درب مستندهزاراشیییاربهفای لمهحاریفغاتیه کااندیدیا هادلچسب

Shargh - - هنر -

گــروه هنــر:

در مســتندهای شــش کاندیــدای ریاســتجمهوری، کارگردان شــاخصی دیده نمیشود یا اگر هم باشــد در پشــت صحنه است و نامش علنی نمیشــود. دلیل آن معلــوم نیســت. از آنطرف هم کاندیداهــا اغلب بــه فرهنگ و هنر بیتوجــه بودهاند و بهجــز مســتند اول روحانی و بخشهایی از مســتند هاشمیطبا، سایرین به آرامی از این مقوله گذشتهاند.

شجریان، فرهادی و کیارستمی در مستندِ روحانی

یکــی از مســتندهای انتخاباتــی حســن روحانــی بــا تصنیف گلچهــره از فیلــم «دلشــدگان» با صدای محمدرضا شــجریان شروع میشــود و با تصاویری از لحظه اعلام نام اصغر فرهادی بهعنوان برنده اســکار بهترین فیلم خارجی ادامه مییابد و از همینجا شاهد تمرکز این مســتند بر فرهنگ و هنر هســتیم. در مستند تــازهای که از ســوي ســتاد انتخاباتی حســن روحانی ســاخته شــده، برنامهها و توفیقهــای دولت یازدهم در حوزه ســینما مرور شده اســت. در این فیلم دولت روحانی، دولتی مردمسالار و فرهنگسالار معرفی شده اســت. ازجمله دســتاوردهای فرهنگی و هنری دولت یازدهم در حوزه ســینما که به آنها اشاره شده، افزایش 200 درصــدی تولید فیلــم، تعداد مخاطبــان، اکران و فــروش، افزایش 220 درصــدی تعداد تماشــاگران و افزایش آنها از هفت میلیون و 800 هزار نفر در سال 92 به 25میلیون و 300هزار نفر در ســال 95، افزایش 40۷ درصدی فروش ســینما از 30میلیارد تومان در سال 92 به 1۷0میلیارد تومان در سال 95، برونسپاری تجهیزات فنی با هدف توانمندســازی بخش خصوصی ســینما، دیجیتالیشدن سیســتم پخش همه سینماهای ایران، بازگشــایی خانه سینما، احیای تولید فیلمهای کودک و نوجوان، حمایت از فیلماولیها، تأسیس گروه سینمایی هنر و تجربه با اکران 336 فیلم مستند، کوتاه، انیمیشن و بلند از ســال 92، راهاندازی و آغازبهکار مدرسه ملی ســینما، طراحی و استقرار ســینما سیار در بیش از صد شــهر فاقد ســینما، افزایش سالنهای ســینما از 306 پرده به 414 پرده در ســالهای 92 الی 95، بازسازی و تجهیز ســالنهای ســینما با هزینهای بالغ بر 11میلیارد و 982میلیون تومان برای 1۷2 ســینما در سالهای 92 الی 95، افزایش تولید فیلم مشــترک با ســایر کشورها و راهاندازی ســامانه نمایش درخواستی )ویاودی( با سهمیلیون و 400هزار نفر مشترک است.

اما مســتند اصلــی روحانــی، همان فیلــم قبلی تبلیغاتی اوســت که در آن بخشهایــی درباره رقبای روحانی در انتخابات دوره دوازدهم ریاســتجمهوری و بحث اقوام و هنرمندان اضافه شــده است. همچنین تمامی حذفیات فیلم پیشــین دکتر حســن روحانی که صداوســیما آن را در زمان پخش از سیما و شبکه اول حذف کرده است، بار دیگر در فیلم گنجانده شده. فیلم با کلیپ اختصاصی مســتند رئیسجمهور روحانی به پایان میرسد.

مســتند دوم دکتر حســن روحانی شب گذشته )19 اردیبهشت( ساعت 22 از شبکه یک سیما پخش شد.

میزگرد- مستندی با دغدغههاي خاص

فیلم مســتند اســحاق جهانگیری با عنوان «همه برای ایران» هرچند در ظاهر شکل فیلم مستند نداشت، اما به نظر میرســد مباحثی که قرار بود جهانگیری به آنها بپردازد در آن مطرح میشــود؛ مباحثی که شــاید هیچوقــت در مناظرههــا فرصت پرداختن بــه آنها به دســت نمیآمد، اما در این مستند نیمساعته این نامزد دربــاره موضوعاتی چون بازشــدن فضای گفتوگو در دولت یازدهم، سیاســت خارجی، اقتصــاد، فرهنگ و سینما، ورزش و دانشگاه، فرصت صحبت، ارائه نظرات و تبادل آن را در حضور چهرههای شــاخص سیاســی، فرهنگی و هنری همچون سعید لیلاز، صادق زیباکلام، ســیدمحمد بهشتی، فرشــته طائرپور و سمیه توحیدلو پیدا کرد.

در بخشهایی از این میزگرد، به مباحث فرهنگی به صورت ویژه اشاره شــد، هرچند طائرپور کمتر صحبت کرد، اما سیدمحمد بهشتی بهعنوان یکی از پایهگذاران سینمای بعد از انقلاب گفت: «همین اتفاقی که در این جلسه افتاد، در چهار سال دولت یازدهم رخ داد؛ یعنی اقتصاد و سیاســت آنچنان فضا را پــر کردند که اجازه عرضاندام به فرهنگ را ندادند که فضای متشنج حوزه فرهنگ را آرام کنند، اما نشــاط بر آن حاکم نشد. امنیت ایجاد شد، اما احساس امنیت نه.»

در بخشی دیگر هم جهانگیری با اشاره به تعطیلی خانه ســینما در دولت پیشین و برندهشدن جایزه اسکار از ســوي اصغر فرهادی گفــت: «پایه هر توســعهای فرهنگ اســت و بــدون آن امکانپذیر نیســت. از قضا دولت بیشــترین پول را به همین نهادهــا میدهد، اما هیچکدام هم به دولت پاســخگو نیستند. من امیدوارم که در دولت بعدی تعامل بین هنرمندان و دولت بیشتر باشد». سمیه توحیدلو هم در بخشی از صحبتهایش گفت: «درست است که مردم با اقتصاد نان میخورند، اما با فرهنگ و آزادیهای فرهنگی نفس میکشند.»

در پایان این مســتند- میزگرد، قطعهاي موســیقی بــا ترجیعبند «دریغ اســت ایــران که ویران شــود» به آهنگســازی صادق چراغی و با صدای علیرضا قربانی با تصاویری از مکانهای دیدنی ایران پخش شد.

«میرسلیم» وقتی وزیر بود

ســیدمصطفی میرســلیم، دیگــر کاندیــداي ریاستجمهوری، نیز با فیلم مستندی، روایتی از زندگی و فعالیتش داشت. روایت سالهای کودکی و نوجوانی از زبان میرســلیم و همزمانی این روایت با نشــاندادن تصاویری از گذشته، لحن مناســبی به مستند داده، اما بــا تغییر راوی در بخشهایي از فیلــم، ارتباط و تمرکز مخاطب را در زمان دیدن فیلم کم میکرد. اســتفاده از موسیقی در این مستند بسیار کمرنگ بوده و در یکسوم نهایی فیلم، پررنگشدن موسیقی هم کمک چندانی به روایت نکرده است، اما سهم مستند تبلیغاتی میرسلیم در پرداختن به فرهنگ تنها اشــارهای به ســوابق او در دوران مدیریتش در وزارت ارشــاد بود و اشاره به زمان مدیریــت او در وزارت ارشــاد و اقداماتــی مانند تکریم هنرمندان و ساخت فیلمهای فاخری مانند روز واقعه، روسری آبی، لیلی با من است، بچههای آسمان و کیمیا در زمان مدیریت او، تنها بخش پرداختن به فرهنگ در این مستند است.

مستند رئیسی: عدم روایت یکدست

مستند انتخاباتی سیدابراهیم رئیسی را محمدعلی فارسی ساخته. فارسی فارغالتحصیل فیلمنامهنویسی از دانشکده صداوسیماســت؛ او از سال 6۷ بهعنوان دســتیار کارگردان و تدوینگر، با شهید آوینی در تولید مجموعه تلویزیونی «ســراب» همکاری داشته و پس از تأســیس «روایت فتح» به همکاری خود با شــهید آوینی ادامه داد. فارســی پس از شــهادت آوینی در بهــار ســال ۷2 مســئولیت معاونت تولید مؤسســه روایت فتح را تا ســال 81 به عهده داشت. در پرونده کاری محمدعلی فارسی مستندهایی مانند مهاجران، گلســتان آتش، شــلمچه، ماه و خورشــید، سراب2، تصویرگــران جنگ، پایــان انتظار، قصههــای جنگ، غواصان، کبوتران امید، حقیقت گمشــده، فانوس رو به باد، رستاخیز، خلوت دل، معلم و مجنون به چشم میخورد.

امــا نکتــهای که پیش از هــر چیز در ســاخت این مســتند خودنمایــی میکرد، عدم روایت یکدســت آن بود، چندپارهشــدن روایت فیلم و عدم روایت سرراست از رویدادها فیلم را در بســیاری از لحظهها دچار لکنت میکند و باوجود ریتم نســبتا مناســبی که برای آن در نظر گرفته شــده اســت، بازگشت به گذشــته از طریق نشــاندادن تصاویری از فیلمها و سریالهای سالهای گذشــته تلویزیون و ســینما تا حد زیادی به روایت این فیلم آســیب زده اســت، حضــور نادر طالــبزاده در بســیاری از صحنههــای فیلــم بهعنوان پرسشــگر و شــخصی که قرار اســت بخشــی از روایت این فیلم با همراهی او نتیجهبخش باشــد نیز نتوانسته این ایده را بهدرستی به نتیجه دلخواه برساند.

قالیباف با تکنیک مهدویان

فیلــم با تصاویــری از حضــور ســرزده قالیباف در مناطق حاشیهنشــین و فقیر خوزستان شروع میشود. درحالیکه راوی خود قالیباف است. «... من محمدباقر قالیباف به شما متعهد میشوم دولت مردم را تشکیل دهم و در یک دوره چهارساله با انقلابی اقتصادی پنج میلیون شغل ایجاد کنم...»

همزمان دوربیــن کارگردان این فیلم که پلانهایش به پلانهای محمدحسین مهدویان در ماجرای نمیروز بیشباهت نیست، روی چهره شهروندان اغلب خسته و غمــزده حرکت میکنــد و موســیقیای محزون که بهخوبــی در خدمت فضــای اندوهگین فیلم اســت، پخش میشــود. مســتند با همین ریتم ادامه مییابد، درحالیکــه قالیبــاف در مقام راوی، بــه ثروتمندبودن کشــور ایران اشــاره میکند و تفاوت آبوهوای شمال و جنوب و زیباییهای این ســرزمین، ریزگردها، برخورد دو قطار مســافربری در سمنان، انفجار معدن آزادشهر و وضعیت نابســامان زندگی حاشیهنشینها، پلانهای بعــدي را تشــکیل میدهند. تأکید مســتند بــر زندگی دشوار روستاییان و کشاورزان و ورشکستگی و تعطیلی واحدهای صنعتی است.

مســتند کمی که جلوتر میرود، سوزناکتر میشود و نقطــه قــوت آن پلانهایی اســت که بــه پلانهای مهدویان شباهت دارد. فیلم، ناگهان ریتم مهیج و شاد به خــود میگیرد و با تصاویر مربوط به متروی تهران و پروژههای شهرداری میکس میشود و با موسیقی متن شــاد و ریتمیک و مصاحبه با شــهروندانی که قالیباف را«ناجی تهران» معرفی میکنند، پخش میشود.

در مســتند بارهــا بر مردمیبــودن قالیبــاف تأکید میشود. در این مســتند 2۷دقیقهای، هیچ اشارهای به فرهنگ و هنر ایران نمیشــود. تنها اشــاره به فرهنگ، قراردادن آهنگ معروف «نوایی» با چند پلان کوچک از نوازندگان ســازهای محلی و بناهایی از اماکن معماری و آداب و رسوم اقوام ایران در دو دقیقه آخر آن است.

فرهنگ به روایت هاشمیطبا

موســیقی و تنوع تصویری از ارکان اصلی ســاخت مســتند تبلیغاتــی ســیدمصطفی هاشمیطباســت. مســتندی که با روایــت هاشــمیطبا از فرهنگ و هنر ایــران آغاز میشــود و در ادامه با مرور دســتاوردهای ایران در ســالها روایتش را ادامــه میدهد. پرداختن به فرهنگ ایرانزمین و بناهایی که نشــانههای رشــد و بالندگی فرهنگی ما اســت از نــکات حائز اهمیت این مســتند است. مســتند هاشــمیطبا را فرزین رضائیان ســاخته است. رضائیان پیش از این، ساخت سه مستند شکوه تخت جمشــید، هفت رخ فرخ ایران و بازسازی پاسارگاد-بهشــت کــوروش بزرگ را به عهده داشــته اســت. او همچنیــن نویســنده کتاب میــراث جهانی ایران اســت که با همکاری خانــه فرهنگ و هنر گویا و کمیسیون ملی یونسکو در ایران تألیف شده است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.