتماعي نقشــی اساســي در دســتیابي به توســعه بازي ميکند. اگر از نظــر نظري بپذیریم که توســعه یك فرایند چندبعدي چندسطحي اســت، علل و زمینههاي مختلفي بهجز اقتصادي و سیاســي دارد و یکي از عوامل اصلي تعیینکننده که ضریب تعیین بالایي در دســتیابي به توسعه دارد، ســرمایه اجتماعي اســت، این پرسش مطرح ميشــود که وضعیت سرمایه اجتماعي در ایران چگونه است؟

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.